Theo Báo cáo lương và thị trường lao động 2026 của Navigos Group, nhiều nhóm công việc mang tính lặp lại, hành chính và thủ công đang đối mặt nguy cơ thu hẹp hoặc biến mất trong vòng 3-5 năm tới dưới tác động của số hóa và tự động hóa.
Dẫn đầu danh sách rủi ro là nhân viên thu tiền điện, nước tại nhà với tỷ lệ bị dự báo thu hẹp lên tới hơn 49%, tiếp theo là nhân viên nhập liệu với khoảng 32%. Đây đều là các vị trí có quy trình đơn giản, dễ chuẩn hóa và có thể thay thế bằng thanh toán trực tuyến hoặc hệ thống xử lý dữ liệu tự động.
Các vị trí khác cũng được cảnh báo chịu tác động mạnh gồm nhân viên tiếp thị qua điện thoại, soát vé, giao dịch viên ngân hàng, bán hàng tận nơi, phát báo, công nhân làm việc thủ công hoặc bán thủ công, cùng các công việc văn phòng như kế toán, ghi sổ, nhân sự tính lương.
Biểu đồ dự báo các nhóm công việc có nguy cơ thu hẹp trong những năm tới. (Nguồn: Navigos Group)Không chỉ lao động phổ thông, nhóm nghề đòi hỏi chuyên môn cũng bắt đầu chịu ảnh hưởng. Báo cáo cho thấy các vị trí như biên dịch, phiên dịch (14%), thiết kế đồ họa (11,2%), kế toán và tính lương (14,4%) đang dần xuất hiện trong nhóm có nguy cơ suy giảm nhu cầu. Sự phát triển nhanh của AI tạo sinh, phần mềm kế toán tự động và công cụ dịch thuật thông minh đang làm thay đổi cấu trúc việc làm trong những lĩnh vực này.
Ngoài ra, các công việc như thu ngân, nhân viên kho, hiệu đính, công nhân in ấn, dệt may, nhân viên phục vụ - hướng dẫn vận tải, trợ lý hành chính, thư ký điều hành, thư ký pháp lý, nhân viên điều tra và xử lý bồi thường cũng được xếp vào nhóm có nguy cơ cao khi công nghệ ngày càng thay thế các quy trình thủ công và bán tự động.
Kết quả trên được tổng hợp từ khảo sát hơn 250 doanh nghiệp trong và ngoài nước cùng hơn 1.600 người lao động tại Việt Nam, trải rộng trên 16 ngành nghề và nhiều cấp bậc khác nhau, từ thực tập sinh đến lãnh đạo cấp cao.
Theo Navigos Group, xu hướng này cho thấy thị trường lao động Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuyển dịch mạnh, khi những công việc có tính lặp lại, thao tác đơn giản và quy trình chuẩn hóa dần nhường chỗ cho các vị trí đòi hỏi tư duy số, khả năng sáng tạo và kỹ năng phân tích.
Báo cáo cũng nhấn mạnh, người lao động cần chủ động nâng cấp kỹ năng, thích nghi với công nghệ và dịch chuyển sang các công việc có giá trị gia tăng cao hơn nếu muốn duy trì lợi thế cạnh tranh trong bối cảnh AI và tự động hóa ngày càng phổ biến.
