Ngân hàng Nhà nước đang lấy ý kiến đối với dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 24/2012/NĐ-CP về quản lý hoạt động kinh doanh vàng. Một trong những nội dung đáng chú ý nhất là đề xuất đưa hoạt động sản xuất, gia công, kinh doanh vàng trang sức, mỹ nghệ ra khỏi danh mục ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện sau 14 năm áp dụng.
Nếu được thông qua, đây sẽ là thay đổi lớn trong chính sách quản lý thị trường vàng, theo hướng giảm bớt rào cản gia nhập thị trường đối với doanh nghiệp, đồng thời tăng cường giám sát giao dịch và kiểm soát dòng vàng nguyên liệu.
Bỏ hàng loạt điều kiện kinh doanh vàng trang sức
Theo dự thảo, hoạt động sản xuất, gia công, kinh doanh mua bán vàng trang sức, mỹ nghệ sẽ không còn là ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện.
Điều này đồng nghĩa các doanh nghiệp và cơ sở kinh doanh sẽ không còn phải đáp ứng các điều kiện riêng để được cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất vàng trang sức, mỹ nghệ như quy định hiện hành.
Để phù hợp với thay đổi trên, Ngân hàng Nhà nước đề xuất bãi bỏ hàng loạt quy định tại Nghị định 24, gồm các điều khoản liên quan đến điều kiện hoạt động sản xuất vàng trang sức, mỹ nghệ; điều kiện hoạt động kinh doanh mua bán vàng trang sức, mỹ nghệ; hoạt động gia công vàng trang sức, mỹ nghệ và trách nhiệm của các doanh nghiệp trong lĩnh vực này.
Dự thảo cũng quy định rõ, kể từ khi nghị định mới có hiệu lực, Giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất vàng trang sức, mỹ nghệ do Ngân hàng Nhà nước cấp trước đây sẽ không còn là điều kiện để tổ chức, cá nhân thực hiện hoạt động sản xuất vàng trang sức, mỹ nghệ.
Tuy nhiên, việc gỡ bỏ điều kiện kinh doanh không đồng nghĩa với việc nới lỏng quản lý.
Các tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực vàng trang sức, mỹ nghệ vẫn phải tuân thủ đầy đủ các quy định của pháp luật về chất lượng sản phẩm, tiêu chuẩn đo lường, nhãn hàng hóa, niêm yết giá, hóa đơn chứng từ, nghĩa vụ thuế, phòng cháy chữa cháy, bảo vệ môi trường, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và phòng chống rửa tiền.
Ngân hàng Nhà nước đề xuất bỏ điều kiện kinh doanh đối với vàng trang sức, mỹ nghệ, đồng thời bổ sung quy định mới về giao dịch vàngSiết quản lý giao dịch vàng và vàng nguyên liệu
Trong khi đề xuất cắt giảm điều kiện kinh doanh đối với vàng trang sức, dự thảo lại bổ sung nhiều quy định mới nhằm tăng cường tính minh bạch của thị trường vàng.
Đáng chú ý, Ngân hàng Nhà nước đề xuất các giao dịch mua bán vàng có giá trị từ 20 triệu đồng trở lên trong ngày của một khách hàng phải được thực hiện bằng phương thức thanh toán không dùng tiền mặt.
Theo cơ quan quản lý, quy định này nhằm tăng khả năng kiểm soát dòng tiền, nâng cao tính minh bạch của các giao dịch vàng và hỗ trợ công tác phòng chống rửa tiền.
Dự thảo cũng bổ sung quy định việc sử dụng thẻ tín dụng hoặc các hình thức thanh toán có nguồn gốc từ hoạt động cấp tín dụng để mua vàng miếng phải tuân thủ các quy định của pháp luật về hoạt động cấp tín dụng.
Một điểm mới khác là yêu cầu các doanh nghiệp và ngân hàng được cấp phép xuất nhập khẩu vàng phải xây dựng hệ thống thông tin để quản lý, lưu trữ dữ liệu về hoạt động xuất nhập khẩu, mua bán, sử dụng và tồn kho vàng nguyên liệu.
Các đơn vị này đồng thời phải kết nối, cung cấp dữ liệu cho Ngân hàng Nhà nước theo quy định của Thống đốc nhằm phục vụ công tác giám sát thị trường.
Tăng kiểm soát vàng nguyên liệu nhập khẩu
Dự thảo cũng sửa đổi các quy định liên quan đến hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu vàng nguyên liệu.
Theo đó, doanh nghiệp có đăng ký hoạt động sản xuất, gia công vàng trang sức, mỹ nghệ và có hợp đồng gia công với đối tác nước ngoài có thể được Ngân hàng Nhà nước xem xét cấp phép tạm nhập vàng nguyên liệu để tái xuất sản phẩm.
Đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, Ngân hàng Nhà nước sẽ xem xét cấp giấy phép nhập khẩu vàng nguyên liệu hằng năm dựa trên năng lực sản xuất, tình hình thực hiện các hợp đồng gia công hoặc xuất khẩu vàng trang sức, mỹ nghệ.
Đáng chú ý, dự thảo quy định vàng nguyên liệu nhập khẩu chỉ được sử dụng để sản xuất, gia công vàng trang sức, mỹ nghệ phục vụ xuất khẩu theo đúng hợp đồng đã đăng ký. Doanh nghiệp không được bán, chuyển giao hoặc sử dụng số vàng này cho các mục đích khác trên thị trường trong nước nếu chưa được Ngân hàng Nhà nước chấp thuận.
Bên cạnh đó, các doanh nghiệp và ngân hàng hoạt động kinh doanh vàng sẽ phải thực hiện chế độ báo cáo định kỳ về hoạt động sản xuất, mua bán vàng miếng, xuất nhập khẩu vàng, tình hình sử dụng và tồn kho vàng nguyên liệu nhập khẩu cũng như việc thực hiện các hợp đồng gia công, xuất khẩu vàng trang sức, mỹ nghệ.
Theo dự thảo, nghị định sửa đổi dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/7/2026. Nếu được thông qua, đây sẽ là lần điều chỉnh đáng chú ý nhất đối với Nghị định 24 trong nhiều năm qua, theo hướng giảm điều kiện kinh doanh đối với vàng trang sức nhưng tăng cường kiểm soát dòng tiền, dữ liệu giao dịch và nguồn cung vàng nguyên liệu trên thị trường.
