Ổ dịch virus Nipah đang bùng phát tại Ấn Độ khiến hệ thống y tế nước này phải ở mức báo động, bởi hiện chưa có vaccine hay thuốc điều trị đặc hiệu cho căn bệnh này. Với tỷ lệ tử vong cao, từ 40% đến 75%, cùng khả năng lây từ động vật sang người và từ người sang người, Nipah tiếp tục là mối đe dọa toàn cầu.
Dơi ăn quả được xác định là vật chủ tự nhiên của virus Nipah, có thể làm lây nhiễm mầm bệnh sang trái cây qua nước bọt và dịch tiết.Theo Times of India, sức khỏe của một trong hai y tá được xác định dương tính với virus Nipah tại Tây Bengal đã có cải thiện, trong khi người còn lại vẫn trong tình trạng rất nguy kịch. Cả hai hiện đang được chăm sóc trong phòng điều trị tích cực.
Nipah là virus truyền từ động vật sang người được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) xếp vào danh sách mầm bệnh nguy hiểm vì tính chết người cao và khả năng gây bùng dịch. Mặc dù số ca nhiễm ở người không nhiều, mỗi khi xuất hiện thường gây gánh nặng lớn cho hệ thống y tế, đặc biệt tại những vùng đông dân và nguồn lực y tế hạn chế.
Các nghiên cứu dịch tễ cho thấy dơi ăn quả là vật chủ tự nhiên của virus. Khi dơi ăn trái cây, nước bọt và dịch tiết có thể dính lại trên bề mặt quả, trở thành nguồn lây nếu người dùng ăn trực tiếp mà không rửa sạch. Một trong những loại trái cây có nguy cơ cao là quả chà là tươi, do thường được ăn ngay mà không qua nấu chín. Loại trái cây này lại là một trong những món khoái khẩu của loài dơi.
Tại Việt Nam, chà là là loại trái cây phổ biến, được bày bán rộng rãi tại chợ, siêu thị và cửa hàng trái cây nhập khẩu, nhất là vào dịp Tết với ý nghĩa mang may mắn, sung túc. Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo nguy cơ lây Nipah tăng lên nếu người dân ăn trái cây bị rụng, trầy xước, có dấu hiệu bị cắn hoặc không được rửa sạch.
Trái cây tươi bày bán tại chợ - chuyên gia khuyến cáo người dân rửa sạch, gọt vỏ trước khi ăn để phòng nguy cơ lây nhiễm virus từ động vật.Đã từng có nhiều đợt bùng phát Nipah trên thế giới liên quan đến việc tiêu thụ thực phẩm nhiễm dịch tiết của dơi. Trước tình hình này, Bộ Y tế Việt Nam đã phát đi cảnh báo, yêu cầu người dân tăng cường an toàn thực phẩm, đặc biệt trong dịp Tết khi nhu cầu sử dụng trái cây tăng cao.
Người dân được khuyến cáo không ăn trái cây có dấu hiệu bị động vật cắn hay rơi xuống đất, không rõ nguồn gốc, luôn rửa sạch và gọt vỏ trước khi ăn. Hạn chế sử dụng trực tiếp trái cây chưa rửa kỹ và tránh uống nước nhựa cây sống hoặc chưa qua chế biến, vì đây là những con đường lây truyền Nipah đã được ghi nhận.
Bộ Y tế cũng lưu ý nên hạn chế tiếp xúc với dơi và động vật hoang dã, thường xuyên rửa tay bằng xà phòng sau khi tiếp xúc với thực phẩm tươi sống để giảm nguy cơ lây nhiễm.
Đối với những người trở về từ khu vực đang có dịch, nếu trong 14 ngày xuất hiện triệu chứng như sốt, đau đầu, đau cơ, buồn nôn, buồn ngủ, lú lẫn hoặc co giật, cần nhanh chóng đến cơ sở y tế để khám và theo dõi.
Hiện tại Việt Nam chưa ghi nhận ca nhiễm Nipah nào, nhưng trong bối cảnh giao thương và đi lại quốc tế tăng mạnh dịp đầu năm, ngành y tế khuyến cáo người dân không chủ quan, nâng cao ý thức phòng bệnh, đặc biệt khi chọn và sử dụng trái cây trong dịp Tết.
