Lãi suất huy động lên cao, nhưng nhu cầu phát hành chưa suy giảm
Tại buổi gặp gỡ chuyên gia phân tích và nhà đầu tư tổ chức công bố kết quả kinh doanh quý I của Techcombank và Techcom Securities chiều 22/4, câu chuyện trái phiếu doanh nghiệp được đặt trong bối cảnh mặt bằng lãi suất huy động tăng cao.
Ông Nguyễn Xuân Minh, Chủ tịch Hội đồng quản trị TCBS, cho biết doanh thu quý I của công ty tăng khoảng 27% so với cùng kỳ năm trước, trong khi lợi nhuận tăng 11%. Theo ông, phần chênh lệch này chủ yếu đến từ chi phí vốn đi lên, khi lãi suất huy động và lãi suất cho vay cùng tăng trong những tháng gần đây.
Tăng trưởng doanh thu và lợi nhuận quý I cho thấy sức ép chi phí vốn tại TCBSÔng Minh cho rằng cần tách bạch nhu cầu phát hành trái phiếu với mặt bằng lãi suất. Theo đánh giá của TCBS, nhu cầu phát hành trái phiếu doanh nghiệp hiện vẫn ở mức cao và công ty chưa ghi nhận sự suy giảm nào từ đầu năm đến nay. Áp lực hiện tại chủ yếu nằm ở chi phí vốn tăng, khiến điều kiện phát hành chặt hơn, chứ chưa làm nhu cầu vốn của doanh nghiệp sụt giảm ngay.
Theo TCBS, phần lớn trái phiếu công ty đang phân phối áp dụng lãi suất thả nổi. Công thức phổ biến là lấy lãi suất huy động làm tham chiếu rồi cộng thêm khoảng 4–5%. Vì vậy, khi lãi suất huy động tăng, lãi coupon doanh nghiệp phải trả cũng tăng theo. Với mặt bằng huy động ở mức 8–8,5%, chi phí phát hành vì thế tăng lên đáng kể.
Ông Nguyễn Xuân Minh cho biết nếu doanh nghiệp phải vay ở vùng lãi suất 12%, 13%, thậm chí 15%, khả năng tạo lợi nhuận sẽ bị thu hẹp rõ rệt. Theo đánh giá của TCBS, mặt bằng lãi suất cao nếu kéo dài có thể gây sức ép lên hoạt động phát hành trái phiếu về dài hạn. Dù vậy, ở thời điểm hiện tại, công ty vẫn khẳng định nhu cầu phát hành trái phiếu doanh nghiệp chưa giảm.
Thị trường trái phiếu cần 3–6 tháng để hấp thụ cú sốc lãi suất
Ông Nguyễn Xuân Minh cho rằng thị trường trái phiếu không phản ứng tức thời với biến động của lãi suất huy động mà luôn có một độ trễ nhất định. Theo ông, tác động của mặt bằng lãi suất cao thường kéo dài khoảng 3–6 tháng, sau đó thị trường mới có thể điều chỉnh và hồi phục rõ hơn. Trong quý I, độ trễ này thể hiện qua việc biên lợi nhuận trái phiếu bị thu hẹp và nhịp phân phối chậm hơn so với cùng kỳ năm trước.
TCBS đồng thời cho biết công ty đã nhìn thấy khả năng cải thiện từ quý II và quý III. Ông Nguyễn Xuân Minh nhận định xu hướng yếu hơn trong quý đầu năm có thể dần cải thiện trong các quý tiếp theo, đồng thời lượng trái phiếu phát hành trên thị trường Việt Nam có thể tăng lên từ quý II.
Theo ông Minh, quý I thường là giai đoạn thấp theo mùa của thị trường sơ cấp. Nguyên nhân là nhiều doanh nghiệp phải chờ kết quả kinh doanh được kiểm toán trước khi phát hành thêm. Vì vậy, khối lượng phát hành trong quý II và quý III mới phản ánh rõ hơn nhu cầu vốn cũng như lượng hồ sơ đang được chuẩn bị.
Ở mảng phân phối, ông Nguyễn Xuân Minh cho biết khối lượng không quá thấp so với quý I/2025, nhưng hiệu quả chưa bằng cùng kỳ năm trước. Khối lượng phân phối vẫn tăng nhẹ, song biên lợi nhuận của trái phiếu bị thu hẹp trong bối cảnh lãi suất cao hơn. Cùng với đó, phí giao dịch trong quý đầu năm cũng thấp hơn một chút, do một phần dòng tiền dịch chuyển sang tiền gửi thay vì trái phiếu.
Chi phí vốn tăng, nhưng nhu cầu vốn trên thị trường trái phiếu vẫn hiện hữu
Trong phần cập nhật về thị trường vốn, ông Nguyễn Xuân Minh cho biết lãi suất đang tạo sức ép lớn hơn lên chi phí vốn của nhiều loại hình kinh doanh. Theo ông, thị trường vốn chưa rơi vào trạng thái suy giảm mạnh, nhưng mặt bằng vốn cao hơn đang tác động trực tiếp đến cách doanh nghiệp huy động vốn và cách nhà đầu tư lựa chọn sản phẩm.
Mảng môi giới và cho vay ký quỹ của TCBS duy trì đà tăng trong quý IỞ mảng trái phiếu doanh nghiệp, ông Minh cho biết TCBS nắm 86% thị phần trong quý I và đang có nền đơn hàng cho quý II và quý III. Trước đó, trong phần trình bày chung, ông cũng cho biết TCBS tiếp tục là đơn vị tư vấn trái phiếu hàng đầu và giữ 26% thị phần ở một mảng hoạt động liên quan trong quý I. Những con số này cho thấy hoạt động tư vấn, phân phối và đầu tư trái phiếu của công ty vẫn được duy trì trong bối cảnh chi phí vốn tăng lên.
Phát hành trái phiếu tăng tốc, TCBS chiếm 86% thị phần tư vấn ngoài ngân hàngÔng Nguyễn Xuân Minh cho rằng áp lực hiện nay không làm mất đi nhu cầu vốn của doanh nghiệp, mà chủ yếu làm tăng giá vốn và kéo dài thời gian hấp thụ của thị trường. Khi lãi suất huy động tăng, lãi coupon của trái phiếu cũng phải điều chỉnh theo. Đồng thời, nhà đầu tư có xu hướng đặt trái phiếu lên bàn cân với tiền gửi, khiến quá trình chấp nhận mặt bằng lợi suất mới diễn ra chậm hơn.
Ông Minh cũng cho biết TCBS kỳ vọng mặt bằng lãi suất chung sẽ phải hạ xuống, bởi chi phí vốn quá cao sẽ gây sức ép trực tiếp lên khả năng sinh lợi của doanh nghiệp. Theo ông, diễn biến này có thể xuất hiện trong 6 tháng cuối năm, dù thực tế vẫn cần tiếp tục theo dõi thêm diễn biến lãi suất, thanh khoản và thị trường vốn trong các quý tới.
