Siết nguyên tắc cấp bù lãi suất
Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 157/2026/NĐ-CP quy định về cơ chế thanh toán, quyết toán vốn ngân sách nhà nước để cấp bù lãi suất cho các ngân hàng thương mại thực hiện các chính sách tín dụng ưu đãi của Nhà nước.
Theo nghị định, việc cấp bù lãi suất phải bảo đảm công khai, minh bạch, đúng đối tượng và đúng mục đích, đồng thời ngăn chặn tình trạng trục lợi chính sách. Ngân sách nhà nước sẽ bố trí nguồn kinh phí để cấp bù lãi suất cho các ngân hàng thương mại tham gia triển khai các chương trình tín dụng ưu đãi.
Nghị định cũng yêu cầu các khoản vay được hỗ trợ lãi suất phải đáp ứng đầy đủ điều kiện theo quy định pháp luật, có chứng từ hợp pháp và được triển khai đúng đối tượng thụ hưởng. Các ngân hàng thương mại có trách nhiệm tổ chức thực hiện đúng quy định, đồng thời tạo thuận lợi cho khách hàng tiếp cận chính sách tín dụng ưu đãi của Nhà nước.
Nghị định mới siết chặt cơ chế cấp bù lãi suất cho ngân hàng, đồng thời tăng kiểm soát hồ sơ và quyết toán ngân sáchQuy định chặt thời hạn gửi hồ sơ
Về quy trình thanh toán, trước ngày 20 của tháng đầu tiên mỗi quý, ngân hàng thương mại phải gửi hồ sơ đề nghị thanh toán số tiền cấp bù lãi suất đã thực hiện tới Ngân hàng Nhà nước Việt Nam. Riêng hồ sơ quý IV phải gửi trước ngày 5/1 của năm kế tiếp.
Hồ sơ đề nghị thanh toán phải bao gồm văn bản đề nghị thanh toán, trong đó nêu rõ số tiền ngân hàng đã hỗ trợ lãi suất cho khách hàng, số tiền đề nghị ngân sách nhà nước thanh toán và tài khoản nhận tiền của ngân hàng. Đồng thời, ngân hàng phải gửi kèm báo cáo tình hình hỗ trợ lãi suất đối với khách hàng cùng bảng kê chứng từ chứng minh khách hàng đã được hỗ trợ lãi suất theo quy định.
Các ngân hàng có thể nộp hồ sơ trực tiếp, qua dịch vụ bưu chính hoặc thông qua Cổng dịch vụ công quốc gia. Trường hợp hồ sơ chưa hợp lệ, Ngân hàng Nhà nước phải thông báo bằng văn bản trong vòng 5 ngày làm việc để ngân hàng hoàn thiện hồ sơ.
Sau khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ, Ngân hàng Nhà nước có tối đa 15 ngày làm việc để rà soát, tổng hợp số tiền đề nghị thanh toán của các ngân hàng thương mại và gửi hồ sơ sang Kho bạc Nhà nước để thực hiện chi trả.
Theo nghị định, Kho bạc Nhà nước có thời hạn tối đa 2 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ để kiểm tra thông tin và thực hiện thanh toán cho ngân hàng thương mại trong phạm vi kế hoạch vốn đầu tư công hằng năm được giao và khả năng cân đối ngân sách. Trường hợp từ chối thanh toán, Kho bạc Nhà nước phải thông báo bằng văn bản, nêu rõ lý do từ chối.
Nghị định quy định tổng số tiền thanh toán cấp bù lãi suất trong năm ngân sách không được vượt quá kế hoạch vốn đầu tư công đã được giao. Nếu số tiền thực tế phát sinh thấp hơn dự toán đã bố trí, phần chênh lệch sẽ được xử lý theo quy định của Luật Ngân sách nhà nước và các quy định pháp luật liên quan.
Công thức tính số tiền cấp bù lãi suất
Đáng chú ý, nghị định đưa ra công thức xác định số tiền cấp bù lãi suất thực tế đối với từng khoản giải ngân. Theo đó, số tiền cấp bù được tính dựa trên mức lãi suất hỗ trợ và tổng số dư nợ thực tế được hỗ trợ theo thời gian vay.
I = Mức lãi suất hỗ trợ (%) x ∑(Di x Ti)/365
Trong đó, (I) là số tiền cấp bù lãi suất thực tế cho khoản giải ngân; ∑(Di x Ti) là tổng các tích số giữa số dư nợ với số ngày dư nợ thực tế được cấp bù lãi suất của khoản giải ngân.
Thu hồi toàn bộ tiền hỗ trợ nếu dùng vốn sai mục đích
Nghị định cũng siết chặt cơ chế thu hồi đối với các trường hợp sử dụng vốn sai mục đích hoặc không đáp ứng điều kiện hỗ trợ lãi suất. Theo đó, nếu phát hiện khoản vay không thuộc đối tượng được hỗ trợ hoặc khách hàng sử dụng vốn sai mục đích, ngân hàng thương mại phải thu hồi toàn bộ số tiền đã hỗ trợ lãi suất cho khách hàng.
Trong trường hợp chính sách hỗ trợ vẫn còn hiệu lực, số tiền thu hồi sẽ được bù trừ vào khoản ngân sách nhà nước thanh toán cho ngân hàng. Nếu chính sách đã kết thúc và ngân sách đã thực hiện thanh toán, ngân hàng thương mại phải hoàn trả lại ngân sách nhà nước phần kinh phí cấp bù lãi suất tương ứng.
Ngoài ra, các ngân hàng thương mại có trách nhiệm lập hồ sơ quyết toán cấp bù lãi suất theo niên độ ngân sách, xác định chính xác số tiền hỗ trợ cho từng khách hàng và gửi Ngân hàng Nhà nước để xét duyệt theo quy định. Sau đó, Ngân hàng Nhà nước sẽ tổng hợp báo cáo quyết toán gửi Bộ Tài chính trước ngày 5/7 hằng năm.
