Ngày 28/2/2026, sau các cuộc không kích của Mỹ và Israel nhằm vào lãnh thổ Iran, các lực lượng của Tehran tuyên bố đóng cửa eo biển Hormuz – tuyến hàng hải chiến lược nối vùng Vịnh với biển Oman – và “sẽ nã hỏa lực vào bất kỳ con tàu nào cố gắng đi qua”. Đây là lời cảnh báo mạnh nhất từ trước đến nay của Iran đối với tuyến đường thủy qua lại của gần 20% sản lượng dầu thô toàn cầu.
Hàng trăm tàu mắc kẹt, thương mại đình trệ
Hệ quả ngay lập tức là giao thông biển qua Hormuz hầu như dừng hoàn toàn, hơn 150 tàu chở dầu và khí đốt bị buộc neo đậu ngoài khơi để tránh rủi ro. Một số con tàu bị trúng drone hoặc tên lửa, khiến ít nhất một thuyền viên thiệt mạng và nhiều tàu bị hư hại.
Hơn 150 tàu chở dầu và khí đốt bị buộc neo đậu ngoài khơi để tránh rủi ro. Ảnh minh họa“Chúng tôi không thể rời cảng. An toàn của thủy thủ đoàn và hàng hóa là ưu tiên số một”, một phát ngôn viên hãng vận tải biển Maersk (trụ sở Đan Mạch) nói trong tuyên bố hôm 2/3, thông báo tạm ngừng mọi dịch vụ đi qua Hormuz cho đến khi tình hình được cải thiện.
Không chỉ dầu khí, việc vận tải hàng hóa khô – container cũng bị ảnh hưởng sâu rộng. Các hãng lớn như Hapag-Lloyd, CMA CGM và MSC đã rút tàu khỏi cả tuyến Hormuz lẫn eo Bab el-Mandeb ở Biển Đỏ, buộc lượng lớn tàu container đi vòng qua Mũi Hảo Vọng (Nam Phi), thêm gần 10–15 ngày hành trình so với tuyến Suez truyền thống.
Giá cước và phí bảo hiểm tăng vọt
Một hệ quả đáng chú ý là sự bùng nổ của phí phụ trội và bảo hiểm rủi ro chiến tranh. Hapag-Lloyd áp dụng phụ phí chiến tranh từ 1.500 USD tới hơn 3.500 USD cho mỗi container 20-foot xuất nhập khẩu vùng Gulf. CMA CGM cũng tung ra phụ phí xung đột khẩn cấp tới 4.000 USD.
Mức phí bảo hiểm đường biển đã bị hủy hoặc tăng gần gấp đôi trong vòng vài ngày, khiến chi phí vận tải thêm đội lên đáng kể. Giới phân tích logistics cảnh báo rằng giá cước có thể tăng 40–50% trên các tuyến như Ấn Độ–Châu Âu, do chi phí nhiên liệu, rủi ro và hành trình kéo dài.
Chiến sự khiến chuỗi cung ứng toàn cầu chao đảo. Ảnh minh họa“Các hãng tàu đang cảnh báo trước là họ buộc phải chuyển dịch dịch vụ để bảo vệ đội tàu và hàng hóa”, Peter Sand, nhà phân tích cấp cao tại Xeneta, nhận định. “Chúng tôi thấy nhiều doanh nghiệp phải trả phí cao hơn trong tình huống này”.
Chuỗi cung ứng toàn cầu chao đảo
Tác động không chỉ dừng ở vận tải biển. Hàng không thương mại và vận tải liên quan cũng gặp khó vì nhiều vùng trời bị đóng hoặc giới hạn bay, buộc các hãng lớn phải hủy chuyến hoặc chuyển hướng bay.
Tại khu vực Trung Đông, Amazon vừa thông báo đóng cửa trung tâm phân phối tại Abu Dhabi và tạm ngừng giao hàng do tình hình an ninh leo thang, ảnh hưởng trực tiếp đến thương mại điện tử và logistics nội vùng.
Giá dầu Brent và các nhiên liệu chính khác đã tăng mạnh ngay sau thông tin Hormuz bị đóng, với dự báo có thể vượt 90–100 USD/thùng nếu tình hình kéo dài. Điều này gây áp lực lên giá xăng dầu và chi phí sản xuất tại nhiều quốc gia nhập khẩu.
Tổ chức thương mại và vận tải trên toàn cầu hiện đánh giá đây là một trong những thử thách lớn nhất kể từ khi tuyến Suez bị xáo trộn liên tục sau các cuộc tấn công của lực lượng Houthi từ năm 2023. Việc tái thiết niềm tin và ổn định vận chuyển thương mại sẽ không đến trong ngắn hạn nếu xung đột không sớm giảm nhiệt.
