Được Hội đồng Giáo sư Nhà nước công nhận đạt chuẩn chức danh giáo sư năm 2021, Phùng Văn Đồng (sinh năm 1981) trở thành giáo sư trẻ nhất Việt Nam trong năm này.
Từ năm 2024 đến nay, ông là Viện trưởng Viện Nghiên cứu Tiên tiến Phenikaa, Đại học Phenikaa
Giáo sư trẻ nhất Việt Nam năm 2022 Phùng Văn Đồng hiện đang giữ chức Viện trưởng tại Đại học Phenikaa. Ảnh: Tổng hợpChia sẻ về dấu mốc đặc biệt, GS Phùng Văn Đồng cho biết đây là niềm vinh dự không chỉ của cá nhân mà còn của gia đình và đơn vị công tác. Theo ông, việc đạt học hàm ở độ tuổi còn trẻ mở ra nhiều cơ hội để đóng góp lâu dài cho nghiên cứu khoa học, đào tạo và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.
Trong vai trò trưởng nhóm nghiên cứu vật lý năng lượng cao và vũ trụ học, ông đang thúc đẩy các hoạt động nhằm tạo ra những kết quả mang tính đột phá, có ảnh hưởng trong cộng đồng khoa học quốc tế. Đồng thời, với tư cách chủ trì chương trình đào tạo vật lý tài năng, GS Đồng hướng đến mục tiêu đào tạo các cử nhân xuất sắc, làm nguồn kế cận cho lực lượng nghiên cứu tinh hoa của đất nước.
Dù đã đạt được nhiều thành tựu và công bố các công trình khoa học quốc tế chất lượng, GS Đồng cho biết sẽ tiếp tục theo đuổi các hướng nghiên cứu cốt lõi như khối lượng neutrino và bản chất của vật chất tối những bài toán lớn có ý nghĩa quan trọng đối với việc lý giải sự hình thành và tiến hóa của vũ trụ.
Là giai đoạn ‘bế tắc’ chưa tìm ra lời giải
Theo ông, thách thức lớn nhất trong nghiên cứu khoa học là những giai đoạn “bế tắc” khi chưa tìm ra lời giải cho các vấn đề quan trọng. Tuy nhiên, sau quá trình suy nghĩ, tính toán và trao đổi học thuật, lời giải thường xuất hiện bất ngờ, mang lại cảm giác đặc biệt cho người làm khoa học. “Hạnh phúc của nhà nghiên cứu là khi giải được những bài toán khó, nhất là sau quá trình nỗ lực dài hơi”, ông chia sẻ.
Đại học Phenika nơi GS Đồng đang công tác trong năm 2025, tiếp tục khẳng định vị thế trong Top 10 cơ sở giáo dục đại học dẫn đầu về công bố quốc tế. Ảnh: Tổng hợpTrong công tác đào tạo, GS Đồng nhấn mạnh việc đơn giản hóa các vấn đề phức tạp để người học dễ tiếp cận, song điều quan trọng hơn là rèn luyện tư duy độc lập và khả năng phản biện. Theo ông, đây là yếu tố quyết định giúp sinh viên và nghiên cứu sinh tiến xa trong con đường khoa học.
Bên cạnh đó, vị giáo sư 8X cũng bày tỏ trăn trở về việc xây dựng lực lượng kế cận trong lĩnh vực vật lý năng lượng cao và vũ trụ học tại Việt Nam. Dù vậy, ông đánh giá cao sự phát triển của đội ngũ nghiên cứu trẻ trong các lĩnh vực như vật lý, vật liệu, hóa sinh và môi trường, trong đó nhiều người được đào tạo bài bản trong và ngoài nước.
Nói rõ vai trò của các trường đại học tư thục
Để phát triển hệ sinh thái khoa học bền vững, GS Đồng đề xuất cần có chiến lược đầu tư dài hạn, tham vấn chuyên gia trong và ngoài nước, đồng thời đa dạng hóa hướng nghiên cứu và tăng cường đào tạo quốc tế.
Ông cũng nhấn mạnh, vai trò của các trường đại học tư thục và sự tham gia của cộng đồng khoa học quốc tế, coi đây là kinh nghiệm đáng học hỏi từ các quốc gia như Trung Quốc và Singapore.
GS Đồng đã nói rõ vai trò của các trường đại học tư thục và sự tham gia của cộng đồng khoa học quốc tế. Ảnh: Tổng hợpỞ góc độ chuyên môn, GS Đồng thẳng thắn nhìn nhận các nhà nghiên cứu Việt Nam có năng lực tốt nhưng cần cải thiện tính hợp tác và trách nhiệm trong đào tạo.
Theo ông, việc tăng cường trao đổi học thuật và liên kết nghiên cứu sẽ giúp mở rộng ý tưởng, từng bước giải quyết những bài toán lớn của khoa học.
Trong thời gian tới, với vai trò trưởng nhóm nghiên cứu, GS Phùng Văn Đồng đặt mục tiêu tập trung giải quyết các vấn đề nền tảng của vật lý hiện đại như khối lượng neutrino, bất đối xứng vật chất - phản vật chất, vật chất tối và năng lượng tối. Những hướng nghiên cứu này được kỳ vọng sẽ góp phần làm sáng tỏ lịch sử hình thành, diễn tiến và tương lai của vũ trụ sau sự kiện Vụ Nổ Lớn (Big Bang).
