Rau quả lập đỉnh mới, xuất hiện những “ngôi sao lạ”
Theo số liệu của Bộ Công Thương, năm 2025, kim ngạch xuất khẩu rau quả của Việt Nam đạt 8,5 tỷ USD, tăng 19,8% so với năm 2024 và xác lập mức cao nhất từ trước tới nay.
Trong cơ cấu xuất khẩu, sầu riêng tiếp tục giữ vai trò dẫn dắt với 3,8 tỷ USD, tăng 20,2%. Dừa đạt 534 triệu USD, tăng 26,6%, trong khi thanh long ghi nhận khoảng 403 triệu USD, giảm nhẹ 1,5% so với năm trước.
Hạt dẻ cười ghi nhận kim ngạch xuất khẩu gần 466 triệu USD - Ảnh minh họa
Đáng chú ý, nhóm mặt hàng không gắn với thế mạnh sản xuất trong nước lại tạo nên bất ngờ lớn. Hạt dẻ cười ghi nhận kim ngạch xuất khẩu gần 466 triệu USD, tăng tới 72,3%, trở thành mặt hàng có tốc độ tăng trưởng mạnh nhất trong nhóm rau quả năm 2025. Quy mô kim ngạch này thậm chí vượt nhiều loại trái cây truyền thống như chuối, chanh, mít, dứa hay ổi.
Cùng với đó, hạt hạnh nhân đạt kim ngạch hơn 215 triệu USD, tăng 62,6%, lần đầu tiên góp mặt trong top 10 mặt hàng rau quả xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam.
Không có vùng nguyên liệu lớn, vì sao vẫn xuất khẩu mạnh?
Điều đáng chú ý là cả hạt dẻ cười và hạnh nhân đều không phải nông sản có thế mạnh sản xuất trong nước. Việt Nam gần như không sở hữu vùng nguyên liệu quy mô lớn cho hai mặt hàng này.
Tuy nhiên, thực tế này phản ánh sự dịch chuyển vai trò của Việt Nam trong chuỗi giá trị rau quả và thực phẩm toàn cầu. Thay vì chỉ xuất khẩu nông sản thô, doanh nghiệp Việt đang tham gia sâu hơn vào các khâu chế biến, trung chuyển và thương mại các sản phẩm giá trị cao.
Hạt hạnh nhân đạt kim ngạch hơn 215 triệu USD - Ảnh minh họa
Theo đó, hạt dẻ cười và hạnh nhân được nhập khẩu từ các quốc gia sản xuất lớn như Mỹ, Iran và Thổ Nhĩ Kỳ, sau đó được rang, tách vỏ, đóng gói hoặc chế biến sâu trước khi xuất khẩu sang các thị trường châu Á và một số thị trường phát triển.
Một trong những yếu tố quan trọng thúc đẩy đà tăng trưởng mạnh của nhóm sản phẩm này trong năm 2025 là chính sách giảm thuế nhập khẩu ưu đãi.
Cụ thể, từ ngày 31/3/2025, thuế nhập khẩu ưu đãi (MFN) đối với hạt dẻ cười được điều chỉnh từ 15% xuống 5%, còn hạnh nhân giảm từ 10% xuống 5%. Việc giảm thuế sâu giúp doanh nghiệp hạ đáng kể chi phí nguyên liệu đầu vào, đặc biệt với nguồn cung từ Mỹ – quốc gia sản xuất hạt dẻ cười và hạnh nhân lớn nhất thế giới.
Đà tăng của hạt dẻ cười và hạnh nhân cũng gắn liền với xu hướng tiêu dùng thực phẩm dinh dưỡng và tốt cho sức khỏe trên toàn cầu.
Tại Mỹ – thị trường tiêu thụ hạt dẻ cười lớn nhất thế giới – trong 10 tháng năm 2025, kim ngạch nhập khẩu hạt dẻ cười đạt khoảng 2,46 tỷ USD, chiếm hơn 6% tổng giá trị nhập khẩu rau quả. Nhu cầu ngày càng tăng đối với các loại hạt dinh dưỡng mở ra dư địa lớn cho các hoạt động chế biến, phân phối và thương mại quốc tế.
Trong bối cảnh đó, Việt Nam đang tận dụng khá tốt lợi thế về vị trí địa lý, chi phí logistics, năng lực chế biến thực phẩm và hệ thống cảng biển để tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
Thay vì chỉ xuất khẩu những sản phẩm “trồng được”, nhiều doanh nghiệp đang mở rộng sang các mặt hàng “xử lý được”, nơi giá trị gia tăng nằm ở khâu chế biến, tiêu chuẩn chất lượng và thương mại, thay vì vùng nguyên liệu.
Dù tăng trưởng ấn tượng, các chuyên gia cũng lưu ý rằng nhóm sản phẩm này hiện chủ yếu dựa trên hoạt động thương mại và chế biến, chưa gắn với vùng nguyên liệu trong nước. Điều này đặt ra yêu cầu quản lý chặt chẽ hơn về nguồn gốc xuất xứ, an toàn thực phẩm và truy xuất chuỗi cung ứng, đặc biệt khi xuất khẩu sang các thị trường có tiêu chuẩn cao như Mỹ và EU.
