Khối ngoại đang nắm khoảng 80% thị phần khai thác mới trên thị trường bảo hiểm nhân thọ Việt Nam . Trong khi đó, tỷ lệ phí bảo hiểm nhân thọ trên GDP mới đạt khoảng 1,2%, thấp hơn đáng kể so với mức khoảng 2,9% tại nhiều quốc gia đang phát triển. Thị trường còn dư địa lớn, nhưng phần lợi nhuận chủ yếu vẫn nằm trong tay các doanh nghiệp nước ngoài.
Cục diện này bắt đầu xuất hiện dấu hiệu thay đổi khi các ngân hàng trong nước không còn dừng ở vai trò phân phối, mà chuyển sang trực tiếp thành lập và vận hành công ty bảo hiểm.
Khối ngoại chiếm lĩnh thị trường, doanh nghiệp nội lép vế
Theo số liệu tháng 1/2026, các doanh nghiệp có vốn nước ngoài chiếm khoảng 80% thị phần khai thác mới . Nhóm dẫn đầu gồm Generali chiếm 17,07%, Dai-ichi Life 12,05%, AIA 11,59%, Prudential 6,76%.
Ở chiều ngược lại, doanh nghiệp nội gần như không có nhiều lựa chọn cạnh tranh. Bảo Việt Nhân thọ là đơn vị hiếm hoi giữ vị trí dẫn đầu toàn ngành với 19,29% thị phần. Nhóm liên doanh giữa ngân hàng trong nước và đối tác nước ngoài như MB Life, BIDV MetLife chỉ chiếm khoảng 8,13%.
Sau 4 năm không có doanh nghiệp mới gia nhập, năm 2025 thị trường ghi nhận sự xuất hiện của một công ty bảo hiểm nhân thọ mới do ngân hàng hậu thuẫn . Điều này cho thấy cấu trúc thị trường bắt đầu có chuyển động.
Ở góc độ tổng thể, tỷ lệ thâm nhập bảo hiểm tại Việt Nam hiện khoảng 2,4% GDP, trong đó bảo hiểm nhân thọ chiếm khoảng 1,6%, thấp hơn mức 3,4% của Đông Nam Á, 5,4% của châu Á và 6,3% toàn cầu . Khoảng cách lớn này phản ánh thị trường vẫn ở giai đoạn đầu của chu kỳ phát triển.
Ngân hàng chuyển từ phân phối sang tự làm bảo hiểm
Sau nhiều năm đóng vai trò đại lý phân phối, các ngân hàng đang chuyển sang trực tiếp tham gia thị trường.
Techcombank là trường hợp điển hình. CTCP Bảo hiểm Nhân thọ Kỹ Thương (Techcom Life) của ngân hàng này được cấp phép ngày 16/7/2025 với vốn điều lệ ban đầu 1.300 tỷ đồng. Chỉ trong 3 tháng, doanh nghiệp hoàn thiện hệ thống công nghệ và chính thức ra mắt vào tháng 9/2025.
Doanh nghiệp xây dựng bộ máy với khoảng 100 nhân sự chủ chốt, đồng thời được phê duyệt 2 sản phẩm bảo hiểm Universal Life vào tháng 10/2025. Các sản phẩm này đã được triển khai thí điểm tại 27 chi nhánh trước khi mở rộng toàn hệ thống từ quý I/2026.
Song song, ngân hàng dự kiến góp thêm tối đa 800 tỷ đồng để tăng vốn, nâng cao năng lực tài chính cho công ty bảo hiểm.
Trong chiến lược dài hạn, doanh nghiệp đặt mục tiêu tăng gấp 3 thị phần vào năm 2030, duy trì tốc độ tăng trưởng phí bảo hiểm khai thác mới khoảng 27% mỗi năm, đồng thời tăng trưởng kênh bancassurance khoảng 12%.
Ông Chung Bá Phương, Chủ tịch HĐQT Techcom Life (Ảnh: Techcom Life)VPBank cũng đang đẩy mạnh hiện diện trong lĩnh vực này. Ngân hàng trình kế hoạch thành lập công ty bảo hiểm nhân thọ với vốn dự kiến 2.000 tỷ đồng. Trước đó, ngân hàng đã sở hữu công ty bảo hiểm phi nhân thọ OPES, thành lập năm 2018.
Năm 2025, OPES ghi nhận lợi nhuận hơn 638 tỷ đồng, vượt kế hoạch kinh doanh, trở thành một trong những doanh nghiệp bảo hiểm số phát triển nhanh trên thị trường.
ACB cũng tham gia cuộc đua khi thông qua kế hoạch thành lập ACB Insurance trong lĩnh vực phi nhân thọ với vốn điều lệ 500 tỷ đồng. Doanh nghiệp đặt mục tiêu tăng trưởng doanh thu phí trên 50% mỗi năm trong giai đoạn 2026-2030, ROE trên 20%, CIR trên 40% và quy mô tài sản đạt khoảng 2.000 tỷ đồng sau 5 năm.
Ở mảng phi nhân thọ, hiện có gần 10 doanh nghiệp được hậu thuẫn bởi ngân hàng như BIDV, VietinBank, Agribank, VPBank, Techcombank. Xu hướng này cho thấy các ngân hàng đang từng bước xây dựng hệ sinh thái tài chính khép kín.
Điểm thay đổi cốt lõi nằm ở mô hình kinh doanh. Thay vì chỉ phân phối sản phẩm để hưởng hoa hồng, ngân hàng chuyển sang tự phát triển sản phẩm, kiểm soát kênh phân phối và quản lý toàn bộ chuỗi giá trị.
Động lực phía sau: dư địa thị trường, thu nhập tăng và lợi thế hệ sinh thái
Tính đến cuối năm 2023, Việt Nam có khoảng 12,44 triệu hợp đồng bảo hiểm nhân thọ có hiệu lực , tương đương tỷ lệ phí bảo hiểm nhân thọ/GDP khoảng 1,2%. Bộ Tài chính dự báo tỷ lệ này có thể tăng lên khoảng 1,5% vào năm 2030.
Thị trường được hỗ trợ bởi các yếu tố nền tảng. Việt Nam đang trong giai đoạn dân số vàng, với hơn 50% dân số trong độ tuổi lao động. Nhu cầu bảo vệ tài chính gia tăng cùng với thu nhập.
Trong giai đoạn 2017-2022, số hộ gia đình có thu nhập 500-999 USD mỗi tháng tăng 67%, trong khi nhóm trên 1.000 USD tăng 378% . Tầng lớp trung lưu mở rộng tạo nền tảng cho tăng trưởng dài hạn của thị trường bảo hiểm.
Nguồn: KafiĐối với ngân hàng, lợi thế lớn nhất nằm ở dữ liệu và tệp khách hàng. Việc bán chéo sản phẩm bảo hiểm giúp tăng doanh thu trên mỗi khách hàng mà không cần mở rộng mạng lưới.
Trong bối cảnh biên lợi nhuận tín dụng có xu hướng thu hẹp, bảo hiểm trở thành một trong những mảng quan trọng để gia tăng thu nhập ngoài lãi.
Các chuyên gia nhận định thị trường bảo hiểm nhân thọ Việt Nam có thể bước vào chu kỳ tăng trưởng mới, với động lực từ thu nhập, nhân khẩu học và sự tham gia ngày càng sâu của hệ thống ngân hàng.
Việc các ngân hàng đồng loạt tham gia không chỉ làm tăng cạnh tranh, mà còn có thể thay đổi cấu trúc thị trường trong trung và dài hạn, khi doanh nghiệp trong nước dần gia tăng hiện diện trên một thị trường vốn do khối ngoại chi phối.
