Trong bối cảnh thị trường năng lượng biến động mạnh do xung đột Trung Đông, Thủ tướng yêu cầu triển khai bán xăng sinh học E10 trên toàn quốc từ tháng 4, sớm hơn hai tháng so với kế hoạch. Quyết định này nhằm tiết kiệm năng lượng, giảm phụ thuộc vào xăng khoáng, đồng thời thúc đẩy các doanh nghiệp nhanh chóng hoàn thiện hạ tầng phục vụ sản xuất và phân phối.
Ở khâu sản xuất, Nhà máy ethanol Dung Quất đã chạy thử từ đầu năm và cung cấp lô ethanol đầu tiên cho pha chế xăng E10. Hiện công suất đạt khoảng 150 m3/ngày và dự kiến nâng lên 200–300m3 trong tháng 4–5 khi hoàn thiện hệ thống. Nguồn cung chủ yếu phục vụ các doanh nghiệp đầu mối lớn như Petrolimex, PVOIL. Theo ước tính, khi triển khai đại trà, nhu cầu ethanol trong nước có thể đạt 100.000–110.000m3 mỗi tháng.
Tuy nhiên, nguồn cung nội địa vẫn chưa đáp ứng đủ. Cả nước hiện có 6 nhà máy sản xuất ethanol nhưng chỉ 4 nhà máy hoạt động, với tổng công suất khoảng 41.000 m3/tháng, tương đương khoảng 41% nhu cầu. Phần còn lại phải nhập khẩu từ các thị trường như Mỹ, Brazil hoặc qua các trung tâm trung chuyển trong khu vực. Dù vậy, nguồn nguyên liệu sắn trong nước và khu vực vẫn khá dồi dào, tạo nền tảng cho sản xuất lâu dài.
Ở khâu phân phối, các doanh nghiệp đầu mối đã chuẩn bị hệ thống pha chế với tổng công suất khoảng 965.000m3 mỗi tháng. Một số đơn vị cho biết có thể triển khai bán E10 trên diện rộng từ giữa tháng 4. Tuy nhiên, do xăng sinh học cần thời gian phối trộn trước khi đưa ra thị trường, nếu điều hành không hợp lý có thể phát sinh gián đoạn cục bộ trong cung ứng.
Ngoài ra, thị trường còn đối mặt với áp lực cạnh tranh nguồn ethanol khi nhiều quốc gia trong khu vực cũng đẩy mạnh sử dụng xăng sinh học, làm gia tăng nhu cầu tại các trung tâm trung chuyển. Điều này có thể ảnh hưởng đến giá và khả năng tiếp cận nguồn hàng của doanh nghiệp trong nước.
Một vấn đề khác là quy chuẩn kỹ thuật. Hàm lượng oxy trong xăng nhập khẩu khi pha trộn với ethanol có thể vượt ngưỡng cho phép hiện hành, gây khó khăn cho sản xuất và lưu thông, đặc biệt với các dòng xăng đạt tiêu chuẩn khí thải cao. Trong quá trình vận chuyển, tồn chứa, hàm lượng ethanol cũng có thể suy giảm, đòi hỏi hướng dẫn rõ ràng để tránh rủi ro cho doanh nghiệp.
Tâm lý người tiêu dùng cũng là yếu tố cần tính đến, khi vẫn còn băn khoăn về chất lượng xăng sinh học, đặc biệt với ô tô. Do đó, việc truyền thông minh bạch về tiêu chuẩn và khả năng tương thích là cần thiết để tạo niềm tin thị trường.
Để bảo đảm nguồn cung và thúc đẩy tiêu thụ E10, các doanh nghiệp kiến nghị điều chỉnh chính sách giá và thuế. Trong đó, cần ưu tiên tiêu thụ ethanol nội địa, xây dựng cơ chế giá dựa trên chi phí nguyên liệu trong nước, đồng thời điều chỉnh thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế bảo vệ môi trường và chi phí kinh doanh định mức nhằm giảm áp lực chi phí, tăng sức cạnh tranh cho xăng sinh học.
Việc đẩy nhanh lộ trình triển khai xăng E10 được đánh giá là bước đi quan trọng trong chuyển dịch năng lượng. Tuy nhiên, để chính sách phát huy hiệu quả, cần đồng bộ các giải pháp về nguồn cung, kỹ thuật và cơ chế điều hành nhằm đảm bảo thị trường vận hành ổn định.
