Tại Diễn đàn Digital Trust in Finance 2026 diễn ra ngày 12/5, câu chuyện về “niềm tin số” không chỉ xoay quanh tốc độ chuyển đổi số hay trải nghiệm khách hàng, mà còn là bài toán làm thế nào để bảo vệ tài sản của người dùng trong một môi trường giao dịch ngày càng phức tạp.
Bên lề sự kiện, ông Nguyễn Hưng - Tổng Giám đốc TPBank đã có những chia sẻ với về cách ngân hàng ứng dụng Big Data, AI và hệ thống dữ liệu liên thông với cơ quan chức năng để phát hiện, ngăn chặn các giao dịch nghi vấn trước khi tiền bị chuyển khỏi tài khoản khách hàng.
Thưa ông, hôm nay chúng ta nhắc rất nhiều đến câu chuyện phòng chống lừa đảo trực tuyến. Đây không còn là vấn đề của riêng một đơn vị hay một bộ, ngành nào. Chẳng hạn như ngành ngân hàng cũng đã phối hợp với lực lượng công an để triển khai nhiều giải pháp khác nhau. Vậy hiện nay, TPBank đang chủ động triển khai những giải pháp nào nhằm hạn chế rủi ro cho khách hàng?
CEO TPBank: Chúng tôi đã ứng dụng nhiều công nghệ, đặc biệt là dữ liệu lớn (Big Data) và AI, để giám sát thường xuyên các giao dịch của khách hàng. Khi phát hiện hành vi bất thường hoặc nhận diện giao dịch rơi vào các “rule” rủi ro, hệ thống sẽ lập tức phát cảnh báo. Trong nhiều trường hợp, ngân hàng sẽ tạm dừng giao dịch hoặc gửi thông báo để xác nhận xem khách hàng có thực sự muốn tiếp tục giao dịch đó hay không.
Ngoài ra, chúng tôi cũng kết nối dữ liệu với A05 của Bộ Công an và hệ thống SIMO. Tất cả các tài khoản có dấu hiệu nghi vấn lừa đảo sẽ được tập hợp vào một cơ sở dữ liệu chung. Mỗi khi phát sinh giao dịch, hệ thống sẽ tự động đối chiếu với danh sách đen (blacklist). Nếu phát hiện trùng khớp, giao dịch sẽ ngay lập tức bị dừng lại để kiểm tra thêm.
Nhờ vậy, nhiều khách hàng đã tránh được việc bị mất tiền ngay ở giai đoạn cuối cùng, tức là trước khi giao dịch chuyển tiền hoàn tất. Ban đầu, nhiều khách hàng thường bị tội phạm thao túng tâm lý nên làm theo toàn bộ hướng dẫn. Khi giao dịch bị ngân hàng chặn lại, phản ứng đầu tiên có thể là bức xúc, nhưng sau đó họ thường quay lại cảm ơn ngân hàng vì các công cụ công nghệ đã giúp họ tránh được thiệt hại tài sản.
Ví dụ đâu là những dấu hiệu để ngân hàng nhận diện một tài khoản có nguy cơ lừa đảo cao?
CEO TPBank: Chúng tôi sẽ xem xét nhiều yếu tố. Ví dụ, một tài khoản trong thời gian dài không phát sinh giao dịch nhưng đột nhiên có lượng tiền lớn chuyển vào rồi lập tức chuyển đi liên tục. Hoặc trường hợp khách hàng vừa giao dịch tại một địa chỉ IP nhưng ngay sau đó lại xuất hiện giao dịch từ một IP ở vị trí địa lý rất xa. Hay như khách hàng đang đăng nhập trên một thiết bị nhưng sau đó lại đăng nhập trên thiết bị khác.
Ngoài ra còn rất nhiều yếu tố khác. Trên cơ sở phân tích dữ liệu, chúng tôi sẽ nhận diện các dấu hiệu đáng ngờ để cảnh báo khách hàng hoặc chủ động dừng giao dịch trước khi quá muộn.
Rõ ràng trong bối cảnh số hiện nay, câu chuyện dữ liệu và rủi ro không còn là vấn đề riêng của từng đơn vị mà cần có sự phối hợp liên ngành?
CEO TPBank: Đúng vậy. Hiện nay, các quy định pháp lý liên quan đến bảo mật thông tin khách hàng rất chặt chẽ, nên việc chia sẻ dữ liệu đến đâu và theo cách nào phải vừa tuân thủ pháp luật, vừa đảm bảo các tổ chức tài chính có đủ thông tin để ngăn chặn rủi ro. Chúng tôi cho rằng cần có vai trò điều phối từ các cơ quan của Chính phủ để việc này được thực hiện hiệu quả hơn.
Hiện nay Bộ Công an và các cơ quan quản lý Nhà nước cũng đang làm khá tốt vai trò điều phối đó. Vậy từ phía TPBank, khi sử dụng “bể dữ liệu chung” và blacklist như anh vừa chia sẻ, ngân hàng có đồng thời cập nhật, làm giàu thêm cho hệ thống dữ liệu này không?
CEO TPBank: Đương nhiên là có. Nếu dữ liệu chỉ mang tính cố định thì tội phạm sẽ tiếp tục mở các tài khoản mới để thực hiện hành vi phạm tội. Vì vậy, mỗi ngày các dữ liệu mới đều phải được cập nhật liên tục vào “bể dữ liệu chung”. Chỉ khi đó, các tổ chức mới có thể tham chiếu và phát hiện kịp thời những trường hợp có dấu hiệu nghi vấn phạm tội.
Xin cảm ơn câu trả lời của ông!
