Trong bối cảnh khan hiếm xăng dầu trầm trọng và giá chợ đen bị đẩy lên mức "trên trời", một thợ máy tại Cuba đã biến điều tưởng chừng vô lý thành hiện thực khi hoán cải thành công chiếc ô tô cũ kỹ sang chạy bằng than củi. Điều thú vị là, giải pháp tình thế này lại vô tình gợi nhớ đến một đoạn ký ức lịch sử không thể nào quên tại Việt Nam từ gần 80 năm trước.
Hiện tại, Cuba đang phải đối mặt với một cuộc khủng hoảng năng lượng nghiêm trọng do các lệnh cấm vận và sự sụt giảm nguồn cung dầu mỏ. Xăng dầu bị phân phối theo định mức vô cùng khắt khe, trong khi trên thị trường chợ đen, giá xăng đã vọt lên tới 8 USD/lít (hơn 200.000 VNĐ), vượt quá khả năng chi trả của đại đa số người dân. Trong cái khó ló cái khôn, ông Juan Carlos Pino, một thợ máy 56 tuổi sống tại thị trấn Aguacate (cách thủ đô Havana khoảng 70km) đã quyết định tự cứu lấy mình bằng cách cải tạo chiếc Fiat Polski đời 1980 thân thuộc từ động cơ xăng truyền thống sang hệ thống sử dụng nhiên liệu than củi.
Để làm được điều này, ông Pino đã tận dụng những vật liệu "cây nhà lá vườn" để chế tạo một hệ thống đốt đặc biệt. Phía sau đuôi xe, ông hàn chặt một bình chứa nhiên liệu làm từ bình khí propane cũ, đậy kín bằng nắp của một chiếc máy biến áp phế liệu. Than củi được đốt cháy bên trong bình chứa ở điều kiện thiếu oxy để tạo ra khí tổng hợp (syngas), trong đó thành phần chính là khí Carbon Monoxide (CO). Lượng khí CO này sau đó được dẫn qua một hệ thống lọc tự chế làm từ bình đựng sữa bằng thép không gỉ nhồi đầy quần áo cũ, trước khi được hút vào bộ chế hòa khí để kích nổ và sinh công năng cho xe di chuyển.
Ông Pino đã tận dụng những vật liệu "cây nhà lá vườn" để chế tạo một hệ thống đốt đặc biệt. Ảnh: ReutersVào ngày 4/3 vừa qua, cỗ máy đặc biệt này đã có chuyến lăn bánh thử nghiệm đầu tiên vô cùng thành công khi chạy một mạch 85km và đạt tốc độ tối đa lên tới 70 km/h, khiến những người dân địa phương không khỏi ngỡ ngàng.
Thực chất, hệ thống khí hóa gỗ (wood gasification) này không phải do ông Pino tự phát minh từ con số không, mà được dựa trên bản thiết kế mã nguồn mở do kỹ sư người Argentina mang tên Edmundo Ramos chia sẻ hoàn toàn miễn phí trên nền tảng DriveOnWaste. Sự thành công của ông Pino đã châm ngòi cho một làn sóng "tự cung tự cấp" năng lượng tại địa phương.
Chiếc xe vận hành ổn định. Ảnh: ReutersRất nhiều người dân Cuba đang chật vật vì thiếu điện, thiếu xăng đã liên hệ với ông để xin bí quyết, từ ông chủ xưởng nước đá cho đến những người đang phải chật vật duy trì máy phát điện 50kW để cấp sáng cho cả xóm.
Dù chỉ là một giải pháp mang tính tình thế và tiềm ẩn nhiều hạn chế về sự cồng kềnh, công suất yếu hay nguy cơ độc hại do rò rỉ khí CO, chiếc xe chạy bằng than củi tại Cuba vẫn là minh chứng rõ nét nhất cho khả năng thích nghi và sinh tồn mạnh mẽ của con người trước những nghịch cảnh kinh tế.
