PGS.TS Trần Quang Tiến, Giám đốc Học viện Phụ nữ Việt Nam chia sẻ trên Báo VietnamNet rằng, trong thời gian dài, nhiều ngành nghề vẫn bị gắn với quan niệm “phù hợp với nam giới”. Những định kiến này xuất phát từ thực tế các lĩnh vực kỹ thuật, công nghệ hay quản trị cấp cao thường gắn với hình ảnh nam giới, trong khi nữ giới được định hướng theo các ngành chăm sóc, hỗ trợ.
Nhiều ngành nghề tưởng là "địa hạt dành cho nam giới", nay dần được phái nữ theo học nhiều. Ảnh: Tổng hợpTheo ông Tiến, những khuôn mẫu này được củng cố thông qua giáo dục, truyền thông và hoạt động hướng nghiệp, khiến không ít nữ sinh tự giới hạn phạm vi lựa chọn ngành học của mình.
Bên cạnh đó, sự thiếu vắng các hình mẫu phụ nữ thành công trong những lĩnh vực “phi truyền thống” cũng là một rào cản. Khi thiếu hình dung cụ thể về lộ trình phát triển, nhiều nữ sinh có xu hướng lựa chọn phương án an toàn, thay vì mạnh dạn theo đuổi ngành nghề phù hợp với năng lực và tiềm năng dài hạn.
Tuy nhiên, trong bối cảnh chuyển đổi số và kinh tế tri thức, ông Tiến nhận định khoảng cách giới trong lựa chọn nghề nghiệp đang dần thu hẹp. Nhiều lĩnh vực vốn được coi là “địa hạt của nam giới” đang mở ra cơ hội lớn cho nữ giới, thậm chí ở một số khía cạnh còn thể hiện lợi thế cạnh tranh rõ rệt.
Đơn cử như ngành công nghệ thông tin với các hướng phát triển phần mềm, khoa học dữ liệu, thiết kế và phát triển game. Đây không còn là lĩnh vực thuần kỹ thuật mà mang tính liên ngành cao, đòi hỏi sự kết hợp giữa tư duy công nghệ, mỹ thuật ứng dụng và hiểu biết về hành vi người dùng.
Ông Tiến nhận định, thế mạnh của nữ giới là khả năng duy trì độ chính xác, tính kỷ luật và sự bền bỉ trong công việc, đặc biệt trong các lĩnh vực như công nghệ, phân tích dữ liệu hay phát triển sản phẩm số. Đây là lợi thế để tham gia sâu vào quá trình phát triển sản phẩm hướng tới trải nghiệm người dùng.
Được biết, ngành công nghệ thông tin đang được xếp là một trong số những ngành có thu nhập cao của cả nước. Khảo sát của JobOKO cho thấy, ngành công nghệ thông tin (IT) – phần mềm đang dẫn đầu về thu nhập với mức lương phổ biến từ 45–57 triệu đồng/tháng, chủ yếu ở các vị trí như lập trình backend, fullstack, cũng như các ngôn ngữ Java và Python.
Đáng chú ý, nhu cầu chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) cùng với tình trạng thiếu hụt nhân lực chất lượng cao tiếp tục là những yếu tố then chốt giúp lĩnh vực này duy trì vị thế dẫn đầu về mức lương trong nhiều năm qua.
Không chỉ trong lĩnh vực công nghệ, các ngành kinh tế - quản trị như quản trị kinh doanh, quản trị thương hiệu số cũng ghi nhận sự tham gia ngày càng lớn của nữ giới. Tại nhiều cơ sở đào tạo, nữ sinh không chỉ chiếm tỷ lệ cao mà còn đạt kết quả học tập nổi bật, nhờ khả năng kết hợp giữa tư duy phân tích, chiến lược và năng lực thích ứng trong môi trường toàn cầu.
Ở nhóm ngành luật, luật kinh tế và chính sách công, ưu thế giới cũng dần được xóa bỏ. Theo ông Tiến, nữ giới thể hiện tốt ở khả năng phân tích, lập luận logic và tiếp cận đa chiều. Đó chính là những yếu tố cốt lõi của nghề luật trong bối cảnh hội nhập hiện tại.
PGS.TS Trần Quang Tiến cũng cho rằng, xu hướng phân chia ngành nghề theo giới tính đang giảm dần, khi chương trình đào tạo ngày càng mang tính liên ngành, được hỗ trợ bởi công nghệ số và trí tuệ nhân tạo.
Mở rộng cơ hội khi lựa chọn không còn bị giới hạn
Trong bối cảnh thị trường lao động biến đổi nhanh dưới tác động của công nghệ và toàn cầu hóa, ông Tiến khuyến nghị việc lựa chọn ngành học cần được tiếp cận theo hướng khoa học, dài hạn.
Ông Tiến cũng cho rằng, không có ngành nghề nào được quyết định bởi giới tính. Các lĩnh vực như công nghệ thông tin, thiết kế và phát triển game, marketing, luật hay truyền thông đa phương tiện đều mang lại cơ hội lớn nếu người học có năng lực và sự chuẩn bị phù hợp.
Ảnh minh họaBên cạnh đó, người học nên ưu tiên các ngành có tính ứng dụng cao, gắn với nhu cầu thực tiễn của thị trường, đồng thời tạo điều kiện phát triển toàn diện về kiến thức, kỹ năng và tư duy.
Theo ông, yếu tố then chốt là xây dựng năng lực cốt lõi như tư duy phản biện, kỹ năng số, ngoại ngữ, khả năng làm việc liên ngành và tinh thần học tập suốt đời. Đây là nền tảng giúp mỗi cá nhân thích ứng linh hoạt với nhiều môi trường nghề nghiệp trong tương lai.
“Khi lựa chọn nghề nghiệp được xây dựng trên nền tảng năng lực, giá trị và khát vọng cá nhân, không chỉ cơ hội phát triển được mở rộng mà còn góp phần hình thành một thị trường lao động công bằng, đa dạng và hiệu quả”, PGS.TS Trần Quang Tiến nói trên Báo VietnamNet .
