Chính phủ vừa ban hành Quyết định số 13/2026, chính thức thiết lập lộ trình áp dụng Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về khí thải đối với hàng chục triệu xe mô tô, xe gắn máy. Theo kế hoạch, Hà Nội và TP. HCM sẽ là hai địa phương đầu tiên triển khai kiểm soát khí thải từ giữa năm 2027.
Lộ trình được chia thành ba giai đoạn theo quy mô đô thị. Cụ thể, từ ngày 1/7/2027, việc kiểm định khí thải bắt đầu tại Hà Nội và TP. HCM. Từ 1/7/2028, chính sách được mở rộng sang các thành phố trực thuộc Trung ương gồm Hải Phòng, Đà Nẵng, Huế và Cần Thơ. Đến ngày 1/7/2030, quy định sẽ được triển khai đồng loạt tại 28 tỉnh, thành khác, với khả năng áp dụng sớm hơn tùy điều kiện thực tế từng địa phương.
Đáng chú ý, riêng tại Hà Nội và TP. HCM, từ ngày 1/1/2028, toàn bộ xe mô tô, xe gắn máy lưu thông phải đáp ứng tiêu chuẩn khí thải từ Mức 2 trở lên. Đối với các phương tiện di chuyển vào vùng phát thải thấp tại Hà Nội, yêu cầu kiểm soát sẽ nghiêm ngặt hơn theo nghị quyết riêng của HĐND thành phố.
Xe gắn máy, mô tô sẽ có quy định mới về khí thảiChính sách mới cũng phân loại cụ thể tiêu chuẩn khí thải dựa trên năm sản xuất hoặc nhập khẩu của phương tiện. Đối với xe mô tô (dung tích từ 50cm3 trở lên), xe sản xuất trước năm 2008 áp dụng mức 1; từ 2008 đến hết 2016 áp dụng mức 2; từ 2017 đến 30/6/2026 áp dụng mức 3; và từ 1/7/2026 trở đi áp dụng mức 4.
Với xe gắn máy (dung tích dưới 50cm3), xe sản xuất trước năm 2016 áp dụng Mức 1; từ 2017 đến 30/6/2027 áp dụng mức 2; và từ 1/7/2027 trở đi áp dụng thẳng Mức 4, bỏ qua Mức 3 đối với các dòng xe mới.
Theo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia (QCVN) quy định tại Thông tư 92/2025, các mức kiểm soát tập trung vào hai chỉ số chính là CO (carbon monoxit) và HC (hydrocacbon). Đây là hai loại khí thải phát sinh từ quá trình đốt cháy nhiên liệu, trong đó CO là khí độc không màu, không mùi, còn HC là phần nhiên liệu chưa cháy hết.
Ở Mức 1 – tiêu chuẩn thấp nhất – ngưỡng CO là 4,5% và HC là 1.500 ppm (đối với động cơ 4 kỳ), phù hợp với các dòng xe đời cũ. Với điều kiện được bảo dưỡng định kỳ, nhiều phương tiện vẫn có thể đáp ứng mức này.
Sang Mức 2, tiêu chuẩn bắt đầu siết chặt hơn, đặc biệt với chỉ số HC giảm xuống còn 1.200 ppm (động cơ 4 kỳ) và 7.800 ppm (động cơ 2 kỳ). Điều này buộc chủ xe phải chú ý hơn đến tình trạng động cơ, hệ thống đánh lửa và chất lượng nhiên liệu để hạn chế khí thải.
Trong bối cảnh cả nước hiện có hơn 74,3 triệu xe máy đang lưu hành, áp lực lên hệ thống kiểm định là rất lớn. Cục Đăng kiểm Việt Nam ước tính cần hơn 5.000 cơ sở kiểm định, tương ứng với số lượng thiết bị và đăng kiểm viên tương đương.
Để đáp ứng nhu cầu này, mạng lưới kiểm định dự kiến sẽ được xã hội hóa, tận dụng và nâng cấp từ hệ thống bảo dưỡng sẵn có của các hãng xe thuộc Hiệp hội Các nhà sản xuất xe máy Việt Nam.
Song song đó, cơ quan quản lý đang xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu quy mô lớn, kết hợp ứng dụng công nghệ AI nhằm quản lý hiệu quả hơn 70 triệu phương tiện, đồng thời hỗ trợ người dân kiểm định nhanh chóng, minh bạch và hạn chế tiêu cực.
