Bản đồ nguồn cung đảo chiều, Việt Nam vượt Canada
VASEP dẫn số liệu từ Tổng cục Hải quan Trung Quốc cho biết, năm 2025 nước này nhập khẩu 69.774 tấn tôm hùm, tăng so với mức 60.834 tấn của năm 2024.
Điểm đáng chú ý không chỉ nằm ở quy mô mà còn ở sự thay đổi vị thế các nhà cung cấp. Nếu năm 2024, Canada dẫn đầu với 26.920 tấn (chiếm khoảng 44% tổng lượng nhập khẩu), còn Việt Nam đứng thứ hai với 10.865 tấn (khoảng 18%), thì sang năm 2025, trật tự này đã đảo chiều.
Việt Nam vươn lên vị trí số 1 với 24.067 tấn, chiếm khoảng 34,5% thị phần. Trong khi đó, Canada giảm xuống còn 15.355 tấn (khoảng 22%). Mỹ đạt 9.931 tấn (14,2%) và Australia tăng mạnh lên 6.950 tấn (xấp xỉ 10%).
Nguồn: VASEP
Một trong những nguyên nhân quan trọng là việc Trung Quốc áp thuế bổ sung 25% đối với nhiều mặt hàng thủy sản Canada, bao gồm tôm hùm, từ ngày 20/3/2025. Trong bối cảnh người mua vẫn nhạy cảm với giá dù ở phân khúc cao cấp, mức thuế này khiến hàng Canada giảm sức cạnh tranh, tạo cơ hội cho các nguồn cung thay thế.
Việt Nam hưởng lợi nhờ khoảng cách địa lý gần, thời gian vận chuyển ngắn và khả năng cung ứng linh hoạt, đặc biệt với sản phẩm sống/tươi – yếu tố then chốt đối với tôm hùm.
Đến đầu năm 2026, Trung Quốc và Canada đạt thỏa thuận gỡ bỏ mức thuế 25% đối với tôm hùm và cua Canada từ ngày 1/3/2026, báo hiệu một vòng cạnh tranh mới trên thị trường.
Xuất khẩu tôm hùm xanh tăng 131%, đạt 840 triệu USD
Theo số liệu từ Hải quan Việt Nam, năm 2025 ghi nhận bước bứt phá mạnh của tôm hùm Việt Nam tại thị trường Trung Quốc & Hồng Kông (Trung Quốc).
Tổng giá trị xuất khẩu tôm Việt Nam sang thị trường này đạt 1,3 tỷ USD, tăng 55% so với năm 2024.
Trong đó, tôm hùm xanh đóng vai trò “đầu kéo” khi kim ngạch đạt 840 triệu USD, tăng 131% so với mức 363,5 triệu USD của năm 2024. Riêng tháng 1/2026, xuất khẩu tôm hùm xanh đạt khoảng 100,2 triệu USD, tăng 6% so với cùng kỳ năm trước (94,2 triệu USD), cho thấy sức mua vẫn duy trì tích cực.
Năm 2025 ghi nhận bước bứt phá mạnh của tôm hùm Việt Nam tại thị trường Trung Quốc - Ảnh minh họa
Theo đánh giá của VASEP, tiêu dùng thủy sản tại Trung Quốc đang phân hóa rõ nét. Nhóm khách hàng thắt chặt chi tiêu chuyển sang sản phẩm giá rẻ, trong khi phân khúc cao cấp vẫn giữ nhịp tăng trưởng, đặc biệt với các mặt hàng như tôm cỡ lớn, tôm sống và sản phẩm chế biến tiện lợi.
Sự mở rộng của hệ thống bán lẻ hiện đại, thương mại điện tử và chuỗi nhà hàng tiếp tục tạo dư địa cho nhóm sản phẩm giá trị cao. Tuy nhiên, từ tháng 3/2026, khi Canada quay lại thị trường sau khi được gỡ thuế, cạnh tranh ở phân khúc cao cấp dự kiến sẽ gia tăng đáng kể. Bên cạnh đó, Australia cũng đang củng cố sự hiện diện sau khi xuất khẩu tôm hùm đá sống sang Trung Quốc được khôi phục từ cuối năm 2024.
Trong bối cảnh đó, doanh nghiệp Việt Nam được khuyến nghị tập trung vào ổn định chất lượng, chuẩn hóa quy cách, tối ưu logistics đối với hàng sống/tươi và tăng kết nối với hệ thống phân phối hiện đại nhằm duy trì lợi thế cạnh tranh.
Năm 2025 cho thấy Trung Quốc sẵn sàng tăng mạnh nhập khẩu tôm hùm khi phân khúc cao cấp phục hồi. Tuy nhiên, năm 2026 sẽ là phép thử thực sự đối với khả năng giữ thị phần của các nhà cung cấp khi cạnh tranh ngày càng gay gắt.
