Bộ trưởng Tài chính Nga Anton Siluanov đã cảnh báo Thủ tướng Mikhail Mishustin rằng ngân sách liên bang có nguy cơ không đáp ứng được các nghĩa vụ thanh toán trong tháng 4.
Số dư trên tài khoản ngân sách liên bang của Kho bạc Nga giảm xuống âm 5.500 tỷ rúp (khoảng 65,3 tỷ USD), một diễn biến hiếm thấy trong nhiều thập niên.
Nguồn tin am hiểu vấn đề cho biết áp lực thanh khoản đã xuất hiện từ đầu năm 2026, nhưng đạt đỉnh vào tháng 4.
Điều đáng chú ý là thời điểm này trùng với giai đoạn doanh thu dầu khí của Nga tăng lên mức cao nhất trong 6 tháng nhờ giá năng lượng leo thang do căng thẳng tại Trung Đông liên quan đến xung đột Iran.
Theo cựu Thứ trưởng Tài chính Nga Oleg Vyugin, việc tài khoản ngân sách liên bang rơi vào trạng thái âm là hiện tượng bất thường trong hàng thập kỷ. Nhiều năm qua, chính phủ Nga luôn duy trì số dư tiền mặt dương để bảo đảm các khoản chi được thực hiện thông suốt, đồng thời sử dụng phần tiền nhàn rỗi để đầu tư ngắn hạn nhằm quản lý thanh khoản.
Dù vậy, các nguồn tin nhận định tình hình hiện chưa đến mức mất kiểm soát. Nga vẫn có khả năng duy trì nguồn lực tài chính cho chiến dịch quân sự trong vài năm tới, song áp lực ngân sách đang gia tăng rõ rệt.
Trước đó, các quan chức Bộ Tài chính và Ngân hàng Trung ương Nga đã cảnh báo Điện Kremlin rằng tốc độ chi tiêu cho chiến sự đang vượt quá khả năng tài chính của ngân sách.
Những cảnh báo này xuất hiện trong bối cảnh Ukraine liên tục mở rộng các đợt tấn công bằng máy bay không người lái vào sâu trong lãnh thổ Nga, nhằm vào Moscow cũng như các cơ sở năng lượng trọng yếu.
Bất chấp những sức ép đó, Tổng thống Vladimir Putin vẫn nhiều lần khẳng định các cuộc tấn công của Ukraine không làm thay đổi nền tảng kinh tế Nga, trong khi Điện Kremlin được cho là đang chuẩn bị gia tăng các hoạt động quân sự.
Để bảo đảm dòng tiền, chính phủ Nga đã cắt giảm mạnh nhiều khoản chi ngoài các lĩnh vực ưu tiên. Theo các nguồn tin, kinh phí dành cho các lĩnh vực không liên quan trực tiếp đến chiến sự, lương khu vực công, quân đội, các chương trình an sinh xã hội, hỗ trợ chính quyền địa phương và nghĩa vụ trả nợ đã bị cắt khoảng 35%.
Song song với đó, các cơ quan liên bang được yêu cầu xây dựng kế hoạch cắt giảm 15% biên chế và hoãn toàn bộ các khoản chi chưa thực sự cấp thiết.
Văn phòng Chính phủ và Bộ Tài chính Nga chưa đưa ra bình luận về các thông tin này.
Áp lực tài khóa diễn ra trong bối cảnh thâm hụt ngân sách của Nga tiếp tục nới rộng dù doanh thu năng lượng từng được cải thiện nhờ giá dầu tăng mạnh trong giai đoạn căng thẳng quanh eo biển Hormuz.
Đến nay, mức thâm hụt ngân sách liên bang đã lên khoảng 6.500 tỷ rúp (77,2 tỷ USD), tương đương 2,8% GDP. Con số này cao hơn đáng kể so với mục tiêu 1,6% GDP được đặt ra trong luật ngân sách năm 2026.
Bộ Tài chính Nga cho rằng một phần nguyên nhân là do nhiều khoản chi đã được giải ngân sớm ngay từ đầu năm. Tuy nhiên, hồi tháng 6, Quốc hội Nga vẫn phải thông qua các sửa đổi cho phép chính phủ tăng chi tiêu mà không cần thực hiện đầy đủ các thủ tục điều chỉnh ngân sách như trước.
Theo các dự báo nội bộ mới nhất của Bộ Tài chính, thâm hụt ngân sách khó có thể thu hẹp vào cuối năm và nhiều khả năng sẽ tiếp tục gia tăng trong những năm tới.
Dự báo cho thấy mức thâm hụt có thể dao động từ 3,2-3,8% GDP vào năm 2027. Nếu kịch bản xấu nhất xảy ra, mức thâm hụt năm 2026 sẽ tương đương giai đoạn đại dịch Covid-19 năm 2020.
Trong khi đó, Nga cũng đang phải gia tăng vay nợ trong nước với chi phí ngày càng cao để bù đắp nhu cầu tài chính khi xung đột với Ukraine bước sang năm thứ năm và chưa có dấu hiệu sớm kết thúc.
Các biện pháp thắt chặt chi tiêu kể từ tháng 4 đã giúp chính phủ tránh được kịch bản xấu hơn. Theo các đánh giá nội bộ khi đó, nếu không hành động quyết liệt, thâm hụt ngân sách có thể đã lên tới khoảng 9.000 tỷ rúp (107 tỷ USD), tương đương 3,8% GDP ngay vào cuối tháng 6.
Theo Financial Post
