Mở rộng thẩm quyền xử phạt xuống cấp xã
Từ ngày 1/5/2026, Trưởng Công an cấp xã chính thức được trao thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực kinh doanh bảo hiểm với mức tiền tối đa 50 triệu đồng. Đây là điểm mới đáng chú ý tại Nghị định 78/2026/NĐ-CP, được Chính phủ ban hành ngày 17/03/2026, sửa đổi, bổ sung Nghị định 174/2024/NĐ-CP.
Quy định mới mở rộng đáng kể phạm vi xử lý vi phạm ở cấp cơ sở, trong bối cảnh các hành vi sai phạm liên quan đến bảo hiểm ngày càng đa dạng và có xu hướng lan rộng.
Theo quy định sửa đổi tại Điều 41, Trưởng Công an cấp xã được trao các quyền gồm phạt cảnh cáo, phạt tiền tối đa 50 triệu đồng và áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả theo quy định.
So với quy định trước đó tại Nghị định 174/2024/NĐ-CP, đây là thay đổi quan trọng. Trước thời điểm sửa đổi, pháp luật chưa quy định thẩm quyền xử phạt trong lĩnh vực kinh doanh bảo hiểm đối với Trưởng Công an cấp xã. Thẩm quyền này chủ yếu tập trung ở cấp tỉnh hoặc các cơ quan thanh tra chuyên ngành.
Việc bổ sung thẩm quyền cho lực lượng công an cấp xã giúp rút ngắn quy trình xử lý, tăng tính kịp thời và hiệu quả trong kiểm soát vi phạm ngay từ cơ sở.
Từ 1/5/2026, Trưởng Công an xã được xử phạt đến 50 triệu đồng vi phạm bảo hiểm, điểm mới đáng chú ý tại Nghị định 78/2026/NĐ-CPPhân cấp rõ mức xử phạt giữa các lực lượng
Nghị định mới quy định cụ thể mức xử phạt theo từng cấp trong lực lượng chức năng.
Chiến sĩ Công an nhân dân đang thi hành công vụ được phạt tối đa 10 triệu đồng.
Đội trưởng Công an nhân dân được phạt tối đa 30 triệu đồng.
Trưởng Công an cấp xã được phạt tối đa 50 triệu đồng.
Ở cấp cao hơn, Trưởng đoàn kiểm tra do Cục trưởng Cục Quản lý, giám sát bảo hiểm thành lập được phạt đến 80 triệu đồng. Cục trưởng hoặc Trưởng đoàn do Bộ trưởng Bộ Tài chính thành lập có thể phạt tối đa 100 triệu đồng, kèm theo quyền đình chỉ hoạt động có thời hạn.
Cách thiết kế này cho thấy xu hướng phân cấp rõ ràng, tăng quyền cho tuyến cơ sở nhưng vẫn giữ vai trò điều phối và xử lý các vụ việc lớn ở cấp trung ương.
Nguyên tắc xử phạt được chuẩn hóa
Bên cạnh mở rộng thẩm quyền, Nghị định 78/2026/NĐ-CP cũng sửa đổi Điều 42, quy định rõ nguyên tắc phân định thẩm quyền xử phạt.
Trường hợp một hành vi vi phạm thuộc thẩm quyền của nhiều cơ quan, người thụ lý đầu tiên sẽ thực hiện xử phạt.
Nếu mức phạt vượt thẩm quyền, cơ quan đang xử lý phải chuyển hồ sơ đến cấp có thẩm quyền cao hơn.
Trường hợp lập biên bản nhưng không có thẩm quyền xử phạt, hồ sơ phải được chuyển đúng cơ quan có thẩm quyền theo quy định.
Đáng chú ý, thẩm quyền xử phạt được xác định theo cá nhân vi phạm. Nếu đối tượng là tổ chức, mức phạt tối đa gấp 2 lần so với cá nhân.
Ngoài ra, Nghị định cũng phân định rõ phạm vi xử phạt giữa các lực lượng gồm thanh tra bảo hiểm, công an nhân dân và Ngân hàng Nhà nước, nhằm tránh chồng chéo trong thực thi.
Việc trao quyền cho Trưởng Công an cấp xã xử phạt đến 50 triệu đồng được đánh giá là bước điều chỉnh phù hợp với thực tiễn.
Trong những năm gần đây, nhiều vi phạm trong lĩnh vực bảo hiểm phát sinh ở cấp địa phương, đặc biệt liên quan đến tư vấn sai, bán sản phẩm không đúng quy định hoặc lợi dụng danh nghĩa bảo hiểm để trục lợi.
Khi có thẩm quyền xử lý trực tiếp, lực lượng công an cơ sở có thể can thiệp sớm, giảm độ trễ trong xử lý vi phạm, đồng thời tăng tính răn đe.
Nghị định 78/2026/NĐ-CP vì vậy không chỉ mang tính kỹ thuật pháp lý mà còn phản ánh xu hướng tăng cường quản lý thị trường bảo hiểm theo hướng sát thực tế, phân cấp mạnh và xử lý nhanh.
