Nghị định số 52/2024/NĐ-CP về thanh toán không dùng tiền mặt có hiệu lực từ ngày 1/7/2024, quy định rõ quyền, nghĩa vụ của chủ tài khoản và các trường hợp bị phong tỏa tài khoản thanh toán.
Theo quy định, việc mở và sử dụng tài khoản thanh toán thực hiện theo quy định của Ngân hàng Nhà nước và pháp luật liên quan. Chủ tài khoản được nộp, rút tiền, thực hiện các giao dịch hợp lệ và yêu cầu cung cấp thông tin về số dư, lịch sử giao dịch theo thỏa thuận với ngân hàng.
Chủ tài khoản có nghĩa vụ cung cấp thông tin đầy đủ, chính xác, tuân thủ quy định về sử dụng tài khoản và đảm bảo số dư đủ để thực hiện lệnh thanh toán, trừ trường hợp có thỏa thuận thấu chi.
Về phía tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán, đơn vị này phải thực hiện đầy đủ, kịp thời các lệnh hợp lệ. Đồng thời, có quyền từ chối giao dịch nếu lệnh không hợp lệ, tài khoản không đủ tiền hoặc có dấu hiệu vi phạm quy định pháp luật. Trong trường hợp từ chối, ngân hàng phải thông báo rõ lý do cho khách hàng.
Tài khoản ngân hàng có thể bị phong tỏa trong một số trường hợp theo quy định hiện hành, người dùng cần nắm rõ để tránh gián đoạn giao dịchNghị định quy định 4 trường hợp tài khoản thanh toán bị phong tỏa một phần hoặc toàn bộ số dư.
Trường hợp thứ nhất là theo thỏa thuận giữa khách hàng và ngân hàng, hoặc theo yêu cầu của chính chủ tài khoản.
Trường hợp thứ hai là khi có yêu cầu hoặc quyết định bằng văn bản của cơ quan có thẩm quyền.
Trường hợp thứ ba là khi phát sinh sai sót, nhầm lẫn trong quá trình ghi Có vào tài khoản. Khi đó, ngân hàng được phong tỏa số tiền liên quan nhưng không vượt quá giá trị sai lệch.
Trường hợp thứ tư là khi có yêu cầu từ một trong các chủ tài khoản chung, trừ khi các bên có thỏa thuận khác bằng văn bản.
Việc chấm dứt phong tỏa tài khoản được thực hiện khi có thỏa thuận giữa khách hàng và ngân hàng, hoặc theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền. Ngoài ra, phong tỏa cũng được gỡ bỏ khi đã xử lý xong sai sót hoặc khi tất cả chủ tài khoản chung cùng yêu cầu.
Nghị định cũng quy định rõ trách nhiệm bồi thường. Nếu việc phong tỏa tài khoản trái pháp luật gây thiệt hại, bên thực hiện hoặc yêu cầu thực hiện phải chịu trách nhiệm theo quy định.
Bên cạnh đó, Nghị định 52/2024/NĐ-CP nêu rõ các trường hợp đóng tài khoản thanh toán. Tài khoản được đóng khi khách hàng có yêu cầu và đã hoàn tất nghĩa vụ, khi cá nhân qua đời hoặc bị tuyên bố đã chết, hoặc khi tổ chức chấm dứt hoạt động.
Ngoài ra, tài khoản cũng bị đóng nếu chủ tài khoản vi phạm các hành vi bị cấm, hoặc theo thỏa thuận với ngân hàng và các trường hợp khác theo quy định pháp luật.
Các quy định này tạo khung pháp lý rõ ràng cho hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt, đồng thời tăng tính minh bạch và bảo vệ quyền lợi của các bên liên quan.
