Cuối năm 2024, cộng đồng mạng Trung Quốc xôn xao trước thông tin Cục Thuế thành phố Thượng Hải chính thức công bố quyết định xử phạt hành chính đối với Wang Zibo, một influencer người có sức ảnh hưởng đình đám. Tổng số tiền bao gồm thuế truy thu, tiền phạt và phí chậm nộp lên tới 13,3 triệu NDT (tương đương hơn 50 tỷ đồng). Điều đáng nói không chỉ nằm ở con số khổng lồ, mà là cách thức trốn thuế tinh vi nhưng vẫn bị bóc mẽ của nhân vật này.
Wang Zibo và cái kết đắng sau màn khoe giàuTrước khi vướng vào vòng lao lý, Wang Zibo nổi lên như một biểu tượng của sự xa hoa trên mạng xã hội với biệt danh Bo Gongzi hay Master Bo. Hình ảnh của anh luôn gắn liền với những bộ sưu tập túi xách Hermès đắt đỏ, siêu xe thể thao và những món trang sức giá trị liên thành. Tuy nhiên, chính sự hào nhoáng này đã đưa anh vào tầm ngắm. Tháng 5/2024 đánh dấu sự sụp đổ của đế chế ảo mang tên Wang Zibo. Anh nằm trong danh sách đen của chiến dịch chấn chỉnh hành vi phô trương sự giàu có thái quá trên không gian mạng. Hàng loạt tài khoản triệu view trên Douyin, Weibo và Xiaohongshu đồng loạt bay màu hoặc bị hạn chế tính năng. Nhưng đó mới chỉ là khởi đầu cho chuỗi ngày đen tối, khi cơ quan thuế bắt đầu vào cuộc để trả lời câu hỏi: Tiền ở đâu ra?
Kết quả điều tra từ cơ quan thuế Thượng Hải ngày 18/12/2024 đã vạch trần góc khuất phía sau những phiên livestream nghìn đơn. Từ năm 2021 đến 2023, Wang Zibo hoạt động mạnh mẽ trong lĩnh vực livestream bán hàng các sản phẩm thiết kế cao cấp. Doanh thu hoa hồng từ hoạt động này là con số mơ ước với bất kỳ ai: 19 triệu NDT (hơn 71 tỷ đồng). Vấn đề nằm ở chỗ, số tiền khổng lồ này không chảy vào tài khoản của Wang.
Lợi dụng kẽ hở quản lý, Wang Zibo đã sử dụng tài khoản ngân hàng của mẹ ruột để nhận toàn bộ tiền hoa hồng. Sau đó, anh thực hiện nhiều giao dịch rút tiền, chia nhỏ dòng tiền nhằm xóa dấu vết và né tránh nghĩa vụ kê khai thuế thu nhập cá nhân cũng như thuế giá trị gia tăng (VAT). Tổng số tiền thuế mà Wang cố tình trốn tránh được xác định là 7,49 triệu NDT (hơn 28 tỷ đồng).
Hành vi này cho thấy một tư duy đối phó khá phổ biến trong giới làm nghề tự do freelancer và kinh doanh online: mượn tài khoản người thân để xé lẻ thu nhập. Tuy nhiên, với hệ thống giám sát dòng tiền ngày càng thông minh, việc đối chiếu giữa thu nhập thực tế, lối sống phô trương và hồ sơ thuế đã trở nên dễ dàng hơn bao giờ hết.
Trước những bằng chứng không thể chối cãi về dòng tiền đi qua tài khoản của mẹ ruột, Wang Zibo đã phải cúi đầu nhận tội. Cơ quan chức năng đã áp dụng mức phạt nghiêm khắc nhất để răn đe. Wang đã phải nộp đủ toàn bộ 13,3 triệu NDT vào ngân khố quốc gia để khắc phục hậu quả.
Vụ việc của Wang Zibo không đơn lẻ. Nó là một mảnh ghép trong bức tranh lớn về chiến dịch Thịnh vượng chung và làm sạch môi trường internet của Trung Quốc. Chính quyền Bắc Kinh đang gửi đi một thông điệp đanh thép: Không có vùng cấm cho việc trốn thuế, bất kể bạn nổi tiếng đến đâu hay thủ đoạn che giấu tinh vi thế nào.
Đối với thị trường Việt Nam, nơi hình thức tiếp thị liên kết và livestream bán hàng cũng đang bùng nổ, câu chuyện của Wang Zibo mang lại bài học nhãn tiền. Việc minh bạch thu nhập và thực hiện nghĩa vụ thuế không còn là lựa chọn, mà là yêu cầu bắt buộc để tồn tại bền vững trong nền kinh tế số.
