Theo Báo cáo Ngành Ngân hàng 2026 do Chứng khoán Vietcombank (VCBS) công bố, biên lãi ròng (NIM) của hệ thống ngân hàng nhiều khả năng đã tạo đáy trong năm 2025 và sẽ bước vào giai đoạn phục hồi từ năm 2026, dù mức độ cải thiện có sự phân hóa rõ nét giữa các nhóm ngân hàng.
Trong lĩnh vực ngân hàng, NIM được xem là thước đo cốt lõi phản ánh khả năng sinh lời từ hoạt động cho vay và đầu tư. Chỉ số này thể hiện chênh lệch giữa lãi suất ngân hàng thu được và lãi suất phải trả cho người gửi tiền càng cao, hiệu quả kinh doanh càng tốt.
NIM vẫn chịu áp lực trong ngắn hạn, nhưng xu hướng hồi phục đã hình thành
VCBS cho biết, thu nhập lãi thuần của các ngân hàng vẫn chịu nhiều áp lực trong những tháng cuối năm 2025. Tuy nhiên, NIM đã bắt đầu có tín hiệu hồi phục dần từ quý III/2025 nhờ hai động lực chính.
Thứ nhất, nhu cầu tín dụng tăng trở lại, đặc biệt đến từ nhóm khách hàng cá nhân - phân khúc có biên lợi nhuận cao hơn so với tín dụng doanh nghiệp lớn.
Thứ hai, sức khỏe tài chính của khách hàng cải thiện giúp các ngân hàng có điều kiện hoàn nhập hoặc giảm trích lập các khoản thoái lãi, qua đó hỗ trợ biên lãi ròng.
Sự phân hóa rõ nét giữa các nhóm ngân hàng
Mức độ phục hồi NIM trong giai đoạn tới được VCBS nhận định sẽ không đồng đều giữa các nhóm ngân hàng.
Các ngân hàng thương mại tư nhân năng động, có lợi thế về huy động vốn nhờ tỷ trọng CASA cao, chất lượng tài sản tốt và tệp khách hàng đa dạng, được kỳ vọng sẽ cải thiện NIM sớm hơn mặt bằng chung. Nhóm này có khả năng tối ưu hóa việc sử dụng vốn, gia tăng tỷ trọng tín dụng bán lẻ và doanh nghiệp SME, những mảng có mức sinh lời cao.
Trong khi đó, nhóm ngân hàng quốc doanh được dự báo NIM sẽ đi ngang hoặc chỉ tăng nhẹ, do vẫn phải duy trì chính sách giảm lãi suất cho vay nhằm hỗ trợ khách hàng và nền kinh tế, khiến dư địa cải thiện biên lãi bị thu hẹp.
Những yếu tố kìm hãm đà phục hồi NIM
Dù triển vọng trung hạn tích cực hơn, VCBS cũng lưu ý một số yếu tố có thể ảnh hưởng đến khả năng hồi phục NIM.
Tỷ lệ vốn ngắn hạn cho vay trung và dài hạn đã tăng mạnh tại nhiều ngân hàng, khiến dư địa mở rộng cho vay trung – dài hạn với mức lãi suất cao không còn nhiều. Bên cạnh đó, áp lực chi phí vốn được dự báo tiếp tục gia tăng trong những tháng cuối năm, khi nhiều ngân hàng phải đẩy mạnh huy động qua kênh giấy tờ có giá với chi phí cao hơn để đáp ứng yêu cầu về bộ đệm vốn.
Ngoài ra, trong bối cảnh cạnh tranh huy động ngày càng gay gắt, các ngân hàng – đặc biệt là những đơn vị có cơ cấu nguồn vốn kém linh hoạt – có thể phải tăng lãi suất huy động để thu hút dòng tiền, qua đó gây sức ép lên NIM.
Kỳ vọng cải thiện rõ rệt trong năm 2026
Đối với năm 2026, VCBS cho rằng mặt bằng NIM toàn ngành ngân hàng sẽ được cải thiện khoảng 50-70 điểm cơ bản (bps) nhờ một số yếu tố hỗ trợ quan trọng.
Trước hết, nhu cầu tín dụng được kỳ vọng mạnh mẽ hơn, cùng với xu hướng dịch chuyển cơ cấu cho vay sang các phân khúc trung - dài hạn, bán lẻ và doanh nghiệp SME. Đây đều là những mảng có biên lợi nhuận cao hơn, góp phần nâng cao lợi suất tài sản sinh lời.
Bên cạnh đó, các gói ưu đãi lãi suất quy mô lớn, thời hạn 1-2 năm, đặc biệt là các chương trình cho vay mua nhà được nhiều ngân hàng triển khai từ năm 2023, sẽ dần hết thời gian ưu đãi và chuyển sang lãi suất thả nổi. Quá trình này được kỳ vọng sẽ giúp cải thiện lợi suất tài sản và hỗ trợ NIM trong năm 2026.
Tổng thể, VCBS nhận định NIM ngành ngân hàng đã đi qua giai đoạn khó khăn nhất, tạo đáy trong năm 2025 và bước vào chu kỳ phục hồi từ năm 2026, dù mức độ cải thiện sẽ phụ thuộc lớn vào cấu trúc nguồn vốn, chiến lược tín dụng và khả năng quản trị chi phí của từng ngân hàng.
