Theo Nikkei, Nhật Bản sẽ ưu tiên đảm bảo ổn định nguồn cung năng lượng trong nước trước khi xem xét hỗ trợ các quốc gia khác, dựa trên mức độ thiếu hụt, tính cấp bách và khả năng tìm nguồn thay thế.
Trong bối cảnh gián đoạn nguồn cung dầu do xung đột liên quan đến Iran, một số quốc gia Đông Nam Á như Philippines và Việt Nam đã đề nghị Nhật Bản hỗ trợ, bao gồm chia sẻ một phần nguồn dự trữ dầu và chuyển giao công nghệ tiết kiệm năng lượng.
Hiện Nhật Bản sở hữu lượng dự trữ dầu, cả từ khu vực nhà nước và tư nhân, đủ đáp ứng nhu cầu tiêu thụ nội địa trong hơn 8 tháng. Tuy nhiên, các đề xuất hỗ trợ từ bên ngoài đặt Tokyo vào thế cân nhắc, trong bối cảnh quốc gia này vốn phụ thuộc lớn vào nhập khẩu năng lượng.
Phát biểu tại họp báo ngày 25/3, Chánh Văn phòng Nội các Minoru Kihara cho biết, theo Luật Dự trữ Dầu mỏ, nguồn dự trữ chỉ được giải phóng trong trường hợp thiếu hụt nguồn cung trong nước hoặc khi xảy ra thiên tai. Ông nhấn mạnh việc sử dụng nguồn dự trữ sẽ tuân thủ đúng tinh thần của luật. Đồng thời, một hợp đồng với nhà máy lọc dầu trong nước đã được ký kết để triển khai giải phóng một phần dự trữ ngay trong tuần.
Dù vậy, Nhật Bản vẫn có thể hỗ trợ khu vực theo hướng khác, đặc biệt là chuyển giao công nghệ tiết kiệm năng lượng. Các giải pháp như nồi hơi hiệu suất cao hay hệ thống điều khiển biến tần được đánh giá có thể giúp các quốc gia Đông Nam Á giảm tiêu thụ nhiên liệu và nâng cao hiệu quả sản xuất điện.
Trước đó, năm 2022, Nhật Bản đã đề xuất sáng kiến Cộng đồng Không Phát thải châu Á (Asia Zero Emission Community – AZEC), quy tụ 11 quốc gia, trong đó có Nhật Bản, Úc và nhiều nước Đông Nam Á, nhằm thúc đẩy mục tiêu khử carbon và đảm bảo an ninh năng lượng. Các nội dung hợp tác bao gồm phát triển công nghệ tiết kiệm năng lượng, điện mặt trời và giảm phát thải tại các khu công nghiệp.
Theo đánh giá của phía Nhật Bản, việc hỗ trợ năng lượng cho Đông Nam Á mang ý nghĩa quan trọng về an ninh kinh tế. Việc xây dựng cơ chế hợp tác giữa các quốc gia thân thiện trong tình huống khẩn cấp sẽ góp phần tăng khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng khu vực, đặc biệt trong bối cảnh các rủi ro như hạn chế xuất khẩu từ Trung Quốc.
Bên cạnh đó, Chính phủ Nhật Bản cũng thúc đẩy hợp tác với các quốc gia Trung Đông thông qua cơ chế dự trữ dầu chung. Đây là hình thức các nước sản xuất dầu lưu trữ dầu tại Nhật Bản, cho phép Tokyo được ưu tiên tiếp cận trong trường hợp khẩn cấp, đồng thời giúp các quốc gia xuất khẩu duy trì nguồn cung gần thị trường châu Á.
