Chia sẻ tại Diễn đàn Tài chính 2026 “Khơi thông dòng vốn, kết nối đa kênh” do Tạp chí Diễn đàn Doanh nghiệp tổ chức chiều 20/5, PGS.TS Nguyễn Hữu Huân cho biết quy chế hoạt động của Trung tâm Tài chính Quốc tế TP. HCM (IFC) hiện vẫn đang chờ Hội đồng điều hành thông qua trước khi chính thức vận hành.
Dù vậy, công tác chuẩn bị cho giai đoạn triển khai thực tế đã được xúc tiến mạnh trong thời gian qua, từ xây dựng hạ tầng, hoàn thiện chiến lược phát triển đến các hoạt động xúc tiến đầu tư trong và ngoài nước.
PGS.TS Nguyễn Hữu Huân (Ảnh: N.H)Theo ông Huân, TP. HCM đang đẩy nhanh quá trình định vị IFC Việt Nam như một trung tâm tài chính mới của khu vực, tập trung vào các lĩnh vực có khả năng tạo khác biệt thay vì cạnh tranh trực diện với những trung tâm truyền thống như Singapore hay Hong Kong.
Một trong những tín hiệu tích cực là thứ hạng của IFC Việt Nam trên bảng xếp hạng Global Financial Centres Index năm nay đã tăng 11 bậc - mức tăng mạnh nhất từ trước tới nay lên vị trí 84 toàn cầu. Trong khu vực Đông Nam Á, IFC TP. HCM hiện đứng thứ ba, vượt Bangkok và Jakarta, chỉ sau Singapore và Kuala Lumpur.
Theo lãnh đạo IFC, mục tiêu tăng trưởng hai con số của Việt Nam đến năm 2045 sẽ đòi hỏi nhu cầu vốn rất lớn trong nhiều thập kỷ tới. Trong khi đó, hệ thống ngân hàng nội địa đang duy trì tỷ lệ tín dụng/GDP ở mức cao và tiềm ẩn nhiều rủi ro nếu tiếp tục đóng vai trò là kênh dẫn vốn chủ đạo.
Trong bối cảnh đó, thị trường vốn và Trung tâm Tài chính Quốc tế được kỳ vọng trở thành hai cấu phần quan trọng giúp giảm áp lực cho hệ thống ngân hàng, đồng thời mở rộng khả năng thu hút dòng vốn quốc tế.
IFC Việt Nam được thành lập theo Nghị quyết 222 của Quốc hội theo mô hình “một trung tâm - hai điểm đến”, với hai cơ quan điều hành đặt tại TP. HCM và Đà Nẵng. Hội đồng điều hành do một Phó Thủ tướng đứng đầu, cùng sự tham gia của các bộ trưởng và lãnh đạo hai thành phố.
Riêng tại TP. HCM, khu vực quy hoạch IFC có quy mô khoảng 898 ha, bao gồm một phần phường Sài Gòn, một phần phường Bến Thành và toàn bộ phường Thủ Thiêm hiện nay.
Ông Huân cho biết thành phố đang chuẩn bị triển khai nhiều dự án hạ tầng quy mô lớn phục vụ trung tâm tài chính. Trong đó, IFC Tower là tòa tháp biểu tượng cao 99 tầng dự kiến được khởi công trong năm nay và hiện đã có hai nhà đầu tư quan tâm tham gia phát triển. Nếu hoàn thành đúng kế hoạch, đây sẽ là tòa nhà cao nhất khu vực tại thời điểm đưa vào vận hành.
Bên cạnh đó là các tổ hợp văn phòng, khách sạn 6 sao, bến du thuyền, trung tâm hội nghị - triển lãm quốc tế cùng các hạ tầng dịch vụ dành cho giới tài chính toàn cầu. Hiện TP. HCM đã bố trí 9 lô đất tại Thủ Thiêm để triển khai các dự án này.
Không chỉ đầu tư “hạ tầng cứng”, IFC cũng đang xây dựng nền tảng công nghệ theo hướng “đi tắt đón đầu”. Đề án phát triển hệ thống công nghệ thông tin cho trung tâm hiện được triển khai với sự tham gia của Viettel dưới sự chỉ đạo trực tiếp của Chính phủ.
Theo ông Huân, lợi thế của Việt Nam nằm ở việc có thể xây dựng hệ thống hoàn toàn mới thay vì phải nâng cấp các nền tảng cũ như nhiều trung tâm tài chính truyền thống. Điều này cho phép IFC tích hợp ngay từ đầu các công nghệ như blockchain, AI, SupTech hay RegTech để vận hành giao dịch theo thời gian thực, hướng tới mô hình T+0 và tăng cường khả năng giám sát dòng tiền.
Lớp hạ tầng này cũng được thiết kế mở để các doanh nghiệp fintech, nền tảng giao dịch hoặc tổ chức tài chính có thể kết nối trực tiếp vào hệ sinh thái của IFC.
Về định hướng phát triển, IFC xác định 4 trụ cột chính, trong đó tài chính hàng hải được xem là một trong những mũi nhọn chiến lược.
Theo ông Huân, hệ sinh thái tài chính hàng hải quốc tế đã được giới thiệu tại Singapore hồi tháng 2 và bước đầu ghi nhận cam kết nguồn vốn khoảng 6,1 tỷ USD. Tuy nhiên, dòng vốn này hiện vẫn chưa thể giải ngân do phải chờ khung pháp lý hoàn thiện.
Trung tâm tài chính hàng hải được định vị là nơi cung cấp các dịch vụ như cho thuê tài chính, thanh toán xuất nhập khẩu xuyên biên giới, bảo hiểm hàng hải - hàng không và tái bảo hiểm. Mô hình này có nhiều điểm tương đồng với Dublin hay Singapore, song IFC Việt Nam muốn tạo khác biệt bằng lợi thế công nghệ nhằm giảm chi phí vận hành và rút ngắn thời gian giao dịch.
Ông Huân cho biết tổng giá trị giao dịch liên quan đến các cụm cảng lớn như Cái Mép - Thị Vải, Tân Cảng hay cảng Cần Giờ trong tương lai có thể vượt 1.000 tỷ USD. Tuy nhiên, khoảng 80-90% giao dịch tài chính liên quan hiện vẫn được thực hiện ở nước ngoài, chủ yếu tại Singapore và Hong Kong.
Một trong những nguyên nhân lớn là vấn đề pháp lý. Các giao dịch tài chính hàng hải thường có tần suất tranh chấp cao, trong khi cơ chế xử lý tại Việt Nam chưa đáp ứng được chuẩn mực quốc tế. Vì vậy, IFC đang hướng tới việc xây dựng cơ chế trọng tài và tòa án quốc tế riêng, áp dụng thông luật Anh nhằm tăng khả năng thu hút giao dịch toàn cầu. Song song với đó là cơ chế dòng vốn linh hoạt hơn so với khuôn khổ hiện hành trong nước.
“Nếu tháo gỡ được hai nút thắt này, chúng tôi kỳ vọng có thể kéo khoảng 30% giao dịch tài chính hàng hải của Việt Nam về thực hiện tại IFC, tương đương khoảng 300 tỷ USD mỗi năm”, ông Huân nói.
Theo ông, Việt Nam hiện vẫn chủ yếu tham gia ở các khâu xuất khẩu cơ bản, trong khi phần lớn dịch vụ tài chính hàng hải giá trị cao như bảo hiểm, tái bảo hiểm hay thanh toán quốc tế vẫn nằm trong tay các định chế nước ngoài. IFC được kỳ vọng sẽ giúp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị tài chính hàng hải toàn cầu.
