Theo Hiệp hội Rau quả Việt Nam, từ đầu tháng 3 đến ngày 20/3/2026, kim ngạch xuất khẩu rau quả đạt gần 483 triệu USD, tăng hơn 37% so với tháng trước và tăng nhẹ 1,2% so với cùng kỳ năm 2025. Lũy kế quý I/2026, xuất khẩu toàn ngành ước đạt gần 1,48 tỷ USD, tăng 27% so với cùng kỳ năm ngoái.
Về thị trường, Trung Quốc tiếp tục là đối tác lớn nhất, với kim ngạch hơn 538 triệu USD trong hai tháng đầu năm, tăng 76% và chiếm trên 54% thị phần. Động lực tăng trưởng đến từ nhu cầu tiêu thụ lớn và lợi thế hạ tầng giao thông ngày càng hoàn thiện, đặc biệt là các tuyến cao tốc giúp rút ngắn thời gian vận chuyển.
Đứng thứ hai là Hoa Kỳ với gần 79,5 triệu USD (khoảng 8% thị phần), tiếp theo là Hàn Quốc và Nhật Bản với giá trị lần lượt hơn 42,7 triệu USD và khoảng 35 triệu USD. Đáng chú ý, nhiều thị trường ngoài châu Á ghi nhận mức tăng trưởng đột biến như Malaysia (tăng 197%), Đức (183%) và Hà Lan (155%), phản ánh xu hướng đa dạng hóa thị trường xuất khẩu. Ngược lại, xuất khẩu sang Thái Lan giảm, chỉ đạt khoảng 72% so với cùng kỳ.
Ở chiều nhập khẩu, tháng 3/2026 ghi nhận kim ngạch gần 196 triệu USD, tăng 1% so với tháng trước nhưng giảm 2% so với cùng kỳ. Lũy kế quý I, nhập khẩu đạt 761,4 triệu USD, tăng 25,7%. Nhờ đó, ngành rau quả vẫn duy trì trạng thái xuất siêu. Trung Quốc và Hoa Kỳ là hai nguồn cung lớn nhất cho Việt Nam, với kim ngạch lần lượt hơn 214 triệu USD (gần 38%) và khoảng 167 triệu USD (gần 30%). Bên cạnh đó, nhập khẩu từ Ấn Độ và Úc tăng mạnh, lần lượt hơn 243% và 200%, cho thấy nhu cầu đa dạng hóa nguồn cung ngày càng rõ nét.
Sầu riêng là mặt hàng chủ lực trong kim ngạch xuất khẩu rau quả của Việt NamTrong cơ cấu mặt hàng, sầu riêng tiếp tục là động lực tăng trưởng chủ lực. Tháng 2/2026, kim ngạch xuất khẩu sầu riêng đạt gần 29 triệu USD, tăng 34% so với cùng kỳ; riêng thị trường Trung Quốc đạt 26 triệu USD, tăng tới 186%. Tính chung hai tháng đầu năm, xuất khẩu sầu riêng đạt 146 triệu USD, tăng 177%.
Trung Quốc vẫn là thị trường tiêu thụ lớn nhất của sầu riêng Việt Nam, với kim ngạch 135 triệu USD trong hai tháng đầu năm, tăng 398% và chiếm hơn 92% tổng xuất khẩu mặt hàng này. Các thị trường khác như Mỹ, Hồng Kông và Canada tuy quy mô còn khiêm tốn nhưng cũng duy trì đà tăng trưởng tích cực. Ngoài ra, một số thị trường mới ghi nhận mức tăng mạnh như Hàn Quốc (303%), Papua New Guinea (266%), Mỹ (243%), Úc (68%), Canada (34%) và Nhật Bản (31%).
Năm 2025, xuất khẩu rau quả đạt khoảng 8,6 tỷ USD, tăng gần 20%, trong đó riêng sầu riêng đóng góp gần 4 tỷ USD, tương đương 40–45% toàn ngành. Bước sang năm 2026, mặt hàng này tiếp tục được xác định là ngành hàng chiến lược của nông nghiệp Việt Nam.
Tuy nhiên, đà tăng trưởng nhanh cũng kéo theo nhiều thách thức. Các thị trường nhập khẩu ngày càng siết chặt tiêu chuẩn về an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc, dư lượng thuốc bảo vệ thực vật và kim loại nặng. Thực tế đã xuất hiện các lô hàng không đáp ứng yêu cầu, cho thấy những hạn chế trong kiểm soát chất lượng toàn chuỗi.
Một trong những rủi ro đáng chú ý là nguy cơ nhiễm kim loại nặng, đặc biệt là Cadimi – chất có thể tích tụ trong cây trồng nếu môi trường đất, nước hoặc phân bón bị ô nhiễm. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng sản phẩm và khả năng xuất khẩu.
Bên cạnh đó, dịch hại và việc lạm dụng hóa chất trong canh tác cũng gây áp lực lớn lên chất lượng và uy tín sản phẩm. Các chuyên gia khuyến nghị cần tăng cường quản lý dịch hại tổng hợp (IPM), đẩy mạnh sử dụng chế phẩm sinh học, đồng thời kiểm soát chặt chẽ vùng trồng thông qua giám sát định kỳ và xây dựng bản đồ rủi ro.
Trong bối cảnh thị trường quốc tế ngày càng khắt khe, ngành rau quả Việt Nam nói chung và sầu riêng nói riêng cần chuyển từ tăng trưởng theo chiều rộng sang phát triển bền vững, lấy chất lượng, minh bạch chuỗi giá trị và quản lý vùng trồng làm trọng tâm để duy trì đà tăng trưởng và nâng cao vị thế trên thị trường toàn cầu.
