Kế hoạch cấm xe sử dụng động cơ đốt trong vào năm 2035 tại châu Âu đang trở nên kém rõ ràng hơn so với trước đây. Những điều chỉnh chính sách cùng làn sóng phản đối ngày càng gia tăng đã mở ra cơ hội để các dòng xe chạy xăng, dầu tiếp tục tồn tại, đánh dấu bước thay đổi đáng chú ý trong tham vọng điện hóa hoàn toàn ngành ô tô của khu vực này.
Châu Âu là thị trường lớn tiêu thị 10 triệu xe ô tô mỗi năm. Ảnh: Tổng hợpĐộng thái mới được cho là có thể ảnh hưởng đáng kể đến chiến lược sản phẩm, định giá cũng như lộ trình chuyển đổi sang xe điện của các hãng xe.
Thách thức trong quá trình chuyển đổi sang xe điện
Theo hãng tin Reuters, Ủy ban châu Âu (EC) đang xem xét rút lại lệnh cấm trên thực tế đối với việc bán ô tô mới sử dụng động cơ đốt trong từ năm 2035.
Quyết định này xuất phát từ những lo ngại ngày càng lớn liên quan đến khả năng chi trả của người tiêu dùng và sự thiếu hụt hạ tầng dành cho xe điện. Mạng lưới trạm sạc tại nhiều quốc gia châu Âu vẫn chưa phát triển đủ nhanh, trong khi một bộ phận khách hàng vẫn chưa sẵn sàng chuyển sang sử dụng phương tiện điện hóa.
Một số chính phủ trong khu vực cho rằng việc cắt giảm quá nhanh xe chạy xăng, dầu có thể khiến người mua do dự, đồng thời gây áp lực lên các ngành công nghiệp vẫn phụ thuộc nhiều vào công nghệ động cơ đốt trong. Vì vậy, phương án sử dụng các loại nhiên liệu sạch thay thế cho xăng, dầu truyền thống đang được xem xét lại.
Sự điều chỉnh của châu Âu cũng thu hút sự chú ý tại Mỹ. Dù đặt ra nhiều mục tiêu giảm phát thải tham vọng, Washington vẫn thể hiện sự linh hoạt khi các quy định đôi khi không phù hợp với diễn biến thị trường. Với áp lực từ người tiêu dùng, yếu tố chính trị và hoạt động vận động hành lang của ngành ô tô, hướng đi mới của châu Âu có thể trở thành một tham chiếu quan trọng cho chính sách của Mỹ trong tương lai.
Sau nhiều năm tranh luận, các quốc gia châu Âu cuối cùng đã đồng thuận nới lỏng lộ trình cấm bán xe động cơ đốt trong. Trước đó, quy định đặt mục tiêu chấm dứt hoàn toàn việc lưu hành các dòng xe này sau năm 2035. Tuy nhiên, tốc độ phát triển chậm của thị trường xe điện cùng sức ép từ các nhà sản xuất đã buộc giới hoạch định chính sách phải xem xét lại.
Theo phương án mới, thay vì yêu cầu giảm 100% lượng khí thải CO₂ sau năm 2035, các hãng xe chỉ cần đạt mức cắt giảm khoảng 90%. Dù mức điều chỉnh không lớn, nhưng đủ để cho phép xe sử dụng xăng, dầu tiếp tục tồn tại sau mốc 2035, qua đó giúp quá trình chuyển đổi sang năng lượng sạch diễn ra linh hoạt hơn.
Nhiều chuyên gia cho rằng, đây có thể chưa phải lần điều chỉnh cuối cùng của châu Âu.
Đối với các xe đăng ký mới từ năm 2035, mục tiêu giảm 90% khí thải CO₂ sẽ áp dụng cho toàn bộ đội xe của mỗi nhà sản xuất. Đồng thời, mục tiêu giảm 100% từ năm 2040 cũng không còn được duy trì. Điều này đồng nghĩa với việc lệnh cấm tuyệt đối đối với động cơ đốt trong có thể bị loại bỏ, cho phép các công nghệ động cơ hiện nay tiếp tục được bán trên thị trường.
Đại diện Nhóm Dân chủ Cơ đốc (EPP) cho biết với báo Bild (Đức) rằng, nhiều tập đoàn ô tô lớn tại châu Âu như Volkswagen hay Stellantis đã phản đối các mục tiêu vì cho rằng chúng thiếu tính khả thi.
Với lộ trình mới, các hãng sẽ có thêm khoảng ba năm. Cụ thể, từ 2030 đến 2033 để giảm lượng khí thải xuống 55% so với mức năm 2021. Qua đó, nhà sản xuất xe có thêm thời gian điều chỉnh kế hoạch sản xuất và chiến lược chuyển đổi.
Vì sao lệnh cấm xe xăng gặp khó
Có nhiều nguyên nhân khiến kế hoạch loại bỏ xe động cơ đốt trong tại châu Âu gặp trở ngại. Ngay từ khi được đề xuất, chính sách này đã bị cho là khó triển khai trong thực tế. Dù xe điện đóng vai trò quan trọng trong chiến lược giảm phát thải, công nghệ này vẫn còn tương đối mới và chưa phổ biến rộng rãi.
Tại châu Âu, lệnh cấm xe xăng gặp nhiều khó khăn. Ảnh: Tổng hợpViệc yêu cầu cả nhà sản xuất lẫn người tiêu dùng chuyển đổi nhanh sang một công nghệ mới trong khi hạ tầng chưa hoàn thiện được đánh giá là quá tham vọng. Hệ thống trạm sạc tại châu Âu hiện vẫn chưa đủ quy mô để đáp ứng nhu cầu của toàn bộ thị trường.
Bên cạnh đó, chi phí sản xuất xe điện tại châu Âu vẫn ở mức cao, khiến giá bán thường đắt hơn xe chạy xăng, ngay cả khi đã có trợ cấp từ chính phủ. Trong bối cảnh ngân sách hộ gia đình và ngân sách công đều chịu áp lực, kỳ vọng người tiêu dùng chi thêm tiền để hỗ trợ quá trình điện hóa trở nên khó khả thi.
Mỹ cũng đối mặt với nhiều thách thức tương tự
Tại Mỹ, dù chưa có lệnh cấm xe động cơ đốt trong ở cấp liên bang, một số bang như California đã đề xuất kế hoạch dừng bán xe sử dụng động cơ đốt trong từ năm 2035. Vì vậy, việc châu Âu nới lỏng quy định liên quan đến xe xăng đã làm dấy lên câu hỏi liệu Washington có điều chỉnh chính sách trong tương lai hay không.
Ngay cả khi không áp dụng lệnh cấm trực tiếp, các tiêu chuẩn về khí thải và tiết kiệm nhiên liệu, cùng ảnh hưởng chính sách từ các bang có vai trò dẫn dắt như California, vẫn đang thúc đẩy các hãng xe chuyển hướng sang xe điện. Trong nhiều năm qua, các ưu đãi từ chính phủ liên bang, đặc biệt là khoản tín dụng thuế cho xe điện và xe hybrid sạc ngoài đã góp phần định hình lựa chọn của người tiêu dùng.
Tuy nhiên, bối cảnh hiện đang thay đổi. Quyết định điều chỉnh lập trường của châu Âu có thể tiếp thêm động lực cho các ý kiến phản đối những quy định môi trường nghiêm ngặt tại Mỹ. Trên thực tế, mức độ ủng hộ xe điện tại thị trường này đang có dấu hiệu suy giảm, trong khi quan điểm ủng hộ việc duy trì động cơ đốt trong ngày càng xuất hiện nhiều hơn.
Chính quyền Mỹ cũng đã chấm dứt khoản tín dụng thuế liên bang trị giá 7.500 USD dành cho người mua xe điện cách đây vài tháng. Động thái này được cho là có thể mở đường cho những thay đổi sâu rộng hơn trong chính sách năng lượng và giao thông, khi Washington phải cân nhắc giữa mục tiêu giảm phát thải và các yếu tố kinh tế thị trường.
