Ba chính sách mới liên quan đến kinh phí công đoàn, bảo hiểm hưu trí bổ sung và dịch vụ đưa lao động đi làm việc ở nước ngoài sẽ đồng loạt có hiệu lực trong tháng 5/2026, với nhiều quy định cụ thể tác động trực tiếp đến doanh nghiệp và người lao động.
Theo Nghị định 105/2026/NĐ-CP, từ ngày 16/5/2026, có 3 trường hợp doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã được xem xét miễn, giảm kinh phí công đoàn.
Cụ thể, có 2 trường hợp được miễn số tiền chưa đóng:
- Thứ nhất là trường hợp giải thể, khi doanh nghiệp thực hiện giải thể theo quy định pháp luật và tổ chức công đoàn tham gia phương án xử lý nợ, bao gồm nợ kinh phí công đoàn.
- Thứ hai là trường hợp phá sản, khi doanh nghiệp thực hiện thủ tục phá sản và tổ chức công đoàn đã nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản. Việc miễn đóng trong các trường hợp này do Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam hoặc Liên đoàn Lao động cấp tỉnh quyết định theo phân cấp.
Ngoài ra, doanh nghiệp được xem xét giảm mức đóng kinh phí công đoàn khi đã hết thời gian tạm dừng đóng nhưng tiếp tục cắt giảm lao động với quy mô lớn. Điều kiện cụ thể gồm: giảm từ 30% lao động hoặc từ 30 người trở lên đối với đơn vị dưới 200 lao động; giảm từ 50 người trở lên đối với đơn vị có từ 200 đến 1.000 lao động; và giảm từ 100 người trở lên đối với đơn vị có trên 1.000 lao động.
Loạt chính sách mới về bảo hiểm, tiền lương sẽ chính thức có hiệu lực từ tháng 5. Ảnh minh hoạMức giảm tối đa là 20% mức đóng theo quy định của Luật Công đoàn, thời gian giảm tính theo tháng và không quá 6 tháng. Sau thời hạn này, doanh nghiệp phải quay lại mức đóng bình thường. Về thủ tục, doanh nghiệp phải gửi hồ sơ đề nghị kèm báo cáo tình hình lao động; trong thời hạn 15 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ, cơ quan có thẩm quyền phải trả lời bằng văn bản.
Cũng theo Nghị định 105/2026/NĐ-CP, kinh phí công đoàn được đóng mỗi tháng một lần, cùng thời điểm đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc đối với các đơn vị sự nghiệp công lập, cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp, cũng như tổ chức nước ngoài và tổ chức quốc tế hoạt động tại Việt Nam có sử dụng lao động Việt Nam. Riêng các đơn vị trong lĩnh vực nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp, diêm nghiệp trả lương theo chu kỳ sản xuất, kinh doanh được lựa chọn đóng theo tháng hoặc 3 tháng một lần, trên cơ sở đăng ký với tổ chức công đoàn.
Trước đó, từ ngày 10/5/2026, Nghị định 85/2026/NĐ-CP về bảo hiểm hưu trí bổ sung chính thức có hiệu lực, quy định 4 trường hợp người lao động được hưởng chế độ này, gồm: Tử vong; mắc các bệnh nguy hiểm như ung thư, bại liệt, xơ gan mất bù, lao nặng, AIDS; suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên hoặc là người khuyết tật đặc biệt nặng; lao động nước ngoài không tiếp tục cư trú tại Việt Nam hoặc giấy phép lao động, hành nghề hết hiệu lực mà không được gia hạn.
Điều kiện hưởng cụ thể do người sử dụng lao động và người lao động thỏa thuận, có thể bao gồm yêu cầu về thời gian làm việc tối thiểu nhưng không quá 5 năm, đồng thời người lao động phải thuộc một trong các trường hợp nêu trên.
Đáng chú ý, việc tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung là tự nguyện, không phải điều kiện bắt buộc để tuyển dụng, ký kết hoặc gia hạn hợp đồng lao động, cũng như không phải tiêu chí để xét thi đua, khen thưởng hay phúc lợi.
Theo quy định, mỗi cá nhân có thể có một hoặc nhiều tài khoản hưu trí cá nhân để ghi nhận đóng góp và kết quả đầu tư. Người lao động được sở hữu phần đóng góp của mình và lợi nhuận tương ứng; phần đóng góp của người sử dụng lao động chỉ được sở hữu khi đáp ứng điều kiện theo thỏa thuận. Đồng thời, số dư tài khoản hưu trí cá nhân không được sử dụng để chuyển nhượng, cầm cố hoặc giải quyết phá sản của doanh nghiệp quản lý quỹ, ngân hàng giám sát hoặc tổ chức lưu ký.
Bên cạnh đó, từ ngày 15/5/2026, Thông tư 04/2026/TT-BNV do Bộ Nội vụ ban hành chính thức có hiệu lực, quy định đặc điểm kinh tế - kỹ thuật đối với dịch vụ đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài và dịch vụ môi giới theo hợp đồng môi giới.
Thông tư áp dụng đối với các dịch vụ thuộc diện Nhà nước định giá tối đa theo quy định tại Nghị định 85/2024/NĐ-CP, làm cơ sở để cơ quan có thẩm quyền xác định mức giá trần.
Cụ thể, Phụ lục I ban hành kèm theo thông tư quy định đặc điểm kinh tế - kỹ thuật của dịch vụ đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài theo từng thị trường như Nhật Bản, Đài Loan (Trung Quốc), Hàn Quốc, châu Âu, châu Mỹ, Đông Nam Á…, được tính theo từng lượt người lao động trên mỗi hợp đồng cung ứng đã được chấp thuận.
Phụ lục II quy định đặc điểm đối với dịch vụ môi giới, xác định đây là hoạt động thỏa thuận giữa doanh nghiệp dịch vụ và tổ chức, cá nhân trung gian nhằm giới thiệu đối tác nước ngoài tiếp nhận lao động Việt Nam để ký kết hợp đồng cung ứng lao động, được tính theo số lượng lao động trên mỗi hợp đồng.
Việc ban hành đồng bộ các quy định mới được kỳ vọng sẽ góp phần tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp, bảo đảm quyền lợi người lao động và tăng cường tính minh bạch trong hoạt động đưa lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài.
