Từ loại cây “vô danh” đến nguyên liệu tạo nên đặc sản nức tiếng
Nhắc đến các món quà quê nổi tiếng như bánh gai, bánh ít lá gai, nhiều người sẽ nhớ ngay hương vị dẻo thơm đặc trưng. Tuy nhiên, ít ai biết rằng màu sắc và hương vị riêng biệt của những loại bánh này lại đến từ lá của cây gai – một loại cây từng mọc dại khắp nơi.
Cây gai, còn được gọi là tầm ma, có nguồn gốc từ Ấn Độ và hiện được trồng tại nhiều quốc gia châu Á như Việt Nam, Trung Quốc, Malaysia, Lào, Nhật Bản hay Hàn Quốc. Đây là loại cây ưa ẩm, sinh trưởng tốt cả ở vùng núi lẫn đồng bằng.
Bánh gai là đặc sản vô cùng nổi tiếng - Ảnh: Internet
Lá gai có hình mác, phiến lá dạng tim, mép có răng cưa; mặt trên xanh đậm, mặt dưới phủ lớp lông trắng. Lá có thể thu hoạch quanh năm, nhưng chất lượng tốt nhất vào thời điểm nắng ráo, đặc biệt là cuối mùa hè.
Nếu trước đây lá gai mọc ven bờ bụi, ít được quan tâm thì nay đã trở thành mặt hàng được thu mua, phơi khô, đóng gói và bán rộng rãi trên chợ mạng lẫn các sàn thương mại điện tử.
Hiện nay, giá lá gai tươi dao động khoảng 40.000 – 80.000 đồng/kg, trong khi lá gai khô có thể lên tới 270.000 đồng/kg tùy chất lượng.
Theo người dân, lá gai tươi và khô cho chất lượng tương đương khi chế biến, tuy nhiên lá tươi thường dễ sử dụng hơn. Để làm lá khô, người ta xé nhỏ lá, bỏ gân rồi phơi khoảng hai nắng lớn, với tỷ lệ khoảng 6 kg lá tươi cho ra 1 kg thành phẩm.
Nắm bắt nhu cầu thị trường, nhiều hộ đã mở rộng diện tích trồng cây gai. Chỉ sau khoảng 45 ngày, cây bắt đầu cho thu hoạch, với năng suất trung bình khoảng 3 tạ lá tươi mỗi sào.
Đáng chú ý, đây là loại cây trồng một lần nhưng có thể thu hoạch liên tục trong 9 – 10 năm, mỗi năm từ 4 – 5 lứa, giúp giảm chi phí tái canh và mang lại nguồn thu ổn định.
Nếu trước đây lá gai ít được quan tâm thì nay đã trở thành mặt hàng được bán rộng rãi - Ảnh chụp màn hình
Từ món ăn dân dã đến đặc sản được săn tìm
Không chỉ mang lại giá trị kinh tế, cây gai còn góp phần tạo nên những món ăn mang đậm hương vị truyền thống.
Từ chỗ là món ăn của thời khó khăn, bánh gai và bánh ít lá gai ngày nay đã trở thành đặc sản được nhiều người tìm mua để thưởng thức hoặc làm quà.
Đặc trưng của bánh là lớp vỏ dẻo thơm, có vị ngọt dịu, xen lẫn chút đắng nhẹ của lá gai. Nhân bánh hòa quyện vị bùi của đậu xanh, béo của dừa và cay nhẹ của gừng, tạo nên hương vị khó quên.
Ngoài vai trò trong ẩm thực, lá gai còn chứa nhiều vi chất như vitamin A, B, C, K…, được đánh giá có lợi cho sức khỏe nếu sử dụng hợp lý.
