“Lộc trời” chỉ xuất hiện sau mưa rừng
Người dân Ninh Bình từ lâu đã quen gọi ốc núi đá là “lộc trời”, bởi loài ốc này không nuôi được mà chỉ sinh sống hoàn toàn trong tự nhiên, bám vào các dãy núi đá vôi đặc trưng của địa phương.
Suốt mùa nắng, ốc gần như “biến mất” khi ẩn sâu trong các khe đá, gốc cây hay lớp lá mục. Chỉ đến mùa mưa, từ khoảng tháng 4 đến tháng 8 hằng năm, ốc mới bò ra ngoài để kiếm ăn và sinh sản. Mỗi khi có mưa đầu mùa, người dân địa phương lại rủ nhau lên núi “săn ốc” để cải thiện bữa ăn hoặc bán cho nhà hàng, thương lái gửi đi các tỉnh, thành.
Ốc núi đá ở Ninh Bình được người dân địa phương ví như "lộc trời" - Ảnh: Internet
Ốc núi đá có hình dáng khá đặc biệt, hơi giống ốc sên nhưng thân dẹt và nhỏ hơn. Vỏ ốc xoắn nhiều vòng, miệng tròn như đồng xu, màu đen nhạt hoặc nâu sẫm, dày và cứng.
Sau mưa, ốc bám dày đặc ở bờ khe, hốc cây hay miệng hang đá. Chỉ cần có tiếng động nhẹ, ốc lập tức co mình, nhả bám rồi rơi xuống đất lộp bộp mà không hề nứt vỡ nhờ lớp vỏ chắc chắn – đặc điểm khiến nhiều người lần đầu bắt ốc không khỏi ngạc nhiên.
Theo kinh nghiệm của người dân, ốc núi sinh trưởng tốt nhất ở những khu vực núi cao, sạch, ít người qua lại và có nhiều cây thuốc quý. Thức ăn chính của ốc là rong rêu, rễ cây, lá rừng, quả dại và các loại thảo dược mọc hoang.
Chính chế độ ăn “toàn lá thuốc” này tạo nên hương vị rất riêng cho ốc núi đá: thịt dày, chắc, giòn và thoang thoảng mùi thơm của lá rừng, khác hẳn các loại ốc nước ngọt nuôi hay ốc đồng phổ biến.
Việc bắt ốc núi đá không hề dễ dàng. Người đi bắt phải men theo hết núi này sang núi khác, leo trèo trên các vách đá cao, trơn trượt. Thời điểm thuận lợi nhất là buổi tối hoặc những ngày mưa – cũng là lúc đường rừng ẩm ướt, thiếu ánh sáng, tiềm ẩn nguy cơ trượt ngã, gặp rắn, rết hay côn trùng độc.
Chính vì khó bắt, sản lượng ít trong khi nhu cầu ngày càng tăng, giá ốc núi đá luôn cao hơn hẳn so với các loại ốc nước ngọt khác.
Loại ốc này được người thành phố săn lùng vì hương vị thơm ngon, lạ miệng - Ảnh: Internet
Từ món dân dã thành đặc sản được săn lùng
Ốc núi mang về chỉ cần ngâm nước khoảng 15–20 phút, cho thêm chút ớt hoặc lá chanh để nhả bùn đất, sau đó rửa sạch là có thể chế biến. Nhiều người sành ăn cho rằng không nên ngâm quá kỹ vì trong thân ốc còn giữ “vị thuốc” từ lá rừng.
Món phổ biến nhất là ốc núi luộc sả, lá chanh. Khi chín, thịt ốc giòn sần sật, chấm cùng nước mắm pha tỏi, ớt, gừng, quất đủ khiến thực khách “ghiền”. Ngoài ra, ốc núi còn được chế biến thành nhiều món hấp dẫn như xào sả ớt, hấp mẻ, nướng, xào me hay khều ruột trộn nộm hoa chuối rừng.
Ốc núi đá phân bố ở nhiều khu vực tại Ninh Bình, tập trung nhiều nhất tại các dãy núi đá vôi thuộc phường Tam Điệp, xã Yên Mô và phường Nho Quan.
Hiện nay, trên các chợ mạng, ốc núi đá Ninh Bình được rao bán với giá khoảng 150.000 đồng/kg. Vào thời điểm khan hiếm, người mua thường phải đặt hàng trước mới có. Từ món ăn “bắt cho vui”, ốc núi đá đã trở thành đặc sản núi rừng được nhiều thực khách sành ăn săn tìm mỗi mùa mưa về.
