Gánh nặng 55 tỷ USD và “điện hóa” suy yếu
Theo Reuters, trong vòng một năm qua, các hãng ôtô toàn cầu đã ghi nhận khoảng 55 tỷ USD thiệt hại do phải giảm, hoãn hoặc hủy bỏ các dự án xe điện. Trong đó, Stellantis - tập đoàn chủ quản các thương hiệu Jeep, Ram, Peugeot và Fiat - gánh chịu khoản lỗ hơn 26 tỷ USD liên quan đến chiến lược xe điện sau khi thị trường không diễn ra như kỳ vọng. Việc đánh giá quá cao tốc độ chuyển dịch sang xe điện là lý do chính được CEO Antonio Filosa nêu ra khi giải thích cho mức thua lỗ này.
Ford Motor cũng chịu khoản lỗ khi đánh giá lại tài sản khoảng 19,5 tỷ USD và quyết định hủy bỏ một số mẫu thuần điện quan trọng, bao gồm cả dòng bán tải F-150 Lightning. Trong khi đó, GM cho biết sẽ ghi nhận thiệt hại khoảng 6 tỷ USD để thu hẹp các kế hoạch xe điện do nhu cầu thấp và thay đổi chính sách ở thị trường Mỹ. Volkswagen và thương hiệu con Porsche cũng phải ghi nhận lỗ hàng tỷ đô khi trì hoãn nhiều mẫu EV và ưu tiên phát triển xe hybrid.
Ford Motor lỗ khoảng 19,5 tỷ USD khi theo đuổi xe điện. Ảnh minh họaNhiều chuyên gia cho rằng sự điều chỉnh này không chỉ đến từ biến động nhu cầu. Sự cạnh tranh quyết liệt từ các nhà sản xuất Trung Quốc với mức giá ngày càng cạnh tranh, cùng chính sách hỗ trợ thay đổi ở các thị trường trọng điểm như Mỹ khiến kế hoạch mở rộng EV của các hãng truyền thống bị xáo trộn.
Một phần nguyên nhân nữa không thể bỏ qua là việc các hãng ôtô truyền thống đã đặt mục tiêu quá tham vọng trong một giai đoạn mà hạ tầng sạc và chi phí pin vẫn chưa đủ hấp dẫn với nhiều nhóm khách hàng so với xe sử dụng động cơ đốt trong hoặc hybrid.
Tăng trưởng nhưng thiếu bền vững
Dù những khoản lỗ và điều chỉnh chiến lược đang thu hút nhiều chú ý, bức tranh tổng thể của thị trường xe điện vẫn không phải là suy thoái hoàn toàn. Theo dữ liệu thống kê từ các hãng nghiên cứu, doanh số EV (bao gồm cả xe thuần pin và hybrid sạc ngoài) toàn cầu vẫn tăng - khoảng 18,5 triệu xe được bán ra từ tháng 1 đến 11/2025, cao hơn 21% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, Trung Quốc vẫn là đầu tàu với doanh số đạt hơn 11,6 triệu xe.
Volkswagen lỗ hàng tỷ USD với xe điện và quyết định ưu tiên xe hybrid. Ảnh minh họaTuy nhiên, tốc độ tăng trưởng đang chậm lại. Nhiều thị trường lớn như Mỹ và châu Âu không còn duy trì mức tăng trưởng hai con số như trước đây. Điều này phản ánh sự cân nhắc của người tiêu dùng trước chi phí, thời gian sạc và thiếu hụt hạ tầng hỗ trợ.
Tái định vị chiến lược
Trước thực tế mới, lãnh đạo các tập đoàn đã bắt đầu nói rõ về nhu cầu tái định vị chiến lược. Giám đốc điều hành của một số hãng nhấn mạnh rằng “quá trình điện hóa vẫn là một phần quan trọng của tương lai ngành ô tô, nhưng không thể ép buộc hoàn toàn”. Điều này có nghĩa là họ sẽ ưu tiên sự linh hoạt trong danh mục sản phẩm hơn là chạy theo mục tiêu 100% EV.
Các ông lớn phải tái định vị chiến lược để tránh thua lỗ thêm. Ảnh minh họaThay vì tập trung chỉ vào xe điện, nhiều tập đoàn đang chú trọng vào các dòng xe hybrid và động cơ đốt trong cải tiến, giữ thị phần và lợi nhuận ổn định trong bối cảnh thị trường chưa sẵn sàng cho chuyển dịch hoàn toàn.
Việc các hãng lớn điều chỉnh chiến lược không đồng nghĩa điện hóa thất bại hoàn toàn, mà phản ánh một giai đoạn “sàng lọc và thích nghi” của ngành. Giới phân tích đánh giá rằng mô hình điện hóa sẽ vẫn tăng trưởng trong dài hạn, nhưng tốc độ và quy mô sẽ phụ thuộc nhiều vào chi phí pin, chính sách quốc gia và hạ tầng sạc.
Nếu không vượt qua giai đoạn khó khăn hiện tại, các hãng truyền thống có thể thua trong cuộc đua với các đối thủ mới và nhà sản xuất Trung Quốc vốn đang có lợi thế về chi phí và quy mô sản xuất. Nhưng bản chất của điều chỉnh hiện nay là tìm kiếm một con đường bền vững hơn trong bối cảnh thế giới vẫn hướng tới giảm phát thải carbon.
