Liên quan đến tình hình tiêu thụ lúa gạo hiện nay, báo Dân Việt đã dẫn lời của ông Đỗ Hà Nam – Chủ tịch Hiệp hội Lương thực Việt Nam cho biết, thị trường tiêu thụ gạo của Việt Nam đang đối mặt với nhiều khó khăn.
Theo ông Nam, một trong những nguyên nhân quan trọng là Philippines – thị trường nhập khẩu gạo lớn của Việt Nam đang áp dụng các biện pháp quản lý khối lượng nhập khẩu, đồng thời hạn chế nhập khẩu từ Việt Nam.
Bên cạnh đó, thị trường Indonesia cũng chịu những tác động nhất định. Trên phạm vi toàn cầu, giá gạo đang gặp khó do nguồn cung vượt cầu.
Ông Đỗ Hà Nam – Chủ tịch Hiệp hội Lương thực Việt Nam đã có đề xuất quan trọng với doanh nghiệp lương thực. Ảnh: Báo Dân ViệtÔng Nam cho biết, thời gian qua các doanh nghiệp Việt Nam đã chủ động tìm kiếm và mở rộng thị trường, đặc biệt tại châu Phi và Trung Quốc. Nhờ đó, lượng gạo xuất khẩu trong hai tháng đầu năm tăng hơn 50% so với cùng kỳ năm trước.
Tuy nhiên, điều khiến Hiệp hội Lương thực Việt Nam lo ngại là sản lượng lúa vụ Đông Xuân sắp tới. Dự kiến, lượng gạo xuất khẩu của Việt Nam có thể đạt khoảng 4 triệu tấn, dẫn tới nguy cơ dư thừa trong bối cảnh hoạt động xuất khẩu chưa thực sự thuận lợi.
Trước tình hình này, ông Nam đề xuất cơ quan nhà nước có thẩm quyền xem xét khuyến khích doanh nghiệp tham gia thu mua tạm trữ lúa gạo trong thời điểm hiện nay nhằm giảm rủi ro cho nông dân và hạn chế tình trạng giá lúa giảm sâu.
Theo ông, việc tạm trữ sẽ giúp giảm áp lực phải đưa lượng lớn gạo ra thị trường xuất khẩu trong cùng một thời điểm, qua đó góp phần ổn định giá lúa. “Nếu thực hiện tạm trữ, chúng ta không phải đưa quá nhiều hàng hóa ra thị trường cùng lúc, từ đó có thể hỗ trợ ổn định giá, bởi hiện nay giá lúa đã xuống khá thấp”, ông Nam nói.
Hiệp hội Lương thực Việt Nam đã báo cáo kiến nghị này tới Chính phủ, Bộ Công Thương và Bộ Nông nghiệp và Môi trường để xem xét, có hướng hỗ trợ và triển khai trong thời gian tới.
Bên cạnh đó, ông Nam cho rằng Chính phủ cần quan tâm hơn đến việc ký kết các hợp đồng cấp Chính phủ. Trong những năm qua, các hợp đồng này đóng vai trò quan trọng trong việc góp phần ổn định giá gạo trên thị trường.
Ông Nam nhấn mạnh những giải pháp trên là cần thiết trong bối cảnh chi phí sản xuất lúa vụ Đông Xuân của nông dân tăng cao do giá dầu và giá phân bón tăng mạnh, một phần do tác động từ căng thẳng tại Trung Đông.
Về phía doanh nghiệp, theo ông Nam, cần tiếp tục nỗ lực mở rộng thị trường, ký kết thêm các hợp đồng xuất khẩu mới, từ đó đẩy mạnh thu mua lúa cho nông dân, góp phần cải thiện giá lúa trên thị trường.
Đồng thời, để việc thu mua được duy trì đến khi kết thúc vụ Đông Xuân, ông cũng đề xuất các ngân hàng xem xét hỗ trợ nguồn vốn cho doanh nghiệp tham gia tạm trữ lúa, trong bối cảnh lãi suất hiện có xu hướng tăng.
Giá lúa giảm ở một số giống, chi phí thu hoạch tăng
Hiện, nông dân tại TP Cần Thơ, Vĩnh Long, Đồng Tháp… đang bước vào cao điểm thu hoạch lúa Đông Xuân. Tuy nhiên, khác với các năm trước, nhiều nông dân cho biết niềm vui vụ mùa không trọn vẹn do giá lúa giảm.
Cụ thể, giá lúa tươi tại ruộng đối với giống Đài Thơm 8 – giống lúa chiếm diện tích lớn tại Đồng bằng sông Cửu Long – hiện dao động từ 5.800 – 6.000 đồng/kg, trong khi cùng kỳ năm trước ở mức 6.400 – 6.600 đồng/kg, giảm khoảng 600 đồng/kg.
Tương tự, giá lúa OM 18 bán tại ruộng hiện ở mức 6.000 – 6.100 đồng/kg, thấp hơn khoảng 500 đồng/kg so với cùng kỳ năm trước (6.500 – 6.600 đồng/kg).
Nông dân thu hoạch lúa ở Đồng bằng sông Cửu Long. Ảnh: Tổng hợpMột số giống lúa khác có diện tích gieo sạ ít hơn ghi nhận mức giá tương đương hoặc cao hơn cùng kỳ, song mức chênh lệch không đáng kể.
Không chỉ giá lúa giảm, chi phí thu hoạch cũng tăng. Giá thuê máy gặt đập liên hợp hiện khoảng 350.000 đồng/công (1.000 m²), tăng so với mức 320.000 đồng/công trước đây. Chi phí vận chuyển lúa bằng ghe cũng tăng thêm khoảng 10.000 – 20.000 đồng/tấn.
Nguyên nhân chủ yếu do giá dầu tăng mạnh, từ khoảng 18.000 đồng/lít lên trên 30.000 đồng/lít. Để vận hành máy gặt đập liên hợp cho 1 ha lúa cần ít nhất 15 lít dầu (trong điều kiện ruộng khô), khiến chi phí thu hoạch tăng thêm khoảng 180.000 đồng/ha.
Tuy nhiên, nhờ điều kiện thời tiết thuận lợi, ít sâu bệnh nên năng suất lúa Đông Xuân năm nay khá cao, dao động từ 1,1 – 1,4 tấn/công (tùy vùng). Nhờ đó, nhiều nông dân vẫn duy trì được mức lợi nhuận khoảng 2 triệu đồng/công.
Theo báo cáo của Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), vụ Đông Xuân 2025–2026 tại Đồng bằng sông Cửu Long đã thu hoạch khoảng 260.000 ha, còn khoảng 1 triệu ha đang chờ thu hoạch.
Với mức chi phí tăng thêm khoảng 180.000 đồng/ha do giá dầu tăng, tổng chi phí thu hoạch lúa toàn vùng có thể tăng thêm khoảng 180 tỷ đồng.
Tại TP Cần Thơ, theo Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, tổng diện tích xuống giống vụ Đông Xuân 2025 – 2026 đạt hơn 312.600 ha, giảm khoảng 5% so với vụ trước. Đến nay đã thu hoạch hơn 92.500 ha, năng suất ước đạt 69,67 tạ/ha, sản lượng khoảng trên 645.000 tấn. Diện tích còn lại đang ở các giai đoạn sinh trưởng như đẻ nhánh, làm đòng, trổ – chín.
Tại Vĩnh Long, vụ Đông Xuân 2025 – 2026 toàn tỉnh đã xuống giống hơn 105.000 ha lúa. Trong đó, hơn 1.500 ha đang ở giai đoạn đẻ nhánh, hơn 54.600 ha ở giai đoạn đòng – trổ và khoảng 46.900ha ở giai đoạn chắc xanh – chín. Tính từ ngày 27/2 đến 6/3, địa phương đã thu hoạch khoảng 218ha; lũy kế đến nay diện tích thu hoạch đạt hơn 1.900 ha, năng suất bình quân khoảng 6,06 tấn/ha (lúa khô), sản lượng gần 11.670 tấn.
