Theo số liệu mới cập nhật của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, tính đến cuối quý IV/2025, số lượng tài khoản tiền gửi thanh toán của cá nhân tại hệ thống ngân hàng đã đạt 232,55 triệu tài khoản, tương ứng với hơn 1,3 triệu tỷ đồng số dư tiền gửi trên các tài khoản thanh toán cá nhân.
Đây là các tài khoản tiền gửi không kỳ hạn đang hoạt động, được cá nhân mở tại ngân hàng để sử dụng các dịch vụ thanh toán như thẻ, chuyển tiền, quét QR hay các phương tiện thanh toán không tiền mặt khác.
Đây được xem là nguồn tiền có mức lãi suất rất thấp, thậm chí gần như bằng 0 tại nhiều ngân hàng, do chủ yếu phục vụ nhu cầu thanh toán hàng ngày thay vì mục đích tích lũy.
Trước đó, số dư tiền gửi thanh toán của người dân lần đầu vượt mốc 1 triệu tỷ đồng vào quý I/2022, nhưng sau đó giảm trở lại khi lãi suất tiền gửi có kỳ hạn tăng mạnh. Đến quý IV/2023, quy mô tiền gửi thanh toán đã quay lại trên mốc 1 triệu tỷ đồng và tiếp tục tăng trưởng cho tới nay.
Khác với tiền gửi tiết kiệm có kỳ hạn, tiền gửi thanh toán chủ yếu được duy trì trong tài khoản để phục vụ chi tiêu và giao dịch hằng ngày, như chuyển tiền, thanh toán hóa đơn, mua sắm trực tuyến, quét QR, sử dụng thẻ hoặc các dịch vụ ngân hàng số. Vì vậy, phần lớn khách hàng không gửi tiền vào loại tài khoản này với mục tiêu hưởng lãi.
Trên thực tế, lãi suất tiền gửi không kỳ hạn hiện ở mức rất thấp, phổ biến chỉ khoảng 0,1-0,2%/năm tại nhiều ngân hàng. Chẳng hạn, Vietcombank đang niêm yết lãi suất tiền gửi không kỳ hạn ở mức 0,1%/năm, gần như không đáng kể so với lãi suất tiền gửi tiết kiệm có kỳ hạn.
Do đó, quy mô hơn 1,3 triệu tỷ đồng tiền gửi thanh toán chủ yếu phản ánh lượng tiền phục vụ giao dịch trong nền kinh tế, gắn với xu hướng thanh toán không dùng tiền mặt và sự phát triển của ngân hàng số, thay vì là nguồn tiền nhàn rỗi được gửi vào ngân hàng để tìm kiếm lợi tức.
Đối với các ngân hàng, nguồn tiền gửi thanh toán tăng trưởng mạnh có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, bởi đây là nguồn vốn chi phí thấp. Khi tỷ lệ CASA (tiền gửi không kỳ hạn trên tổng tiền gửi khách hàng) càng cao, ngân hàng càng có lợi thế trong việc tối ưu chi phí vốn, cải thiện biên lãi ròng (NIM) và gia tăng lợi nhuận. Ngược lại, nếu tỷ lệ CASA suy giảm, áp lực lên NIM của ngân hàng cũng sẽ gia tăng.
Bên cạnh tiền gửi thanh toán của cá nhân, hệ thống ngân hàng còn ghi nhận tiền gửi thanh toán từ doanh nghiệp. Tuy nhiên, theo nhiều chuyên gia, nguồn tiền từ khách hàng cá nhân thường ổn định hơn, trong khi tiền gửi của doanh nghiệp có thể biến động mạnh theo chu kỳ sản xuất – kinh doanh hoặc yếu tố mùa vụ.
