Giáo sư Nguyễn Quốc Hưng từng giữ cương vị Trưởng khoa Kỹ thuật Trường Đại học Việt Đức, đồng thời là Phó Chủ tịch Hội Cơ học Việt Nam. Sau đó, ông chuyển sang giảng dạy tại trường Đại học Công nghệ TP. HCM (HUTECH), đồng thời giữ chức Viện phó Viện kỹ thuật của trường.
Giáo sư Nguyễn Quốc Hưng đã có 3 bằng sáng chế được Mỹ công nhận. Ảnh: Tổng hợpSở hữu hơn 100 công bố quốc tế, trong đó khoảng 70 bài thuộc danh mục ISI, ít ai biết rằng phía sau hành trình khoa học ấn tượng ấy là một tuổi thơ nhiều gian khó, bệnh tật.
Tuổi thơ gắn liền với đồng ruộng, ngày ngày đi chăn bò
Sinh ra trong gia đình thuần nông di cư từ miền Trung vào vùng kinh tế mới tại xã Xuân Sơn, huyện Châu Đức (Bà Rịa – Vũng Tàu) những năm 1980, tuổi thơ của ông gắn với ruộng đồng và những ngày chăn bò nơi rừng núi heo hút.
Ngoài giờ đến lớp, cậu bé Hưng phụ giúp gia đình chăm sóc đàn gia súc, sớm trải nghiệm cuộc sống lao động vất vả.
Biến cố lớn đến khi ông lên 10 tuổi, mắc bệnh động kinh với các cơn co giật kéo dài, kèm đau đầu dữ dội mỗi khi thân nhiệt tăng. Bệnh trở thành mãn tính, xuất hiện cả trong những trạng thái cảm xúc mạnh. Gia đình luôn phải túc trực để xử lý mỗi khi cơn bệnh xảy ra, tránh nguy cơ cắn vào lưỡi.
Trong suốt thời gian đi học, Hưng thường được bố trí làm bài thi riêng để đảm bảo an toàn. May mắn, đến năm lớp 11, bệnh tình thuyên giảm hoàn toàn.
Ông nhớ lại, nếu bệnh kéo dài, có thể ảnh hưởng đến trí tuệ. Bản thân Giáo sư thấy mình may mắn.
Có 3 bằng sáng chế do Mỹ cấp
Năm 1992, ông trúng tuyển ngành cơ khí tại Đại học Bách khoa TP.HCM. Trong bối cảnh ngành hàng không được xem là hướng đi hấp dẫn, ông theo học thêm khóa đào tạo kiểm soát không lưu và sau khi tốt nghiệp đã làm việc trong lĩnh vực này. Tuy nhiên, dù có thu nhập ổn định, ông quyết định chuyển hướng vì không phù hợp với áp lực nghề nghiệp và mong muốn theo đuổi chuyên môn đã được đào tạo.
Giáo sư Hưng trong phòng lab Khoa học kỹ thuật. Ảnh: Tổng hợpVừa đi làm, ông tiếp tục học thạc sĩ cơ học công trình tại Đại học Liège (Bỉ), sau đó giảng dạy tại Cao đẳng Công nghiệp 4 (nay là Đại học Công nghiệp TP.HCM). Giai đoạn từ năm 2005 đến 2009, ông theo học tiến sĩ tại Đại học Inha (Hàn Quốc), bắt đầu đi sâu nghiên cứu cơ học vật rắn và công bố các công trình quốc tế.
Theo Giáo sư Hưng, con đường nghiên cứu khoa học không dễ dàng, đặc biệt là những bước khởi đầu. Bài báo quốc tế đầu tiên của ông phải chỉnh sửa hơn 20 lần trước khi được chấp nhận đăng trên tạp chí Smart Materials and Structures (Anh), với chủ đề vật liệu thông minh. “Công bố đầu tay rất quan trọng, giúp nhà khoa học có thêm niềm tin để theo đuổi các nghiên cứu dài hạn”, ông chia sẻ.
Từ nền tảng nghiên cứu cơ bản, ông cùng cộng sự phát triển các mô hình ứng dụng, tập trung vào vật liệu thông minh và cơ học chất rắn. Đến nay, Giáo sư Hưng sở hữu 3 bằng sáng chế do Mỹ cấp.
Một trong số đó là công nghệ sử dụng lưu chất thông minh (lưu biến từ) có thể thay đổi trạng thái dưới tác động của từ trường, ứng dụng trong hệ thống phanh thay thế cơ cấu ma sát truyền thống.
Các sáng chế khác liên quan đến cơ cấu tạo mô men quay hai chiều giảm ma sát và các thuật toán tối ưu trong cơ học.
Các nghiên cứu này được đánh giá có tính mới, tiềm năng ứng dụng cao trong hệ thống phanh, robot điều khiển từ xa, thiết bị giảm chấn và nhiều lĩnh vực kỹ thuật khác.
Nghiên cứu khoa học cần ứng dụng được vào thực tiễn
Dù đạt được nhiều thành tựu, Giáo sư Hưng cho rằng giá trị của nghiên cứu khoa học cần được khẳng định thông qua ứng dụng thực tiễn.
Theo ông, việc thương mại hóa sáng chế, kết nối với doanh nghiệp là yếu tố then chốt, đặc biệt trong bối cảnh chi phí đăng ký sáng chế quốc tế rất cao. Ông cũng bày tỏ mong muốn các trường đại học tại Việt Nam đẩy mạnh hơn hoạt động chuyển giao công nghệ, học hỏi mô hình hiệu quả từ các quốc gia phát triển.
Trường Đại học Hutech - nơi Giáo sư Hưng công tác theo bảng xếp hạng QS Asia University Rankings đứng thứ 287 châu Á và xếp hạng 6 tại Việt Nam.Trong thời gian tới, Giáo sư Hưng dự kiến tiếp tục giới thiệu các sáng chế tới doanh nghiệp nhằm sớm đưa công nghệ vào thực tiễn.
Trước đó, khi đánh giá về đồng nghiệp, TS Hà Thúc Viên - Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Việt Đức cho biết, trong hơn 7 năm công tác, Giáo sư Hưng đã đóng góp tích cực vào việc xây dựng chương trình đào tạo từ bậc đại học đến tiến sĩ, đồng thời phát triển hạ tầng nghiên cứu.
Ông được ghi nhận là nhà khoa học tâm huyết, say mê giảng dạy và chú trọng phát triển đội ngũ nghiên cứu trẻ trong lĩnh vực kỹ thuật.
