Thị trường lúa gạo trong nước quý I/2026 duy trì trạng thái ổn định, nguồn cung dồi dào và giá cả ít biến động, dù hoạt động xuất khẩu chịu áp lực từ thị trường quốc tế.
Theo báo cáo ngày 7/4 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường gửi Bộ Tài chính, đến hết tháng 2/2026, cả nước đã gieo cấy 2,92 triệu ha lúa đông xuân, tương đương 98,6% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, miền Bắc đạt 1,035 triệu ha, miền Nam đạt 1,885 triệu ha. Diện tích thu hoạch đạt hơn 447.000 ha, sản lượng gần 2,9 triệu tấn, cơ bản đảm bảo cân đối cung – cầu.
Giá gạo trong và ngoài nước ổn định
Diễn biến giá cho thấy thị trường tương đối ổn định. Trên thị trường quốc tế, giá gạo 5% tấm của Việt Nam duy trì ở mức 360–365 USD/tấn, gần như không thay đổi so với cuối tháng 2/2026. Trong khi đó, giá gạo từ Ấn Độ và Thái Lan có xu hướng giảm nhẹ do nguồn cung dồi dào.
Ở trong nước, giá gạo tại các địa phương trọng điểm như An Giang, Đồng Tháp giữ ổn định. Phân khúc gạo phổ thông và trung cấp ít biến động, trong khi gạo chất lượng cao tiếp tục giữ mức giá tốt. Giá thu mua một số loại gạo nguyên liệu tăng nhẹ khoảng 100 đồng/kg.
Bình quân quý I/2026, giá gạo thành phẩm 5% tấm đạt 14.104 đồng/kg, còn gạo 25% tấm đạt 13.104 đồng/kg. Kết quả này phản ánh hiệu quả điều hành từ sản xuất, dự trữ đến lưu thông, giúp thị trường duy trì ổn định trong giai đoạn cao điểm sau Tết.
Xuất khẩu giảm do nhu cầu yếu và chi phí tăng
Dù nguồn cung dồi dào, xuất khẩu gạo lại ghi nhận xu hướng giảm. Trong tháng 3/2026, xuất khẩu ước đạt 0,93 triệu tấn, tương đương 464 triệu USD, giảm hơn 13% về lượng và 12,5% về giá trị so với cùng kỳ. Lũy kế quý I đạt khoảng 2,2 triệu tấn, tương đương 1,05 tỷ USD, giảm ở cả hai chỉ tiêu.
Nguyên nhân chủ yếu do nhu cầu từ các thị trường chưa phục hồi rõ rệt, trong khi chi phí logistics gia tăng và cạnh tranh quốc tế ngày càng gay gắt. Các yếu tố địa chính trị cũng góp phần kéo dài thời gian giao dịch, làm giảm sức cạnh tranh của doanh nghiệp xuất khẩu.
3 tháng đầu năm, xuất khẩu đạt khoảng 2,2 triệu tấn, tương đương 1,05 tỷ USD, giảm cả về lượng và giá trịTheo dự báo, trong ngắn hạn, giá gạo xuất khẩu của Việt Nam sẽ tiếp tục dao động trong biên độ hẹp. Tuy nhiên, áp lực chi phí vận chuyển có thể ảnh hưởng đến mặt bằng giá trong thời gian tới.
Ở thị trường nội địa, bước sang quý II, giá lúa tại đồng bằng sông Cửu Long có thể giảm nhẹ do vào cao điểm thu hoạch vụ đông xuân. Tuy vậy, nhu cầu nhập khẩu phục vụ dự trữ từ các thị trường lớn có thể hỗ trợ giá phục hồi.
Đẩy mạnh tái cơ cấu, mở rộng thị trường
Trước bối cảnh thị trường nhiều biến động, ngành lúa gạo đang tập trung vào các giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh. Theo Thứ trưởng Phùng Đức Tiến, dù diện tích đất lúa giảm từ 3,85 triệu ha xuống khoảng 3,1 triệu ha, sản lượng vẫn duy trì ở mức cao, năm 2025 đạt 43,5 triệu tấn, xuất khẩu gần 7,9 triệu tấn, thu về hơn 4,7 tỷ USD.
Một trong những định hướng trọng tâm là phát triển giống lúa chất lượng cao, thời gian sinh trưởng ngắn nhằm tăng hiệu quả sản xuất và thích ứng với biến động thị trường. Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp tại đồng bằng sông Cửu Long tiếp tục được triển khai như chiến lược dài hạn.
Xuất khẩu lúa gạo vẫn còn nhiều biến độngMở rộng thị trường xuất khẩu, đặc biệt là các thị trường cao cấp, cũng là hướng đi quan trọng. Trong tháng 3/2026, nhiều lô gạo thơm của Việt Nam đã được cấp chứng nhận xuất khẩu sang các nước EU như Cộng hòa Séc, Đức, Pháp và Ba Lan, tận dụng ưu đãi từ Hiệp định EVFTA.
Theo cam kết, EU dành hạn ngạch 80.000 tấn gạo mỗi năm cho Việt Nam, trong đó có 30.000 tấn gạo thơm. Tuy nhiên, yêu cầu về chất lượng và truy xuất nguồn gốc ngày càng khắt khe, đòi hỏi doanh nghiệp phải nâng cao tiêu chuẩn sản xuất.
Hiện 9 loại gạo thơm được hưởng thuế suất 0% khi xuất khẩu sang EU gồm Jasmine 85, ST5, ST20, Nàng Hoa 9, VĐ20, RVT, OM4900, OM5451 và Tài nguyên Chợ Đào. Tuy nhiên, danh mục này đang bộc lộ một số hạn chế so với thực tế sản xuất.
Để tháo gỡ, Bộ Công Thương đã ban hành Chỉ thị số 08/CT-BCT ngày 19/3/2026, yêu cầu các đơn vị liên quan triển khai đồng bộ giải pháp thúc đẩy sản xuất, tiêu thụ và xuất khẩu gạo, đồng thời nghiên cứu điều chỉnh danh mục gạo thơm trong các hiệp định thương mại như EVFTA và UKVFTA.
Về dài hạn, chuyển dịch sang phân khúc gạo chất lượng cao, thay vì cạnh tranh bằng giá thấp, được xác định là xu hướng chủ đạo. Đây không chỉ giúp nâng cao giá trị xuất khẩu mà còn tạo nền tảng để gạo Việt Nam thâm nhập sâu hơn vào các thị trường khó tính như EU, Mỹ và Nhật Bản.
