Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 81/2026/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường sắt, trong đó siết chặt nhiều hành vi vi phạm liên quan đến hoạt động kinh doanh đường sắt.
Nghị định gồm 4 chương, 50 điều, quy định chi tiết các hành vi vi phạm, hình thức và mức xử phạt, biện pháp khắc phục hậu quả, thẩm quyền xử phạt cũng như quy trình lập biên bản và tổ chức thi hành. Các nhóm vi phạm bao gồm: Tín hiệu, quy tắc giao thông; kết cấu hạ tầng; phương tiện; hoạt động kinh doanh đường sắt và các hành vi liên quan khác.
Đáng chú ý, đối với điều kiện kinh doanh đường sắt, Điều 35 quy định mức phạt từ 10–20 triệu đồng đối với doanh nghiệp không bố trí hoặc bố trí không đủ điều kiện các vị trí phụ trách tổ chức vận tải, an toàn vận tải (đối với doanh nghiệp vận tải) hoặc các bộ phận chuyên môn quản lý, bảo trì hạ tầng, điều hành giao thông, an toàn giao thông (đối với doanh nghiệp hạ tầng).
Mức xử phạt tăng lên 20–30 triệu đồng nếu doanh nghiệp không thành lập các bộ phận bắt buộc như bộ phận tổ chức vận tải, bộ phận an toàn vận tải hoặc các bộ phận chuyên môn tương ứng trong lĩnh vực kết cấu hạ tầng.
Đối với hoạt động kinh doanh vận tải đường sắt, Điều 36 quy định nhiều mức xử phạt theo tính chất vi phạm. Cụ thể, mức phạt từ 3–5 triệu đồng áp dụng với các hành vi như vận chuyển thi hài, hài cốt hoặc động vật sống trái quy định; không công bố công khai giá vé; không thông báo số chỗ còn lại trên hệ thống bán vé điện tử.
Doanh nghiệp vi phạm quy định về giảm giá vé sẽ bị phạt từ 5–10 triệu đồng nếu không thực hiện hoặc thực hiện không đúng quy định.
Trong khi đó, mức phạt từ 10–20 triệu đồng áp dụng với các hành vi nghiêm trọng hơn như không thực hiện nhiệm vụ vận tải đặc biệt, an sinh xã hội theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền; vi phạm quy định vận chuyển hàng siêu trường, siêu trọng; hàng nguy hiểm; không đảm bảo điều kiện sinh hoạt tối thiểu cho hành khách khi gián đoạn vận tải; không bố trí đủ nhân viên hoặc không xây dựng quy trình tác nghiệp theo quy định.
Ngoài xử phạt tiền, doanh nghiệp còn buộc phải thực hiện các biện pháp khắc phục hậu quả như đưa đối tượng vận chuyển trái quy định xuống tàu tại ga gần nhất, thực hiện nhiệm vụ vận tải theo yêu cầu hoặc bổ sung các điều kiện đảm bảo an toàn.
Về sử dụng vé tàu, Điều 37 quy định phạt từ 500.000 đến 1 triệu đồng đối với nhân viên để hành khách không có vé hoặc sử dụng vé không hợp lệ đi tàu. Các hành vi bán vé trái quy định hoặc đầu cơ vé bị phạt từ 2–4 triệu đồng.
Đặc biệt, hành vi vận chuyển, buôn bán hoặc tàng trữ vé tàu giả bị xử phạt nặng, từ 10–15 triệu đồng đối với cá nhân và 20–30 triệu đồng đối với tổ chức, kèm theo hình thức tịch thu toàn bộ vé giả và buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp.
Nghị định có hiệu lực từ ngày 15/5/2026, đồng thời bãi bỏ các quy định liên quan tại Nghị định số 100/2019/NĐ-CP và Nghị định số 123/2021/NĐ-CP, qua đó hoàn thiện khung pháp lý và tăng cường kỷ cương trong lĩnh vực giao thông đường sắt.
