Nhớ lại đêm chuyển giao năm mới Dương lịch 2026, chị Như Anh (ngụ phường Bình Trưng, TP HCM) cho biết khu vực gần nhà chị tổ chức Lễ hội Ánh sáng, thu hút hàng ngàn người. Thế nhưng, bên cạnh pháo hoa của ban tổ chức, nhiều người dân ở các góc đường cũng "tranh thủ" đốt các loại pháo tự phát.
Dễ sập bẫy
Theo chị, nhiều người dân vẫn tỏ ra lúng túng, chưa phân biệt rõ đâu là pháo hoa hợp pháp và đâu là pháo nổ bị cấm. "Do pháo hoa hiện đã được phép kinh doanh nên nhiều người lầm tưởng loại nào cũng được mua về sử dụng. Bằng mắt thường, rất khó để người mua phân biệt đâu là sản phẩm do Bộ Quốc phòng sản xuất, đâu là hàng lậu, hàng cấm" - chị nói.
Không chỉ người lớn, giới trẻ cũng lạc vào "ma trận" này. Bạn Lê Minh Quân (sinh viên năm 3 một trường đại học tại phường Linh Xuân, TP HCM) cho hay trong nhóm bạn của mình, không ít người từng rủ nhau đặt mua pháo qua mạng để chụp ảnh "sống ảo" hoặc mang về quê tạo không khí Tết. "Dù người bán quảng cáo là pháo hoa nhưng trong các clip giới thiệu lại có tiếng nổ lớn. Nhiều bạn bè của tôi vẫn chủ quan cho rằng chỉ cần không phải pháo tự chế thì sẽ không vi phạm quy định" - Quân chia sẻ.
Bạn Lê Minh Quân cho biết không khó để tìm mua pháo trên mạng xã hội nhưng lại rất khó phân biệt giữa pháo hoa, pháo hoa nổ và pháo nổ
Ghi nhận trên các nền tảng mạng xã hội như Facebook, TikTok hay các sàn thương mại điện tử những ngày này, không khó để bắt gặp hàng loạt lời rao bán các sản phẩm gắn mác "pháo hoa", "pháo Tết", "pháo banh", "pháo bi", "pháo tép"… Mức giá các loại pháo này vô cùng đa dạng, dao động từ vài trăm ngàn đến vài triệu đồng.
Lý giải vấn đề trên, thạc sĩ Nguyễn Thị Thu Hiền, chuyên gia giáo dục, nhận định các lời rao bán thường đánh trúng tâm lý hoài niệm, khơi gợi ký ức về tiếng pháo Tết xưa. Khi yếu tố cảm xúc lấn át, người mua dễ bỏ qua các nguy cơ về an toàn và pháp lý, xem nhẹ việc đây là mặt hàng bị kiểm soát đặc biệt.
Tránh "tiền mất tật mang"
Trao đổi về vấn đề này, luật sư Nguyễn Văn Đông, Đoàn Luật sư TP HCM, cho biết điều kiện tiên quyết để tránh vi phạm pháp luật là người dân phải nắm vững các khái niệm tại Nghị định 137/2020/NĐ-CP, phân biệt rạch ròi giữa pháo hoa và pháo nổ.
Theo luật sư Đông, pháo nổ (chứa thuốc nổ, gây tiếng nổ) và pháo hoa nổ (có tiếng rít, tiếng nổ) là những loại bị cấm tuyệt đối đối với cá nhân. Người dân chỉ được phép sử dụng loại pháo hoa tạo hiệu ứng ánh sáng, màu sắc, không gây tiếng nổ. "Nguyên tắc vàng để nhận diện là hễ có tiếng nổ thì đó là pháo nổ. Dù người bán có dùng những tên gọi mỹ miều như "pháo hoa nổ nhẹ", "pháo min" hay "pháo banh" thì về bản chất, đó đều là hàng cấm" - luật sư Đông nhấn mạnh.
Để tránh rủi ro pháp lý, người dân chỉ nên mua pháo hoa tại các điểm bán thuộc Nhà máy Z121 (Công ty TNHH MTV Hóa chất 21) - đơn vị duy nhất được phép cung cấp pháo hoa dân dụng hợp pháp tại Việt Nam.
Phạt nặng
Đáng chú ý, theo thông tin từ Z121, từ cuối năm 2025, chế tài xử phạt đối với các hành vi liên quan đến pháo đã tăng nặng đáng kể theo Nghị định 282/2025/NĐ-CP (ban hành ngày 30-10-2025).
Cụ thể, mức phạt tiền được áp dụng lũy tiến theo mức độ nguy hiểm: Phạt 2-5 triệu đồng với hành vi sử dụng pháo hoa sai quy định; phạt 5-10 triệu đồng nếu giao pháo hoa cho người không đủ điều kiện.
Đặc biệt, hành vi sử dụng pháo nổ, pháo hoa nổ sẽ bị phạt từ 20-40 triệu đồng. Ngoài phạt tiền, người vi phạm còn bị tịch thu tang vật.
Các chuyên gia cũng cảnh báo, trong bối cảnh chuyển đổi số, hành vi đốt pháo trái phép rất khó "qua mặt" cơ quan chức năng. Hiện nay, hệ thống camera an ninh, dữ liệu đô thị thông minh cho phép ghi nhận hành vi vi phạm gần như tức thời, ngay cả trong đêm giao thừa.
Thực tế, cơ quan công an đang siết chặt kiểm soát, xử lý nghiêm hành vi mua bán, vận chuyển pháo ngay cả khi chưa kịp sử dụng. Điển hình, ngày 24-12-2025, Công an xã Xuân Thới Sơn (TP HCM) đã triệt phá 2 vụ mua bán pháo nổ trái phép, bắt giữ Lâm Minh Phương (39 tuổi) và Nguyễn Hoàng Phúc (25 tuổi) khi đang tàng trữ hàng chục hộp pháo nổ không có hóa đơn chứng từ.
