Giá dầu thế giới tiếp tục leo thang, vượt mốc 100 USD/thùng trong bối cảnh căng thẳng Trung Đông chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, làm dấy lên lo ngại về một cú sốc năng lượng mới đối với kinh tế toàn cầu. Diễn biến này cũng tác động trực tiếp đến thị trường tài chính.
Trong bối cảnh đó, theo ông Bùi Văn Huy – Phó Giám đốc FIDT cho rằng kịch bản tiêu cực đang dần hiện hữu khi giá dầu Brent duy trì trên ngưỡng 80 USD/thùng, phản ánh nguy cơ gián đoạn nguồn cung trong môi trường địa chính trị kéo dài bất ổn. Áp lực lạm phát toàn cầu theo đó gia tăng, buộc các ngân hàng trung ương, đặc biệt là Fed, trì hoãn kế hoạch cắt giảm lãi suất, thậm chí có thể phát tín hiệu thắt chặt nếu giá cả tiếp tục leo thang.
Trong kịch bản này, đồng USD vì vậy có xu hướng mạnh lên, với chỉ số DXY (chỉ số đo lường sức mạnh giá trị đồng USD) vượt mốc 100, tạo thêm sức ép lên các thị trường mới nổi. Tại Việt Nam, tỷ giá USD/VND chịu áp lực tăng rõ rệt, kéo theo mặt bằng lãi suất huy động có thể nhích lên vùng 7–8%. Lạm phát trong nước đứng trước nguy cơ gia tăng, trong khi tăng trưởng GDP có thể suy giảm xuống dưới 8% nếu điều kiện tài chính tiếp tục thắt chặt.
Giá dầu leo thang, các lớp tài sản rủi ro như cổ phiếu và bất động sản được dự báo chịu tác động tiêu cực rõ nét. Ngược lại, vàng và các kênh trú ẩn có xu hướng hưởng lợi, trong khi trái phiếu và tiền gửi trở nên hấp dẫn hơn nhờ mặt bằng lãi suất cao và mức độ rủi ro thấp.
Không chỉ tác động đến dòng tiền, chuyên gia FIDT cho rằng các yếu tố nền tảng của thị trường cũng đang thay đổi đáng kể so với kỳ vọng đầu năm. Trước đó, thị trường kỳ vọng thanh khoản và lãi suất sẽ ổn định từ đầu quý II/2026 nhờ chính sách tiền tệ nới lỏng có kiểm soát. Tuy nhiên, thực tế cho thấy áp lực đã gia tăng khi rủi ro lạm phát và tỷ giá quay trở lại. Ngân hàng Nhà nước đã phải hút bớt thanh khoản để ổn định thị trường, khiến lãi suất liên ngân hàng có thời điểm lên quanh 11%, cho thấy hệ thống không còn dồi dào như trước và quá trình hạ nhiệt có thể kéo dài hơn dự kiến.
Ở góc độ tăng trưởng, triển vọng lợi nhuận doanh nghiệp cũng trở nên kém tích cực hơn. Mặc dù mức tăng trưởng lợi nhuận toàn thị trường năm 2026 vẫn được kỳ vọng khoảng 14%, nhưng đang đối mặt với áp lực điều chỉnh khi môi trường vĩ mô xấu đi.
Về định giá, sau nhịp điều chỉnh, thị trường hiện giao dịch quanh vùng 1.680 điểm, giảm khoảng 6% so với đầu năm. Mặt bằng định giá theo P/E và P/B vẫn được đánh giá là tương đối hấp dẫn so với lịch sử, với P/E dự phóng năm 2026 khoảng 13–14 lần, thấp hơn mức trung bình 10 năm. Tuy nhiên, trong bối cảnh lãi suất có xu hướng tăng trở lại, dư địa duy trì mức định giá này có thể bị thu hẹp.
Dữ liệu lịch sử cho thấy hệ số P/B của thị trường hiện quanh mức 1,97 lần, tiệm cận vùng trung bình dài hạn, phản ánh trạng thái “không còn quá rẻ nhưng vẫn đủ hấp dẫn” cho tầm nhìn dài hạn. Xét theo từng nhóm ngành, các lĩnh vực như ngân hàng, bất động sản khu công nghiệp, bán lẻ hay xây dựng đang ở vùng định giá tương đối hợp lý, trong khi nhóm dầu khí phần nào đã phản ánh kỳ vọng tăng trưởng vào giá.
Nhìn chung, dù định giá thị trường vẫn ở mức hợp lý, nhưng sự gia tăng của lãi suất và rủi ro vĩ mô đang khiến triển vọng trở nên thận trọng hơn. Xu hướng phân hóa giữa các nhóm ngành được dự báo sẽ rõ nét hơn trong thời gian tới, khi dòng tiền có xu hướng chọn lọc thay vì lan tỏa như giai đoạn trước.
