Thông tin tại họp báo thường kỳ ngày 11/3, ông Trần Gia Long, Vụ phó Vụ Kế hoạch – Tài chính (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), cho biết cơ quan này đang xây dựng các kịch bản để đánh giá tác động của xung đột Trung Đông tới ngành nông nghiệp.
Ông Long nhận định xung đột tại khu vực này làm gia tăng rủi ro đứt gãy chuỗi cung ứng, đặc biệt đối với các tuyến vận chuyển hàng hóa sang châu Âu, đồng thời kéo chi phí năng lượng và vận tải quốc tế tăng cao. Những yếu tố này có thể ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động xuất khẩu nông sản của Việt Nam.
Xung đột Trung Đông tác động đến nông sản Việt thông qua chi phí logistics, giá năng lượng và nhu cầu tiêu thụ toàn cầu. Ảnh minh họaTheo các kịch bản sơ bộ, nếu xung đột kéo dài khoảng 1 tháng, tổng kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản có thể giảm hơn 1 tỷ USD. Trong đó, xuất khẩu sang Trung Đông giảm khoảng 182 triệu USD, sang châu Âu giảm 770 triệu USD và sang châu Phi giảm khoảng 91 triệu USD.
Trong trường hợp xung đột kéo dài 3 tháng, mức thiệt hại ước tính tăng lên 3–3,5 tỷ USD. Riêng xuất khẩu sang Trung Đông có thể giảm khoảng 500–600 triệu USD, trong khi thị trường châu Âu giảm 1,5–1,6 tỷ USD và Bắc Phi giảm 200–250 triệu USD.
Kịch bản xấu nhất là xung đột kéo dài một năm, khi hoạt động xuất khẩu sang Trung Đông có thể bị gián đoạn hoàn toàn, còn xuất khẩu sang châu Âu và Bắc Phi giảm ít nhất 50–60%. Khi đó, tổng kim ngạch xuất khẩu nông sản của Việt Nam có thể giảm 7–8 tỷ USD, tương đương 0,1–0,2 điểm phần trăm tăng trưởng của ngành nông nghiệp.
Ngoài tác động trực tiếp đến thị trường tiêu thụ, xung đột tại Trung Đông còn gây sức ép lớn lên hoạt động vận tải và logistics quốc tế. Theo các chuyên gia, việc gián đoạn các tuyến hàng hải quan trọng như khu vực Vịnh Ba Tư và eo biển Hormuz khiến nhiều hãng tàu phải điều chỉnh tuyến vận chuyển, kéo dài thời gian giao hàng và làm tăng chi phí.
Một số hãng vận tải đã áp dụng phụ phí rủi ro chiến sự hoặc phụ phí nhiên liệu, có thể lên tới 2.000–4.000 USD mỗi container, nhằm bù đắp chi phí vận hành tăng mạnh. Điều này đặc biệt ảnh hưởng đến các doanh nghiệp xuất khẩu nông sản có biên lợi nhuận thấp và phụ thuộc nhiều vào vận chuyển container lạnh như thủy sản, rau quả tươi.
Nếu xung đột kéo dài 1 năm, xuất khẩu nông sản Việt sẽ thiệt hại tới 8 tỷ USD. Ảnh minh họaTheo ông Lê Bá Anh, Phó Cục trưởng Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường, trong hai tháng đầu năm 2026 kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản sang khu vực Trung Đông đạt khoảng 216 triệu USD, bình quân hơn 100 triệu USD mỗi tháng. Do đó, khi xung đột xảy ra, hoạt động xuất khẩu sang khu vực này chắc chắn chịu tác động trực tiếp, đặc biệt với các mặt hàng chủ lực như cà phê, hạt điều, rau quả và thủy sản.
Mặc dù thị trường Trung Đông hiện chỉ chiếm khoảng 2% tổng kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản của Việt Nam, nhưng tác động của xung đột có thể lan rộng thông qua chi phí logistics, giá năng lượng và nhu cầu tiêu thụ toàn cầu.
Trước rủi ro này, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết đang theo dõi sát diễn biến thị trường, đồng thời xây dựng các kịch bản điều chỉnh thị trường xuất khẩu nhằm giảm thiểu tác động. Ngành nông nghiệp vẫn đặt mục tiêu xuất khẩu 73–74 tỷ USD trong năm 2026, song việc đạt được mục tiêu này sẽ phụ thuộc lớn vào diễn biến địa chính trị và khả năng thích ứng của doanh nghiệp.
