Trong bối cảnh đối mặt với nhiều thách thức về an ninh lương thực và năng lượng, Cuba đang đẩy mạnh các chương trình phát triển nông nghiệp, trong đó sản xuất lúa được xác định là nhiệm vụ trọng tâm. Đáng chú ý, sự tham gia của doanh nghiệp Việt Nam đang góp phần tạo ra những chuyển biến rõ nét.
Theo tờ Ciber Cuba, ngày 9/4, Phó Chủ tịch nước Cuba Salvador Valdés Mesa đã tới tỉnh Pinar del Río kiểm tra tiến độ chương trình sản xuất ngũ cốc. Đây là địa bàn trọng điểm trong chiến lược tăng cường tự chủ lương thực của quốc gia Caribe, trong bối cảnh nguồn cung thực phẩm gặp khó khăn cùng tình trạng thiếu điện, nhiên liệu và vật tư máy móc.
Phó Chủ tịch nước Cuba tới đi thị sát ruộng lúa ở tỉnh Pinar del Río. Ảnh: Tổng hợpSố liệu từ hãng thông tấn Cuba cho thấy, vụ đông tại Pinar del Río đã hoàn thành khoảng 95% kế hoạch gieo trồng với diện tích 8.690 ha. Năm 2026, địa phương này dự kiến mở rộng diện tích canh tác lên 32.361 ha, bao gồm lúa phổ thông, lúa chuyên canh và đặc biệt là dự án liên doanh với doanh nghiệp Việt Nam – Công ty TNHH Agri VMA.
Đây là doanh nghiệp nước ngoài đầu tiên được Cuba cho thuê đất quy mô lớn tại thị trấn Los Palacios (tỉnh Pinar del Río) trong thời hạn 3 năm để triển khai trồng lúa, nhằm góp phần giải quyết tình trạng thiếu hụt lương thực.
Theo thỏa thuận, Agri VMA triển khai ba mô hình sản xuất gồm: tự canh tác trên diện tích 1.000 ha; hợp tác với đối tác Cuba để sản xuất và chuyển giao kỹ thuật; đồng thời cung cấp vật tư đầu vào cho nông dân địa phương và hỗ trợ kỹ thuật xuyên suốt quá trình canh tác.
Doanh nghiệp Việt Nam cũng đã đưa sang Cuba nhiều lô vật tư nông nghiệp như giống lúa lai chất lượng cao, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, máy móc hiện đại cùng đội ngũ chuyên gia kỹ thuật. Trong đó, giống lúa CT16 do Học viện Nông nghiệp Việt Nam lai tạo được lựa chọn triển khai trên thực địa.
Không chỉ dừng ở sản xuất, dự án còn tạo việc làm cho hàng chục lao động Cuba tại các cơ sở chế biến, bao gồm nhà máy sấy, xay xát Camilo Cienfuegos cũng như trên đồng ruộng.
Cánh đồng lúa được kĩ sư Việt Nam hướng dẫn cho nông dân Cuba trồng. Ảnh: Tổng hợpKết quả bước đầu ghi nhận hiệu quả tích cực. Trước khi mở rộng lên quy mô 1.000 ha vào năm 2025, Agri VMA đã thử nghiệm trên 16 ha, đạt năng suất 6,5 tấn/ha ngay trong vụ trái mùa. Ở vụ thu hoạch quy mô lớn đầu tiên, năng suất đạt khoảng 7,2 tấn/ha, cao hơn đáng kể so với mức trung bình 1,6 tấn/ha tại địa phương.
Theo đánh giá của báo chí Cuba, kết quả này cho thấy tiềm năng nâng cao năng lực tự chủ sản xuất lúa gạo nếu được đầu tư bài bản về giống, kỹ thuật và tổ chức sản xuất.
Trong thời gian tới, Agri VMA cho biết có thể mở rộng diện tích trồng lúa tại Cuba lên khoảng 5.000 ha nếu duy trì được hiệu quả hiện tại, mở ra triển vọng mới trong hợp tác nông nghiệp giữa hai nước.
Trước đó, Việt Nam và Cuba đã triển khai nhiều chương trình hợp tác kỹ thuật trong lĩnh vực nông nghiệp, như dự án phát triển sản xuất lúa gạo giai đoạn 2019–2025, cùng các dự án nuôi trồng thủy sản và sản xuất ngô. Các chương trình này đã mang lại kết quả tích cực, góp phần cải thiện năng lực sản xuất nội địa của Cuba.
Trong bối cảnh áp lực lương thực và năng lượng vẫn hiện hữu, việc tăng cường hợp tác với các đối tác quốc tế, trong đó có Việt Nam, được kỳ vọng sẽ giúp Cuba từng bước củng cố an ninh lương thực và hướng tới phát triển nông nghiệp bền vững trong dài hạn.
