“Cơn sốt” vàng
Những tháng đầu năm, giá vàng thế giới liên tục tăng mạnh, nhanh chóng thiết lập vùng đỉnh lịch sử mới. Đà tăng diễn ra trong bối cảnh thị trường quốc tế còn nhiều bất ổn, từ căng thẳng địa chính trị đến kỳ vọng các ngân hàng trung ương sẽ sớm nới lỏng chính sách tiền tệ. Những yếu tố này khiến vàng trở thành kênh trú ẩn hấp dẫn, kéo theo lực mua gia tăng trên diện rộng.
Trong nước, diễn biến còn mạnh mẽ hơn khi trùng với thời điểm dòng tiền trong dân cư đạt đỉnh khi người lao động nhận lương, thưởng Tết... Khi dòng tiền dồi dào gặp kỳ vọng giá tăng, thị trường nhanh chóng hình thành làn sóng mua vào mang tính đại chúng.
Cuối tháng 1, thị trường vàng đã chứng kiến cú tăng chưa từng có. Giá vàng miếng SJC, vàng nhẫn lần đầu tiên trong lịch sử vượt mốc 190 triệu đồng/lượng. Đây được xem là đỉnh cao nhất của thị trường, đánh dấu một giai đoạn tăng nóng mang tính bùng nổ.
Tâm lý sợ bỏ lỡ cơ hội (FOMO) lan rộng khiến nhiều nhà đầu tư cá nhân tham gia thị trường ở vùng giá cao. Không ít người chấp nhận mua đuổi với kỳ vọng giá sẽ còn tiếp tục tăng. Đây là giai đoạn mà giá không chỉ phản ánh cung - cầu thực, mà còn bị chi phối mạnh bởi yếu tố tâm lý, đẩy thị trường trong nước tăng cao, nới rộng khoảng cách với thế giới có thời điểm lên tới 30 triệu đồng/lượng.
Tuy nhiên, sau giai đoạn tăng nóng, thị trường bắt đầu đảo chiều. Hiện, giá vàng miếng SJC, vàng nhẫn về mốc 165 triệu đồng/lượng. Như vậy, chỉ trong vòng 3 tháng qua, vàng miếng SJC, vàng nhẫn giảm gần 26 triệu đồng/lượng.
Những người mua ở vùng đỉnh, đặc biệt là nhóm sử dụng vốn ngắn hạn hoặc tâm lý “lướt sóng”, nhanh chóng rơi vào trạng thái “kẹt hàng” khi giá quay đầu. Trong bối cảnh chênh lệch giá mua - bán trên thị trường trong nước khá cao, nếu bán ra thời điểm này, nhà đầu tư lỗ gần 30 triệu đồng/lượng.
Nhà đầu tư ngậm "trái đắng" khi giá vàng lao dốc (ảnh: Như Ý).Chị Bích Thu (phường Long Biên, Hà Nội) chia sẻ: "Mỗi ngày trôi qua nhìn giá giảm tôi đứng ngồi không yên. Giờ tôi không biết nên cắt lỗ hay tiếp tục nắm giữ. Điều này khiến tôi mất ăn, mất ngủ và ảnh hưởng đến tâm lý và niềm tin vào thị trường vàng".
Nhiều nhà đầu tư rơi vào trạng thái “kẹt hàng” khi mua ở vùng giá cao, không muốn bán vì sợ lỗ, nhưng cũng không thể quay vòng vốn. Trong khi đó, dòng tiền mới đứng ngoài quan sát khiến thanh khoản thị trường suy giảm rõ rệt.
Điều gì đang xảy ra với thị trường vàng?
Trao đổi với PV Tiền Phong ông Nguyễn Quang Huy - Chuyên gia Khoa Tài chính Ngân hàng, Đại học Nguyễn Trãi - phân tích, để hiểu đúng diễn biến của thị trường vàng từ đầu năm đến nay, cần nhìn nhận dưới góc độ dòng tiền và hành vi đầu tư, thay vì chỉ tập trung vào biến động giá.
Ông Huy cho rằng, đà tăng mạnh đầu năm không chỉ đến từ yếu tố quốc tế mà còn gắn chặt với chu kỳ dòng tiền trong nước. Quý I là thời điểm thanh khoản dồi dào nhất, và khi lượng tiền này gặp kỳ vọng tích cực, cộng hưởng với tâm lý FOMO, đã tạo ra một “làn sóng mua theo đám đông”. Đây chính là nguyên nhân khiến giá vàng tăng nhanh và vượt xa các yếu tố cơ bản trong ngắn hạn.
Tuy nhiên, khi các điều kiện vĩ mô thay đổi - đặc biệt là việc lãi suất duy trì ở mức cao lâu hơn dự kiến - thị trường buộc phải điều chỉnh để phản ánh lại thực tế. Theo ông Huy, đây là diễn biến bình thường trong mọi chu kỳ tài sản: Giai đoạn tăng nóng luôn đi kèm với một nhịp điều chỉnh để tái lập cân bằng.
Đáng chú ý, ông Huy nhấn mạnh rằng thị trường vàng hiện nay không suy yếu, mà đang trong quá trình “hạ nhiệt” sau một chu kỳ tăng mang tính cảm xúc. Việc giá vẫn neo ở vùng cao cho thấy vai trò phòng thủ của vàng vẫn rất rõ nét, đặc biệt trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều bất định.
Một điểm quan trọng khác được ông Huy đề cập là rủi ro lớn nhất không nằm ở vàng, mà nằm ở hành vi của nhà đầu tư. Việc tham gia thị trường theo tâm lý đám đông, hoặc coi vàng là công cụ đầu cơ ngắn hạn đã khiến nhiều người chịu thua lỗ khi giá đảo chiều. Theo ông Huy, vàng nên được xem là một phần trong danh mục dài hạn, thay vì là kênh “lướt sóng”.
Nhà quan sát nhận định dòng tiền vẫn tìm đến vàng vì đây là “nơi trú ẩn mặc định”, các kênh đầu tư khác chưa đủ sức hấp dẫn hoặc chưa tạo được niềm tin. Để giảm áp lực tập trung vào vàng, cần nâng cao tính minh bạch và cơ chế bảo vệ nhà đầu tư ở các thị trường như chứng khoán, trái phiếu hay quỹ đầu tư.
“Khi môi trường đầu tư trở nên rõ ràng, chuẩn mực và đáng tin cậy hơn, dòng tiền sẽ được phân bổ hợp lý hơn, thay vì dồn quá nhiều vào một tài sản như vàng", ông Huy nhận định.
