Gã khổng lồ thương mại điện tử đang bước vào một cuộc thanh lọc lực lượng lao động tàn khốc nhất lịch sử. Chỉ trong một thời gian ngắn, mười phần trăm nhân sự khối văn phòng toàn cầu đã bị quét sạch khỏi hệ thống.
Giám đốc nhân sự Beth Galetti từng cố gắng xoa dịu nội bộ khi khẳng định đây không phải là "khởi đầu của một nhịp điệu mới". Thế nhưng những biến động trong lõi tập đoàn đang chứng minh điều hoàn toàn ngược lại.
Kể từ khi tiếp quản ghế nóng, CEO Andy Jassy đã liên tục siết chặt cỗ máy phình to từ thời đại dịch. Tầm nhìn của ông là biến đế chế nghìn tỷ USD này vận hành trơn tru và quyết liệt như một startup khổng lồ.
Amazon đánh đổi 30.000 nhân viên lấy AIHọ thẳng tay chặt bỏ các tầng quản lý trung gian và thu hẹp những dự án kém hiệu quả. Nhưng đằng sau bức rèm tối ưu hóa ấy là một cơn khát mang tên trí tuệ nhân tạo.
Theo hãng tin Reuters, Amazon đang ném hàng chục tỷ USD vào các trung tâm dữ liệu. Họ buộc phải đẩy nhanh tốc độ nếu không muốn bị những đối thủ sừng sỏ như OpenAI hay Anthropic bỏ lại phía sau.
Bài toán tài chính được giới phân tích của Gartner chỉ ra rất rõ ràng. Các ông trùm công nghệ buộc phải hy sinh quỹ lương để giải phóng nguồn vốn khổng lồ bơm vào cuộc chạy đua AI mang tính sống còn này.
Áp lực vô hình từ những trợ lý ảo
Sự xuất hiện của công nghệ mới không chỉ lấy đi việc làm mà còn trói buộc những người ở lại. Tại Amazon, trí tuệ nhân tạo đã trở thành một thứ tiêu chuẩn bắt buộc.
Ban lãnh đạo tung ra hàng loạt công cụ nội bộ như nền tảng lập trình Kiro hay chatbot Q. Họ đặt ra kỳ vọng cứng rắn rằng tám mươi phần trăm kỹ sư phải tương tác với các công cụ này hàng tuần.
Mức độ tuân thủ của nhân viên được hệ thống máy móc giám sát chặt chẽ. Ở một số bộ phận, việc ứng dụng công nghệ mới rạch ròi biến thành tiêu chí đánh giá năng lực và cơ hội thăng tiến.
Giới chóp bu tin tưởng tuyệt đối rằng máy móc sẽ giúp các nhóm nhỏ gánh vác được khối lượng công việc khổng lồ. Nhưng bức tranh thực tế dưới các tầng hầm kỹ thuật lại mang một gam màu vô cùng xám xịt.
Bi kịch của những người sống sót
Hội chứng "tội lỗi của người sống sót" đang bao trùm lấy không gian làm việc. Những người giữ được ghế phải đối mặt với một hiện thực nghẹt thở khi khối lượng công việc bỗng chốc phình to.
Một kỹ sư thuộc bộ phận đám mây AWS cay đắng thừa nhận đội ngũ của anh đã mất đi hai phần ba quân số. Thế nhưng những mục tiêu kinh doanh khổng lồ từ cấp trên giáng xuống vẫn không hề suy xuyển.
Đáng nói hơn, công nghệ hiện tại chưa đủ thông minh để cáng đáng những tác vụ phức tạp. Máy móc chỉ giỏi vẽ ra ý tưởng, còn việc xử lý các vấn đề cốt lõi và dọn dẹp lỗi hệ thống vẫn trút toàn bộ lên vai con người.
Thậm chí, sự nhúng tay của máy móc còn tiềm ẩn rủi ro khôn lường. Cuối năm ngoái, một công cụ tự động bị cáo buộc đã xóa sạch môi trường dữ liệu khiến dịch vụ gián đoạn suốt 13 tiếng đồng hồ.
Dù tập đoàn phủ nhận mối liên hệ trực tiếp, vụ việc đã đập tan chút niềm tin ít ỏi của giới kỹ sư vào những cỗ máy đang nhăm nhe cướp đi chén cơm của họ.
Kỷ nguyên tăng trưởng vắng bóng con người
Để bóp nghẹt mọi sự xao nhãng, Amazon đã tung ra đòn chấn chỉnh kỷ luật lao động. Họ ép toàn bộ nhân sự quay lại văn phòng năm ngày một tuần và rà soát gắt gao sự hiện diện qua thẻ từ.
Cán cân quyền lực đã đảo chiều hoàn toàn. Giữa bối cảnh thị trường lao động đóng băng và nỗi lo mất việc treo lơ lửng, người lao động đành cúi đầu chấp nhận luật chơi khắc nghiệt do giới chủ đặt ra.
Giới quan sát đặt ra một câu hỏi lớn về tính khả thi của mô hình này. Làm sao một cỗ máy một phẩy năm triệu người có thể duy trì tinh thần cống hiến máu lửa khi nhân viên luôn nơm nớp lo sợ ngày mai mình sẽ nhận trát sa thải.
Nhưng guồng quay này dường như sẽ không dừng lại. CEO Andy Jassy đã thẳng thắn tuyên bố rằng trí tuệ nhân tạo sẽ "thay đổi cách chúng ta làm việc" và trực tiếp "làm giảm tổng số nhân viên khối văn phòng" trong tương lai.
Amazon từng là cỗ máy tạo việc làm vĩ đại bậc nhất thế giới. Giờ đây, họ đang trở thành biểu tượng tàn khốc của nền kinh tế số, nơi những nấc thang tăng trưởng không còn song hành cùng việc nới rộng cơ hội cho con người.
