Xe đạp từ lâu đã là mạch máu giao thông tĩnh tại các đô thị Nhật Bản. Hình ảnh những bà mẹ hối hả chở con đi học hay dân công sở đạp xe ra ga tàu đã trở thành một phần văn hóa.
Thế nhưng sự tự do ấy sắp được đưa vào khuôn khổ khắt khe. Chỉ còn chưa đầy một tháng nữa, từ ngày 1/4, Đạo luật Giao thông Đường bộ sửa đổi của Nhật Bản chính thức bổ sung xe đạp vào danh sách áp dụng chế tài vé xanh.
Vé xanh vốn là hệ thống thông báo vi phạm giao thông áp dụng cho ô tô và xe máy. Người vi phạm chỉ cần nộp tiền phạt hành chính để tránh bị truy tố hình sự. Khái niệm này giờ đây áp dụng thẳng vào xe đạp.
Trước đây cảnh sát Nhật Bản thường chỉ nhắc nhở những lỗi nhỏ. Họ dồn lực dùng vé đỏ để khởi tố hình sự các ca nghiêm trọng như say xỉn cầm lái. Tuy nhiên tai nạn xe đạp gia tăng đã buộc nhà chức trách thay đổi thái độ.
Luật mới nhắm trực tiếp vào những hành vi tiềm ẩn rủi ro hoặc gây phiền toái trên phố. Bất cứ ai từ đủ 16 tuổi trở lên đều có nguy cơ nhận giấy phạt ngay lập tức từ cảnh sát tuần tra. Trẻ em dưới 16 tuổi vẫn được áp dụng hình thức nhắc nhở như cũ.
Cấm chở trẻ em bằng xe đạpBảng giá cho những thói quen tốn tiền
Có tới 113 hành vi vi phạm của người đi xe đạp bị đưa vào tầm ngắm. Đáng chú ý nhất là những thói quen tưởng chừng vô hại nhưng nay đã được cơ quan chức năng định giá bằng tiền mặt.
Mức phạt nặng nhất lên tới 12.000 Yên dành cho những người vừa đạp xe vừa dán mắt vào màn hình điện thoại. Tiếp đó, hành vi vượt đèn đỏ, chạy ngược chiều, đi sai làn đường hay lao lên vỉa hè trái phép sẽ khiến người vi phạm bay mất 6.000 Yên trong ví.
Cảnh sát cũng sẽ rút ngay biên lai phạt trị giá 5.000 Yên nếu phát hiện bạn lái xe không bật đèn vào ban đêm, hoặc chiếc xe có hệ thống phanh hỏng hóc gây nguy hiểm.
Mức phạt 5.000 Yên này được áp dụng đồng loạt cho các lỗi lơ đễnh như không nhường đường ở biển báo dừng khẩn cấp. Việc vừa chạy xe vừa che ô một tay, hay đeo tai nghe trùm kín lấn át mọi âm thanh trên phố cũng chịu chung quy định.
Cuối cùng, sự bốc đồng khi chạy xe dàn hàng ngang từ hai chiếc trở lên, hoặc chở người sai quy định cũng sẽ bị lực lượng tuần tra phạt nóng ở mức 3.000 Yên.
Khi bị tuýt còi, người vi phạm sẽ nhận một tờ biên lai đóng tiền ngay tại chỗ. Nếu hoàn tất việc nộp phạt qua ngân hàng hoặc bưu điện đúng hạn, hồ sơ sẽ được khép lại mà không phải ra tòa án gia đình hay đối mặt án hình sự.
Bài toán chở con đi học và những lằn ranh pháp lý
Với các bậc phụ huynh, chiếc xe đạp chuyên dụng là cứu cánh mỗi sáng. Luật giao thông Nhật Bản cấm chở người trên xe đạp nhưng lại có những ngoại lệ rạch ròi dành cho việc đưa đón trẻ nhỏ.
Phụ huynh từ 16 tuổi trở lên chỉ được phép chở một trẻ chưa đến tuổi học tiểu học. Xe đạp bắt buộc phải gắn ghế ngồi dành riêng cho trẻ em đạt chuẩn an toàn.
Nếu muốn chở hai bé cùng lúc, chiếc xe đạp đó phải là loại thiết kế đặc biệt dành cho ba người. Cả hai bé đều phải ngồi trong ghế chuyên dụng và chưa bước vào lớp một.
Luật pháp cũng mở đường cho việc địu trẻ em nhưng kèm theo quy định ngặt nghèo. Phụ huynh chỉ được dùng đai an toàn cõng một bé dưới 4 tuổi sau lưng. Hành động địu trẻ ôm trước ngực khi đạp xe bị liệt vào danh sách cấm tuyệt đối.
Nhiều người có thói quen nhét thêm một đứa trẻ vào xe đã chở đủ hai bé, hoặc lén lút chở học sinh tiểu học ngồi phía sau. Từ tháng 4 này, những hành vi lách luật đầy rủi ro đó sẽ phải trả giá bằng tiền mặt.
Đã đến lúc phải thay đổi tư duy
Chiếc xe đạp không còn là vùng xám của luật pháp Nhật Bản. Việc áp dụng vé xanh không nhằm mục đích tận thu mà là một cú hích mạnh bạo để thay đổi ý thức cộng đồng.
Những người đang sinh sống, học tập và làm việc tại Nhật Bản cần phải cập nhật ngay hệ thống luật lệ này. Đừng để một buổi sáng vội vã vừa đạp xe vừa nghe nhạc trở thành một hóa đơn phạt nặng nề cắt thâm hụt vào chi phí sinh hoạt.
