Nhiều doanh nghiệp vẫn gặp khó khăn khi tiếp cận vốn ngân hàng không chỉ vì thiếu tài sản bảo đảm, mà còn do chưa minh bạch tài chính và chưa hình thành dữ liệu đủ tin cậy để ngân hàng đánh giá năng lực tín dụng.
Chia sẻ tại Hội nghị "Đối thoại SME 2026: Chính sách mở đường, Doanh nghiệp cất cánh" ngày 24/6, ông Từ Tiến Phát, Tổng Giám đốc Ngân hàng TMCP Á Châu (ACB), cho rằng trong bối cảnh Chính phủ đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế ở mức hai con số, hệ thống ngân hàng cũng chịu áp lực mở rộng tín dụng đối với khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME). Tuy nhiên, để tiếp cận vốn, doanh nghiệp cần thay đổi cách quản trị tài chính.
Hình ảnh tại Hội nghị (Ảnh: VGP)Theo ông Phát, một trong những vướng mắc lớn hiện nay là việc cân đối tài chính trên sổ sách của nhiều doanh nghiệp.
"Trước đây, việc ghi nhận sổ sách theo cách riêng có thể được chấp nhận, nhưng hiện nay điều này tiềm ẩn rủi ro pháp lý lớn cho cả doanh nghiệp và ngân hàng", ông Phát nói.
Lãnh đạo ACB cho rằng doanh nghiệp cần minh bạch tài chính, trong đó việc sử dụng hóa đơn điện tử là một bước quan trọng giúp phản ánh trung thực hoạt động kinh doanh. Bên cạnh đó, cách thức sử dụng vốn cũng là yếu tố ngân hàng xem xét trong quá trình thẩm định hồ sơ vay.
Theo Tổng Giám đốc ACB, chuyển đổi số đang tạo ra thay đổi trong cách ngân hàng đánh giá khách hàng. Khi doanh nghiệp sử dụng nhiều hệ thống thanh toán điện tử, ngân hàng có thêm dữ liệu để phân tích dòng tiền và năng lực tài chính.
"Hiện nay, việc chấm điểm tín dụng bằng AI rất phổ biến. Tùy mức độ thanh toán của khách hàng, chúng tôi sẽ phân loại và quyết định cho vay", ông Phát cho biết.
Ông khuyến nghị doanh nghiệp đẩy mạnh thanh toán không dùng tiền mặt và sử dụng các nền tảng số để hình thành lịch sử giao dịch minh bạch, qua đó nâng cao khả năng tiếp cận tín dụng.
Ở góc độ ngân hàng, ông Ngô Tấn Long, Phó Tổng Giám đốc ACB, cho biết tài sản bảo đảm vẫn là một trong những rào cản lớn đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Hiện doanh nghiệp nhỏ và vừa chiếm khoảng 95% tổng số doanh nghiệp tại Việt Nam, nhưng chỉ khoảng 16% tiếp cận được vốn vay ngân hàng.
Để mở rộng khả năng tiếp cận vốn cho nhóm khách hàng này, ACB đang triển khai nhiều hình thức tài trợ linh hoạt, từ cho vay có tài sản bảo đảm đến tài trợ theo dòng tiền, tín chấp một phần đối với doanh nghiệp có lịch sử quan hệ và mức độ tín nhiệm tốt. Ngân hàng cũng phát triển các sản phẩm tài trợ xuất nhập khẩu, tài trợ chuỗi cung ứng và chuỗi phân phối.
Đối với doanh nghiệp khu vực phía Bắc, ACB đang áp dụng chương trình ưu đãi lãi suất với mức giảm tối đa 2% so với lãi suất thông thường.
Đề cập đến triển vọng thị trường, ông Từ Tiến Phát cho biết hệ thống ngân hàng đã chịu nhiều áp lực từ diễn biến tỷ giá và lãi suất trong nửa đầu năm. Tuy nhiên, ông đánh giá tỷ giá sẽ dần ổn định khi Ngân hàng Nhà nước có đủ công cụ điều hành.
Về lãi suất, Tổng Giám đốc ACB nhận định mặt bằng lãi suất đã tăng khá nhanh trong thời gian qua nhưng có thể dịu dần từ quý III. Dù vậy, khả năng lãi suất giảm mạnh trong ngắn hạn là không cao.
"Đối với các khoản vay phục vụ sản xuất kinh doanh, ACB đang áp dụng mức lãi suất khoảng 8-9%, tạo điều kiện để doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn", ông Phát cho biết.
