Trong kỳ điều hành ngày 5/3, Liên Bộ Công Thương - Tài chính quyết định tăng mạnh giá bán lẻ xăng dầu sau khi giá dầu và xăng dầu thành phẩm trên thế giới leo thang do căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông.
Cụ thể, xăng E5RON92 tăng 1.926 đồng/lít, lên 21.449 đồng/lít; xăng RON95-III tăng 2.189 đồng/lít, lên 22.340 đồng/lít.
Nhóm dầu ghi nhận mức tăng mạnh hơn đáng kể. Dầu diesel 0.05S tăng 3.758 đồng/lít, lên 23.037 đồng/lít; dầu hỏa tăng 7.132 đồng/lít, lên 26.601 đồng/lít; còn dầu mazut tăng 1.807 đồng/kg, lên 17.496 đồng/kg.
Theo cơ quan điều hành, bình quân giá xăng dầu thành phẩm thế giới trong kỳ vừa qua tăng mạnh so với kỳ trước. Xăng RON92 tăng hơn 13%, xăng RON95 tăng khoảng 14%, trong khi dầu diesel tăng trên 23%. Diễn biến này phản ánh tác động trực tiếp từ căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông, khiến thị trường năng lượng toàn cầu biến động mạnh và nhanh chóng truyền dẫn vào giá xăng dầu trong nước.
Dù giá xăng dầu tăng mạnh, cơ quan điều hành vẫn không sử dụng Quỹ bình ổn giá xăng dầu trong kỳ điều hành này.
Trao đổi với PV Tiền Phong, bà Nguyễn Thúy Hiền - Phó Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, Bộ Công Thương - cho biết việc sử dụng Quỹ bình ổn hiện phải tuân theo quy định mới của Luật Giá 2023.
Quỹ Bình ổn giá hiện chỉ được sử dụng trong trường hợp biến động bất thường.Theo bà Hiền, việc kích hoạt Quỹ bình ổn không còn được thực hiện thường xuyên trong mỗi kỳ điều hành giá, mà phải được xem xét trong tổng thể các biện pháp bình ổn sau khi đánh giá đầy đủ tác động của biến động giá.
“Quỹ bình ổn theo Luật Giá bây giờ cần xây dựng phương án, đánh giá tác động. Giá xăng dầu mới tăng một kỳ thì chưa đủ cơ sở để đánh giá và kiến nghị sử dụng quỹ”, bà Hiền cho hay.
Cũng theo lãnh đạo Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, mức tăng giá hiện nay dù khá mạnh nhưng vẫn chưa được coi là biến động bất thường theo tiêu chí bình ổn giá.
Theo Luật Giá 2023, Nhà nước chỉ áp dụng biện pháp bình ổn giá khi giá hàng hóa, dịch vụ biến động bất thường, ảnh hưởng lớn đến kinh tế - xã hội, sản xuất kinh doanh và đời sống người dân, hoặc trong các tình huống khẩn cấp như thiên tai, dịch bệnh, khủng hoảng nguồn cung.
Trong các công cụ bình ổn, Quỹ bình ổn giá chỉ là một trong năm biện pháp, cùng với các giải pháp khác như điều hòa cung - cầu hàng hóa, sử dụng hàng dự trữ, áp dụng chính sách tài chính - tiền tệ hoặc quy định giá cụ thể đối với một số mặt hàng thiết yếu.
Điểm đáng chú ý là Luật Giá mới đã thay đổi vai trò của Quỹ bình ổn giá. Nếu trước đây quỹ thường được sử dụng khá thường xuyên trong các kỳ điều hành giá xăng dầu nhằm giảm bớt mức tăng cho thị trường, thì nay công cụ này chỉ được xem xét sử dụng trong trường hợp thật sự cần thiết sau khi cơ quan quản lý đánh giá đầy đủ tác động của biến động giá.
Nói cách khác, Quỹ bình ổn đã chuyển từ cơ chế sử dụng thường xuyên sang công cụ can thiệp khi xuất hiện biến động bất thường của thị trường.
Theo dự thảo Thông tư hướng dẫn Nghị định về kinh doanh xăng dầu đang được Bộ Công Thương lấy ý kiến, việc bình ổn giá xăng dầu sẽ được xem xét khi giá bán lẻ trong nước biến động bất thường, tăng liên tiếp trong vòng một tháng và mức tăng cộng dồn từ 20% trở lên, có nguy cơ ảnh hưởng đến ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và đời sống người dân.
Dự thảo cũng đề xuất Bộ Công Thương chủ trì phối hợp với Bộ Tài chính và các bộ, ngành liên quan phân tích cung - cầu, giá xăng dầu thế giới, các yếu tố cấu thành giá, tồn kho, nhu cầu tiêu dùng và tình hình sản xuất, nhập khẩu trong từng giai đoạn để đánh giá tác động, từ đó báo cáo Chính phủ xem xét quyết định chủ trương bình ổn giá.
Theo báo cáo của Bộ Tài chính, Quỹ bình ổn giá xăng dầu hiện vẫn còn kết dư khoảng 6.000 tỷ đồng tại các doanh nghiệp đầu mối. Tuy nhiên, trong mấy năm qua, công cụ này hầu như không được sử dụng.
Lãnh đạo Bộ Công Thương, cho biết, theo định hướng mới sắp tới, quỹ sẽ được quản lý tập trung, chuyển về một đầu mối là tài khoản của Nhà nước, do Nhà nước quản lý.
