Bản Dự thảo Nghị định do Bộ Nội vụ chủ trì xây dựng đang mang đến một luồng gió mới cho đội ngũ cán bộ ở cơ sở. Dự thảo này hiện trong giai đoạn được Bộ Tư pháp thẩm định trước khi trình Chính phủ xem xét thông qua. Điểm nhấn đáng chú ý nhất là đề xuất tăng mạnh mức khoán quỹ phụ cấp dành cho những người hoạt động không chuyên trách. Nhóm đối tượng này bao gồm ba chức danh cốt cán là Trưởng thôn hoặc Tổ trưởng tổ dân phố, Bí thư chi bộ và Trưởng Ban công tác Mặt trận. Theo quy định mới, mỗi thôn hoặc tổ dân phố sẽ có tối đa ba người đảm nhiệm các vị trí này.
Khoán quỹ phụ cấp kỷ lục
Để giải quyết bài toán thu nhập cho cán bộ cơ sở, ngân sách nhà nước sẽ thực hiện khoán quỹ hằng tháng. Nguồn kinh phí này đã bao trọn cả phần hỗ trợ đóng bảo hiểm xã hội và bảo hiểm y tế. Con số hơn 20 triệu đồng được tính toán một cách cẩn trọng dựa trên quy mô và đặc thù của từng địa bàn dân cư.
Cụ thể, mức khoán quỹ bằng 8,0 lần mức lương cơ sở sẽ được áp dụng cho các thôn có từ 700 hộ gia đình trở lên hoặc tổ dân phố có trên 1.000 hộ. Nếu tính theo mức lương cơ sở 2,53 triệu đồng áp dụng từ tháng bảy năm nay, tổng quỹ phụ cấp này sẽ đạt ngưỡng 20,24 triệu đồng mỗi tháng.
Nhà văn hóa xóm Bầu 1Quy định này cũng mở rộng cho các đơn vị hành chính cấp xã được xếp loại trọng điểm về quốc phòng. Những thôn hoặc tổ dân phố nằm ở khu vực biên giới và hải đảo cũng nghiễm nhiên thuộc diện được hưởng mức khoán tối đa này. Đối với các địa bàn còn lại không đáp ứng đủ những tiêu chí kể trên, nhà nước sẽ áp dụng mức khoán quỹ bằng 6,5 lần mức lương cơ sở. Điều này tương đương với việc ngân sách sẽ chi trả khoảng 16,445 triệu đồng mỗi tháng để duy trì hoạt động của đội ngũ không chuyên trách.
Thiết lập lại tiêu chuẩn quy mô khu dân cư
Bên cạnh việc nâng cao chế độ đãi ngộ, Bộ Nội vụ cũng đưa ra một hệ thống tiêu chuẩn khắt khe hơn về quy mô tổ chức để tránh tình trạng phình to bộ máy. Tại hai đô thị đặc biệt là Thủ đô Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh, một thôn muốn thành lập phải đạt tối thiểu 500 hộ gia đình. Đối với mô hình tổ dân phố tại hai thành phố này, con số yêu cầu được nâng lên mức 700 hộ trở lên. Tiêu chí này sẽ được điều chỉnh giảm dần tùy thuộc vào đặc thù mật độ dân số của từng vùng miền trên cả nước.
Ví dụ tại Đồng bằng sông Hồng và Đồng bằng sông Cửu Long, thôn cần có 400 hộ và tổ dân phố cần 550 hộ. Vùng duyên hải Nam Trung bộ, Tây Nguyên và Bắc Trung bộ có mức dao động từ 350 đến 500 hộ gia đình. Riêng các tỉnh có địa hình đồi núi phức tạp như Gia Lai, Lâm Đồng, Đắk Lắk hay khu vực Trung du miền núi phía Bắc, quy mô tiêu chuẩn có thể giảm xuống chỉ còn từ 150 đến 300 hộ để đảm bảo tính khả thi trong công tác quản lý.
Chính quyền địa phương sẽ đóng vai trò quyết định trong việc sắp xếp tổ chức tại cơ sở. Trong những trường hợp mang tính đặc thù như khu vực biên giới cách xa đất liền hay địa hình chia cắt phức tạp, quy mô số hộ gia đình hoàn toàn có thể được linh động hạ thấp hơn chuẩn chung nhằm bảo vệ chủ quyền biển đảo và duy trì sự gắn kết cộng đồng.
Cuối cùng, một điều kiện mang tính bắt buộc là các khu dân cư này phải sở hữu hệ thống cơ sở hạ tầng kinh tế xã hội thiết yếu. Hội đồng nhân dân cấp xã, phường hoặc đặc khu sẽ trực tiếp xem xét và đưa ra phán quyết về việc thành lập, giải thể hay đổi tên tổ dân phố để đảm bảo hệ thống cơ sở phục vụ tốt nhất cho đời sống sinh hoạt của người dân.
