Theo đó, từ 1/1 đến 30/6/2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ chính thức triển khai thí điểm hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản trước tiên trên sản phẩm sầu riêng. Chương trình này đánh dấu một bước đi chiến lược nhằm hiện đại hóa quản lý chuỗi sản xuất, nâng cao chất lượng hàng hóa nông sản và tạo dựng niềm tin cho người tiêu dùng trong nước cũng như thị trường quốc tế, trong bối cảnh Việt Nam đang nỗ lực tăng tốc xuất khẩu nông sản.
Hệ thống được xây dựng để ghi nhận dữ liệu xuyên suốt chuỗi cung ứng, từ người nông dân, vùng trồng, thời điểm sản xuất, thu hoạch đến các khâu sơ chế, đóng gói, vận chuyển và phân phối. Mỗi sản phẩm sầu riêng tham gia thí điểm sẽ gắn tem truy xuất dữ liệu dưới dạng mã QR hoặc vật mang dữ liệu phù hợp trên bao bì. Khi quét mã, người tiêu dùng hoặc đối tác thương mại có thể truy cập các thông tin về nguồn gốc và quy trình sản xuất một cách trực quan và đáng tin cậy.
Sầu riêng được chọn để thí điểm kế hoạch truy xuất nguồn gốc nông, lâm, thủy sản của Bộ Nông nghiệp và Môi trường. Ảnh minh họaBộ cũng yêu cầu xây dựng nhật ký vùng trồng và canh tác với các thông tin chi tiết về kiểm soát nguyên liệu đầu vào như phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, thức ăn chăn nuôi và thuốc thú y. Dữ liệu này sẽ là minh chứng cho việc tuân thủ quy trình an toàn thực phẩm và sản xuất bền vững. Đây là tiêu chí ngày càng quan trọng khi nông sản Việt Nam tiếp cận các thị trường khó tính.
Theo kế hoạch, đến ngày 1/7/2026, hệ thống sẽ được đánh giá, hoàn thiện và triển khai rộng hơn cho hầu hết các nông sản quan trọng làm thực phẩm. Đây được xem là cột mốc then chốt để nhân rộng truy xuất nguồn gốc không chỉ với sầu riêng mà còn với trái cây, rau củ, thủy sản và các mặt hàng nông sản chiến lược khác.
Giai đoạn 2027–2030 sẽ tập trung nâng cấp hệ thống, mở rộng cơ chế ghi nhận dữ liệu ở mọi khâu chính trong chuỗi cung ứng và kết nối với Cổng thông tin truy xuất nguồn gốc quốc gia cùng các hệ thống dữ liệu của địa phương và cơ quan quản lý khác, hướng tới một mạng lưới thông tin nông sản quốc gia hoàn chỉnh, xuyên suốt.
Việc áp dụng truy xuất nguồn gốc sẽ tạo lợi thế cạnh tranh cho nông sản Việt Nam. Ảnh minh họaViệc áp dụng truy xuất nguồn gốc không chỉ tạo lợi thế cạnh tranh cho nông sản Việt Nam mà còn là yêu cầu tất yếu khi Việt Nam ngày càng tham gia sâu rộng vào các thị trường quốc tế. Trong những năm gần đây, xuất khẩu rau quả của Việt Nam đã ghi nhận mức tăng trưởng ổn định, với kim ngạch đạt khoảng 8,59 tỉ USD năm 2025, tăng gần 20% so với năm trước. Có được điều này một phần nhờ nỗ lực mở rộng thị trường và nâng cao chất lượng sản phẩm.
Tuy nhiên, các quy định về truy xuất nguồn gốc cũng đặt ra thách thức với người sản xuất và doanh nghiệp trong nước, khi đòi hỏi họ phải thích ứng nhanh với công nghệ số, chuẩn hóa dữ liệu và tuân thủ quy trình minh bạch. Đặc biệt, trong bối cảnh các đối tác thương mại như Trung Quốc yêu cầu kiểm soát sâu rộng về dịch hại và an toàn thực phẩm, việc minh bạch về nguồn gốc và quy trình sản xuất là điều kiện tiên quyết để duy trì và tăng trưởng xuất khẩu.
