Việc MobiFone Digital Payment trở thành đơn vị thứ hai, sau Napas, được cấp phép triển khai đồng thời dịch vụ chuyển mạch tài chính và bù trừ điện tử đã mở ra một giai đoạn mới trong cấu trúc hạ tầng thanh toán không dùng tiền mặt tại Việt Nam.
Về mặt pháp lý, giấy phép này cho phép doanh nghiệp xây dựng hạ tầng xử lý giao dịch liên ngân hàng và kết nối trực tiếp với các tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán, thay vì chỉ hoạt động ở lớp dịch vụ phía trên.
Trong bối cảnh VietQR đang giữ vai trò chuẩn QR chủ đạo của hệ thống ngân hàng, sự xuất hiện của một chủ thể hạ tầng mới đặt ra câu hỏi về khả năng thị trường có thêm chuẩn QR hoặc cơ chế vận hành song song ở tầng xử lý.
Khi thanh toán QR đã trở thành thao tác quen thuộc của hàng chục triệu người dùng, mọi thay đổi ở hạ tầng phía sau đều có thể tác động trực tiếp đến tính liên thông, mức độ chuẩn hóa và cách thị trường thanh toán bán lẻ vận hành. Từ đây, kinh nghiệm tổ chức và quản lý hạ tầng QR tại các quốc gia trong khu vực trở thành tham chiếu quan trọng cho bài toán chuẩn hóa của Việt Nam.
Singapore chuẩn hóa QR, đưa thanh toán số thành hạ tầng quốc gia
Singapore là một trong những quốc gia có mức độ phát triển thanh toán không tiền mặt cao tại Đông Nam Á. Theo Cục Thống kê Singapore, đến năm 2023, hơn 90% người dân đã sử dụng ít nhất một phương thức thanh toán điện tử, trong khi tỷ lệ sử dụng tiền mặt trong chi tiêu tiêu dùng tiếp tục giảm.
Quy mô thị trường thanh toán số duy trì xu hướng mở rộng. Theo báo cáo nghiên cứu thị trường của Mordor Intelligence, tổng giá trị thị trường thanh toán tại Singapore năm 2025 ước đạt khoảng 23,53 tỷ USD, với triển vọng tăng trưởng ổn định đến năm 2030 nhờ sự gia tăng của thanh toán điện tử, thanh toán không tiếp xúc và QR.
Định hướng quản lý của Singapore tập trung vào chuẩn hóa hạ tầng thanh toán và giảm phân mảnh hệ thống. Từ năm 2018, Monetary Authority of Singapore (MAS) phối hợp với Infocomm Media Development Authority triển khai Singapore Quick Response Code (SGQR), chuẩn mã QR thống nhất cho toàn thị trường. SGQR đóng vai trò lớp hiển thị chung, cho phép tích hợp PayNow, NETS và các ví điện tử được cấp phép trong cùng một mã QR tại điểm bán.
Đến năm 2024, SGQR đã được triển khai rộng tại các trung tâm thương mại, cửa hàng bán lẻ và một số dịch vụ công, trở thành chuẩn QR phổ biến trong thanh toán bán lẻ.
Phía sau các giao dịch QR từ ngân hàng tại Singapore là PayNow, hạ tầng thanh toán thời gian thực do MAS bảo trợ, cho phép chuyển tiền và thanh toán qua số điện thoại, mã định danh doanh nghiệp hoặc quét QR.
Song song với thị trường nội địa, Singapore mở rộng liên kết thanh toán QR xuyên biên giới. Trong giai đoạn 2023–2024, MAS đã triển khai kết nối QR với Malaysia và Indonesia, cho phép người dùng Singapore thanh toán tại hai thị trường này bằng cách quét DuitNow QR và QRIS thông qua ứng dụng ngân hàng trong nước, không cần sử dụng thẻ quốc tế hay đổi ngoại tệ.
Các kết nối này nằm trong khuôn khổ ASEAN Integrated QR Code Payment System, sáng kiến nhằm liên thông các chuẩn QR quốc gia trong khu vực, phục vụ thanh toán bán lẻ, du lịch và thương mại dịch vụ xuyên biên giới.
Singapore là một trong những quốc gia có mức độ phát triển thanh toán không tiền mặt cao tại Đông Nam Á.Thái Lan: PromptPay làm trụ cột, QR phổ cập trong thanh toán bán lẻ
Thái Lan là một trong những thị trường triển khai thanh toán không tiền mặt sớm tại Đông Nam Á, với PromptPay giữ vai trò hạ tầng thanh toán trung tâm. Hệ thống này cho phép chuyển tiền và thanh toán bán lẻ thông qua số điện thoại hoặc quét mã QR, được tích hợp trực tiếp vào ứng dụng ngân hàng.
Theo Ngân hàng Trung ương Thái Lan, đến năm 2024, PromptPay ghi nhận khoảng 80 triệu mã định danh thanh toán được đăng ký, bao phủ phần lớn dân số trưởng thành. Hệ thống xử lý hàng tỷ giao dịch mỗi năm, với tổng giá trị giao dịch đạt mức hàng nghìn tỷ baht, phản ánh mức độ phổ cập cao của thanh toán điện tử trong giao dịch dân cư và hoạt động kinh doanh.
Dữ liệu cập nhật đến tháng 6/2025 cho thấy hệ thống thanh toán quốc gia, trong đó PromptPay là hạ tầng chủ đạo, đã ghi nhận hơn 90 triệu mã định danh được đăng ký và xử lý khoảng 74 triệu giao dịch mỗi ngày, cho thấy quy mô vận hành lớn của thanh toán điện tử tại Thái Lan.
Thanh toán QR thông qua PromptPay được triển khai rộng rãi tại hệ thống bán lẻ hiện đại, dịch vụ ăn uống, chợ truyền thống và một số dịch vụ công. Việc áp dụng QR giúp rút ngắn thời gian thanh toán, giảm chi phí giao dịch và mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ thanh toán chính thức cho tiểu thương và hộ kinh doanh nhỏ.
Bên cạnh thị trường nội địa, Thái Lan mở rộng thanh toán QR xuyên biên giới trong khu vực ASEAN. Ngân hàng Trung ương Thái Lan đã thiết lập các kết nối QR với một số quốc gia trong khu vực, cho phép người dùng sử dụng ứng dụng ngân hàng nội địa để thanh toán trực tiếp tại nước ngoài, không cần thẻ quốc tế hay đổi tiền mặt. Các kết nối này tập trung vào giao dịch bán lẻ giá trị nhỏ, phục vụ du lịch và thương mại dịch vụ.
Mô hình thanh toán tại Thái Lan được vận hành theo hướng một chuẩn QR gắn với hạ tầng thanh toán quốc gia, trong đó cơ quan quản lý giữ vai trò điều phối và giám sát nhằm bảo đảm tính thống nhất và an toàn hệ thống.
Malaysia: Chuẩn QR thống nhất, mở rộng nhanh ở khu vực MSME
Malaysia triển khai thanh toán QR theo mô hình chuẩn hóa ở tầng hạ tầng, với DuitNow QR là chuẩn QR quốc gia do Bank Negara Malaysia định hướng và giao Payments Network Malaysia vận hành. Theo quy định, các ngân hàng và ví điện tử được cấp phép phải tương thích với cùng một chuẩn QR, không phát triển mã riêng cho thanh toán nội địa.
Theo Ngân hàng Trung ương Malaysia, đến năm 2024, DuitNow QR đã được triển khai tại hơn 2 triệu điểm chấp nhận thanh toán trên toàn quốc, chủ yếu là doanh nghiệp nhỏ và hộ kinh doanh. Trong giai đoạn 2022–2024, số lượng và giá trị giao dịch qua QR ghi nhận mức tăng trưởng hai chữ số, phản ánh sự mở rộng nhanh của thanh toán QR trong hoạt động bán lẻ.
Thanh toán không tiền mặt tại Malaysia được thúc đẩy nhờ QR và chuyển khoản tức thời. Ngân hàng Trung ương Malaysia cho biết tỷ lệ giao dịch thanh toán điện tử trên đầu người đã vượt mục tiêu quốc gia, trong đó QR được xác định là công cụ hỗ trợ giảm phụ thuộc tiền mặt và hạ chi phí chấp nhận thanh toán cho khu vực MSME.
Ở mảng xuyên biên giới, Malaysia là một trong những quốc gia ASEAN triển khai sớm liên kết QR song phương và đa phương. DuitNow QR đã kết nối với SGQR của Singapore, đồng thời tham gia mạng lưới liên thông với PromptPay của Thái Lan và QRIS của Indonesia, cho phép thanh toán bán lẻ xuyên biên giới bằng ứng dụng ngân hàng nội địa, không cần thẻ quốc tế hay đổi ngoại tệ.
Chuẩn hóa QR, cạnh tranh trong khuôn khổ hạ tầng thanh toán thống nhất
Từ kinh nghiệm quốc tế và thực tiễn trong nước, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam kiên định định hướng chuẩn hóa mã QR và phát triển hạ tầng thanh toán thống nhất nhằm mở rộng thanh toán không dùng tiền mặt và bảo đảm liên thông hệ thống.
Phát biểu ngày 19/11/2025, ông Phạm Tiến Dũng, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước, cho biết chuẩn QR dùng chung như VietQR đã góp phần phá vỡ rào cản liên ngân hàng và thúc đẩy thanh toán số trở thành thói quen phổ biến.
Theo Ngân hàng Nhà nước, chuẩn QR thống nhất là nền tảng để hệ thống thanh toán vận hành an toàn, hiệu quả và có khả năng mở rộng, đồng thời tạo cơ sở cho kết nối QR xuyên biên giới với các quốc gia trong khu vực thông qua hạ tầng do Napas vận hành.
Việc ban hành tiêu chuẩn kỹ thuật QR theo Quyết định 2525/QĐ-NHNN ngày 15/11/2024 nhằm hạn chế phân mảnh, định hướng cạnh tranh ở tầng dịch vụ và trải nghiệm, thay vì phát triển các chuẩn hạ tầng song song. Trong bối cảnh thị trường xuất hiện thêm doanh nghiệp được cấp phép cung ứng hạ tầng thanh toán, chuẩn QR chung tiếp tục đóng vai trò ranh giới điều tiết để bảo đảm hệ thống vận hành ổn định và bền vững.
