Sản phẩm 'xanh' từ lưới đánh cá cũ của EchoGreenSau nhiều mùa bám biển, những dải lưới cước sờn rách thường bị ngư dân ném bỏ lại dọc các bờ kè hay bãi cát. Thứ rác thải cồng kềnh tưởng chừng vô giá trị ấy giờ đây lại trở thành nguồn nguyên liệu thô đắt giá cho một ngành sản xuất hoàn toàn mới.
Khủng hoảng rác thải và bẫy tử thần dưới đáy biển
Mỗi năm một ngư dân thải ra môi trường khoảng 100 đến 200kg lưới hỏng. Con số này nhân lên với hàng nghìn tàu thuyền đã tạo ra một khối lượng rác thải khổng lồ bức tử các bến bãi. Theo báo cáo phân tích về ô nhiễm rác thải nhựa tại Việt Nam do Ngân hàng Thế giới thực hiện, rác thải liên quan đến nghề cá chiếm tới 32,5% tổng lượng rác nhựa tại các khu vực ven biển.
Thu gom lưới đánh cá cũKhông chỉ gây mất mỹ quan trên bờ, một lượng lớn lưới rách bị cuốn trôi xuống đại dương và biến thành những dải lưới ma vô chủ. Dưới làn nước xanh, chúng trở thành chiếc bẫy tử thần tàn khốc siết chặt lấy rùa biển. Những dải lưới nặng trịch dạt theo dòng hải lưu còn trùm lên các rạn san hô, che khuất ánh sáng mặt trời và làm gãy nát cấu trúc sinh thái dưới đáy biển sâu. Sau vòng đời khai thác kéo dài từ bốn đến sáu năm, rác thải nghề cá gần như bị bỏ ngỏ, không có cơ chế thu gom hay tái chế bài bản.
Giải bài toán kinh tế từ rác thải xóm vạn chài
Khi tôm giống rớt giá, ngư dân xã đảo Tam Hải tại Quảng Nam ngậm ngùi dỡ lưới gác bãi. Nhìn những đống lưới thải chất cao như núi, chị Phượng, người đại diện thu mua của doanh nghiệp xã hội EchoGreen, lân la đến tận nhà đặt vấn đề mua lại với giá cao hơn hẳn mức thu gom của những người mua ve chai. Bà con xóm biển gật đầu đồng ý ngay lập tức bởi họ vừa dọn sạch được khoảng sân nhà, lại vừa có thêm đồng ra đồng vào giữa thời buổi khó khăn.
Xưởng chế biến thành những chiếc túi thời trangThấy việc bán rác có tiền, tiếng lành đồn xa khắp các làng chài. Giờ đây không chỉ ở Tam Hải mà ngư dân từ các bến cá lân cận tận Quảng Ngãi hễ gỡ lưới cũ ra là lại gọi điện cho đầu mối đến gom. Tại khu vực Tam Hòa, chú Đức, một ngư dân chuyên đánh bắt tôm nhí, cũng trở thành đối tác lớn khi gom bán khoảng 100kg lưới rách mỗi năm thay vì ném bỏ ra môi trường như trước.
Chị Huỳnh Thị Tường Vy, Giám đốc doanh nghiệp EchoGreen, cho biết đơn vị đã thu gom được 900kg lưới cũ chỉ tính từ đầu năm 2024 đến nay. Triết lý kinh doanh của doanh nghiệp rất rõ ràng, đó là không có gì là rác nếu con người biết cách biến nó thành tài nguyên. Việc trả phí thu mua trực tiếp cho bà con đã tạo ra một vòng tuần hoàn giá trị, vừa tăng thu nhập cho xóm nghèo, vừa ngăn chặn từ gốc lượng rác thải nhựa đổ ra đại dương.
Vòng đời mới trên kệ hàng của các khu nghỉ dưỡng
Từ những xưởng thủ công ven biển, lưới rách được giặt sạch, phân loại và may đo cẩn thận để hóa thân thành chiếc túi xách mang thương hiệu Túi Yêu Thương. Những sản phẩm này đã bắt đầu hành trình chinh phục thị trường khi xuất hiện tại các cửa hàng lưu niệm ở Phú Quốc, lên kệ siêu thị Đanavimart tại Đà Nẵng và tìm đến tay những người tiêu dùng chuộng lối sống xanh. Đáng chú ý, doanh nghiệp này vừa chốt thành công một đơn hàng quy mô 1.000 túi cho một khu nghỉ dưỡng lớn.
Một sản phẩm khác đến từ Những bước chân xanh Phú YênCùng chung nỗi trăn trở với rác thải đại dương, chị Nguyễn Thị Giang cũng kết hợp với một xưởng may tại Phú Yên để cho ra đời dòng túi đi chợ mang tên Những bước chân xanh. Xưởng của chị chuyên lùng mua lưới rách từ các bãi phế liệu để hồi sinh thành vật dụng hữu ích. Nhờ thiết kế độc đáo và câu chuyện nhân văn đằng sau mỗi đường kim mũi chỉ, hàng loạt homestay, quán cà phê và doanh nghiệp đã tìm đến xưởng đặt hàng sỉ để làm quà tặng tri ân khách hàng.
Đứng ở góc độ sản xuất, việc sử dụng nguyên liệu vải mới công nghiệp sẽ nhẹ nhàng và tối ưu chi phí hơn rất nhiều. Chị Giang thừa nhận thợ của xưởng phải tốn vô số thời gian để tỉ mỉ xử lý lớp lưới cũ làm lớp lót, sau đó bọc thêm một lớp lưới mới bên ngoài. Dù quy trình tái chế tốn kém mồ hôi và công sức hơn hẳn may đo thông thường, nụ cười vẫn luôn hiện hữu trên môi những người thợ. Việc nhìn thấy một mảnh rác xơ xác ngày nào giờ hóa thành chiếc túi xinh xắn trên tay du khách chính là động lực lớn nhất để các xưởng thủ công tiếp tục hành trình gìn giữ màu xanh cho biển cả.
