Thanh toán số tại Việt Nam đang tăng tốc mạnh
Chính phủ đang đặt mục tiêu đến năm 2030 có 70% người dùng thực hiện thanh toán không tiền mặt trên VNeID, đồng thời tích hợp tài khoản ngân hàng và ví điện tử trên cùng một nền tảng. Định hướng này cho thấy tham vọng xây dựng một “siêu ứng dụng quốc gia”, nơi người dân có thể thanh toán, xác thực và sử dụng nhiều dịch vụ số chỉ với một ứng dụng duy nhất.
Theo Quyết định 940/QĐ-TTg ngày 26/5/2026, Chính phủ đã phê duyệt Đề án “Phát triển ứng dụng định danh quốc gia VNeID giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2045”.
Một trong những mục tiêu đáng chú ý nhất là đến năm 2030, có 70% người dùng được trải nghiệm dịch vụ thanh toán không tiền mặt và thanh toán hóa đơn thiết yếu trên VNeID. Đồng thời, 100% công dân có tài khoản VNeID mức độ 2 sẽ được tích hợp thông tin tài khoản thanh toán và ví điện tử khi có nhu cầu.
Điều đó cho thấy VNeID trong tương lai có thể không chỉ dừng ở vai trò ứng dụng định danh điện tử, mà đang được định hướng trở thành nền tảng giao dịch số quy mô lớn.
Thanh toán số tại Việt Nam đang tăng trưởng nhanh. Theo Ngân hàng Nhà nước, đến cuối năm 2025, gần 89% người dân từ 15 tuổi trở lên đã có tài khoản ngân hàng. Giá trị thanh toán không dùng tiền mặt trong năm 2025 tương đương khoảng 28 lần GDP.
Riêng quý I/2026, giao dịch thanh toán không tiền mặt tăng gần 38% về số lượng. Giao dịch qua internet tăng hơn 65%, trong khi thanh toán bằng QR Code tăng hơn 52% về giá trị. Ở chiều ngược lại, giao dịch ATM giảm hơn 9%, cho thấy xu hướng sử dụng tiền mặt tiếp tục giảm.
Ngân hàng Nhà nước cũng đang thúc đẩy mở rộng thanh toán QR tại điểm bán lẻ và chợ truyền thống, đồng thời triển khai thanh toán QR xuyên biên giới với Thái Lan, Lào, Campuchia, Trung Quốc và Hàn Quốc.
Trong vài năm tới, việc mở riêng ứng dụng ngân hàng để chuyển khoản hoặc thanh toán hóa đơn có thể dần trở thành thói quen cũ với nhiều người Việt.
Hiện nay, VNeID chủ yếu tích hợp căn cước công dân, giấy phép lái xe, bảo hiểm y tế và một số giấy tờ cá nhân khác. Tuy nhiên, theo đề án mới, vai trò của nền tảng này sẽ được mở rộng đáng kể.
Giai đoạn đến năm 2028, Chính phủ đặt mục tiêu hoàn thành nâng cấp tổng thể hạ tầng kỹ thuật, công nghệ và phần mềm để phát triển VNeID thành “siêu ứng dụng”, ưu tiên các ứng dụng lõi và ứng dụng cơ bản.
Song song với đó là kế hoạch mở rộng hệ sinh thái số trên VNeID theo hướng tích hợp nhiều tiện ích phục vụ nhu cầu giao dịch của người dân, doanh nghiệp và cơ quan quản lý.
Theo đề án, 100% giấy tờ công dân và tổ chức sẽ được tích hợp trên VNeID theo quy định về định danh và xác thực điện tử. Toàn bộ thuê bao di động cũng sẽ được đăng ký, xác thực thông tin trên nền tảng này.
VNeID đồng thời sẽ từng bước tích hợp trí tuệ nhân tạo AI nhằm nâng cao trải nghiệm người dùng và mở rộng các dịch vụ phục vụ giao dịch dân sự.
Đến năm 2030, Chính phủ đặt mục tiêu hoàn thiện hệ sinh thái số trên VNeID, bao gồm các tiện ích phục vụ doanh nghiệp, hộ kinh doanh, hoạt động sản xuất kinh doanh cùng các dịch vụ số của bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp tích hợp trên nền tảng này.
Đề án đặt mục tiêu đến năm 2030 có 70% người dùng được trải nghiệm dịch vụ thanh toán không sử dụng tiền mặt, thanh toán hóa đơn thiết yếu trên VNeIDTại Trung Quốc, mở ứng dụng ngân hàng đang dần trở thành “thói quen cũ”
Trong khi Việt Nam mới bắt đầu định hướng xây dựng “siêu ứng dụng quốc gia”, Trung Quốc đã đi khá xa trong việc biến thanh toán qua ứng dụng trở thành một phần quen thuộc trong đời sống hằng ngày.
Tại quốc gia hơn 1,4 tỷ dân này, việc mở ứng dụng ngân hàng để chuyển khoản hoặc thanh toán đang dần trở thành thói quen cũ. Thay vào đó, WeChat Pay và Alipay hiện là trung tâm của phần lớn giao dịch hằng ngày, từ mua cà phê, gọi taxi, đi tàu điện ngầm đến thanh toán hóa đơn điện, nước.
Theo Statista, WeChat Pay và Alipay hiện chiếm hơn 90% thị trường thanh toán di động tại Trung Quốc. Hơn 800 triệu người đang sử dụng hai nền tảng này cho thanh toán và các giao dịch hằng ngày khác.
Trung Quốc cũng đang là thị trường thanh toán QR lớn nhất thế giới. Người dùng tại đây tương tác với mã QR khoảng 10-15 lần mỗi ngày. Từ cửa hàng tiện lợi, trung tâm thương mại đến chợ dân sinh, taxi hay hàng rong, thanh toán bằng mã QR đã trở thành hình thức phổ biến trong đời sống thường nhật.
Tại nhiều đô thị lớn, người dân có thể sống nhiều ngày mà gần như không cần dùng tiền mặt, khi hầu hết hoạt động tiêu dùng như đi xe buýt, gọi xe, mua hàng, đặt vé xem phim hay thanh toán viện phí đều có thể thực hiện trực tiếp trên ví điện tử hoặc thông qua quét mã QR bằng điện thoại.
Weixin và WeChat hiện có khoảng 1,43 tỷ người dùng hoạt động thường xuyên tính đến quý I/2026. Trong khi đó, Alipay phục vụ khoảng 1,7 tỷ người tiêu dùng toàn cầu thông qua mạng lưới 36 đối tác ví điện tử.
Hệ sinh thái của Alipay hiện kết nối hơn 100 triệu thương nhân và khoảng 4 triệu thương nhân hoạt động qua mini-program. Không chỉ phục vụ thanh toán mua sắm, nền tảng này còn tích hợp nhiều dịch vụ như thanh toán điện, nước, bảo hiểm y tế, đặt lịch khám bệnh và dịch vụ công trực tuyến.
Hiện Alipay đã hỗ trợ dịch vụ công tại 31 tỉnh thành Trung Quốc, phục vụ hơn 660 triệu người dùng. Trong lĩnh vực y tế, hơn 660 triệu người đã kích hoạt chứng nhận bảo hiểm y tế điện tử trên nền tảng này. Đồng thời, 1.517 bệnh viện tại hơn 243 thành phố cho phép đặt lịch khám, thanh toán và nhận kết quả trực tiếp qua mini-program.
Theo Statista, WeChat Pay và Alipay hiện chiếm hơn 90% thị trường thanh toán di động tại Trung QuốcThanh toán số tại Trung Quốc cũng đang tiếp tục nâng cấp công nghệ. Sau QR Code và thanh toán bằng khuôn mặt, Alipay từ năm 2024 đã triển khai công nghệ “Tap!” dựa trên NFC. Người dùng chỉ cần chạm điện thoại đã mở khóa vào thiết bị nhận để thanh toán mà không cần mở ứng dụng hay quét mã QR.
Không chỉ thay đổi thói quen thanh toán trong nước, hệ sinh thái WeChat Pay và Alipay còn mở rộng mạnh sang thanh toán xuyên biên giới. Từ tháng 5/2026, người dùng PayPal tại Mỹ đã có thể quét mã QR của WeChat Pay để thanh toán trực tiếp tại Trung Quốc mà không cần tải thêm ứng dụng bản địa.
Sự bùng nổ của thanh toán số cũng phản ánh rõ trong kết quả kinh doanh của các tập đoàn công nghệ Trung Quốc. Tencent cho biết doanh thu mảng FinTech và dịch vụ doanh nghiệp năm 2025 đạt khoảng 229,4 tỷ Nhân dân tệ, tương đương khoảng 31,7 tỷ USD. Trong khi đó, Ant Group đã chi khoảng 23,45 tỷ Nhân dân tệ, tương đương khoảng 3,2 tỷ USD cho hoạt động nghiên cứu và phát triển trong năm 2024.
Sự phát triển của WeChat Pay và Alipay cho thấy thanh toán số tại Trung Quốc không còn chỉ là công cụ giao dịch, mà đang dần trở thành hạ tầng cho toàn bộ hệ sinh thái dịch vụ số, từ tiêu dùng, giao thông, y tế đến dịch vụ công.
