Giá phân bón tăng 83%, 'ông lớn' số 1 thế giới phải sang Việt Nam tìm nguồn cứu trợ khẩn cấp

Theo Bloomberg, Ấn Độ đang đẩy mạnh đàm phán với các nhà sản xuất và xuất khẩu phân bón nitơ, phốt phát quy mô lớn nhằm đảm bảo nguồn cung trực tiếp, trong bối cảnh xung đột tại Trung Đông làm gián đoạn thương mại và hạn chế sản lượng.

Nguồn tin cho biết các cuộc thảo luận đang được tiến hành riêng rẽ, với việc New Delhi đã tiếp cận Nga, Indonesia, Malaysia, Việt Nam, Algeria và Ai Cập để tìm nguồn cung urê và di-amoni photphat (DAP) – các dưỡng chất thiết yếu cho cây trồng như lúa, đậu tương và ngô. Ngoài ra, Trung Quốc cũng nằm trong danh sách các đối tác cung ứng urê tiềm năng.

Là quốc gia nhập khẩu urê lớn nhất thế giới, Ấn Độ hiện cân nhắc trì hoãn các đợt đấu thầu nhập khẩu, chuyển sang hình thức mua trực tiếp từ các nhà sản xuất lớn nhằm ổn định nguồn cung.

Song song đó, Chính phủ Ấn Độ đang mở rộng phạm vi tìm kiếm đối tác. Theo đại diện Bộ Phân bón, nước này đang đàm phán với nhiều quốc gia, gồm Nga, Morocco, Australia, Indonesia, Malaysia, Jordan, Canada, Algeria, Ai Cập, Phần Lan và Togo để bổ sung nguồn cung, dù chưa nêu rõ chủng loại phân bón cụ thể. Khoảng 16 phái đoàn ngoại giao của Ấn Độ ở nước ngoài cũng được huy động phối hợp nhằm đảm bảo các kênh cung ứng thay thế.

Ở trong nước, chính quyền liên bang kêu gọi các bang tăng cường sử dụng phân bón hợp lý và ngăn chặn tình trạng tích trữ, trong bối cảnh nhu cầu dự kiến tăng mạnh từ giữa tháng 5 khi nông dân chuẩn bị cho vụ gieo trồng mùa mưa vào tháng 6.

Diễn biến địa chính trị đang gây sức ép lớn lên chuỗi cung ứng. Xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran đã làm gián đoạn nguồn cung khí đốt tự nhiên tại Trung Đông – nguyên liệu đầu vào quan trọng cho sản xuất urê – buộc nhiều nhà máy tại Ấn Độ và các nước lân cận phải thu hẹp hoạt động.

Cùng với đó, sự gián đoạn tại eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển then chốt đối với năng lượng và phân bón toàn cầu đã hạn chế lưu thông hàng hóa, làm trầm trọng thêm tình trạng thiếu hụt. Trước áp lực này, nhiều quốc gia buộc phải điều chỉnh chính sách thương mại, từ hạn chế xuất khẩu, nới lỏng nhập khẩu đến tìm kiếm nguồn cung thay thế.

Giá urê vì vậy tăng mạnh kể từ khi eo biển Hormuz bị gián đoạn, với mức tăng khoảng 50%. Tính từ đầu năm, giá đã tăng tới 83%, lên 717,74 USD/tấn, theo Fertilizerworks.com. Trong bối cảnh gần 45% nguồn cung toàn cầu được vận chuyển từ khu vực Vịnh Ba Tư, bất kỳ sự gián đoạn kéo dài nào cũng có thể tiếp tục đẩy giá lên cao.

Trước đó, Nikkei Asia cảnh báo Đông Nam Á có nguy cơ đối mặt tình trạng thiếu hụt phân bón khi giá leo thang, do phần lớn nguồn cung của khu vực phụ thuộc vào các tuyến vận chuyển qua eo biển Hormuz.

Các chuyên gia nhận định mức độ nghiêm trọng của cuộc khủng hoảng hiện tại thậm chí có thể vượt giai đoạn hậu xung đột Nga – Ukraine năm 2022. Tuy nhiên, tác động sẽ không đồng đều: Các quốc gia có năng lực sản xuất nội địa như Indonesia và Malaysia được đánh giá chịu ảnh hưởng hạn chế hơn, trong khi những nước phụ thuộc nhập khẩu như Thái Lan sẽ đối mặt áp lực lớn hơn.