Visa (thị thực nhập cảnh) là giấy phép do cơ quan nhập cư của một quốc gia cấp, cho phép người nước ngoài nhập cảnh và lưu trú trong một khoảng thời gian nhất định. Tùy từng trường hợp, visa có thể có hiệu lực một lần hoặc nhiều lần, kèm theo các điều kiện cụ thể về mục đích và thời hạn lưu trú.
Trong bối cảnh nhu cầu du lịch, học tập và công tác quốc tế của người Việt ngày càng gia tăng, việc hiểu rõ quy trình xin visa – đặc biệt là visa Schengen (thường gọi là “visa châu Âu”) – trở thành bước chuẩn bị quan trọng trước mỗi chuyến đi.
Hiện nay, visa được phân thành nhiều loại tùy theo mục đích nhập cảnh. Phổ biến nhất gồm visa du lịch (tham quan, nghỉ dưỡng), visa công tác (làm việc, hội họp), visa du học (học tập dài hạn) và visa quá cảnh (dừng chân trung chuyển). Mỗi loại visa có yêu cầu hồ sơ và điều kiện xét duyệt riêng, nhưng đều xoay quanh việc chứng minh mục đích chuyến đi và khả năng quay về.
Về hồ sơ, người xin visa cần chuẩn bị một bộ tài liệu đầy đủ và nhất quán. Trong đó, đơn xin cấp visa là tờ khai bắt buộc, thể hiện thông tin cá nhân và kế hoạch chuyến đi. Hộ chiếu còn hiệu lực đóng vai trò giấy tờ nhận diện khi xuất nhập cảnh. Ảnh cá nhân phải đáp ứng tiêu chuẩn về nhận dạng.
Ngoài ra, các giấy tờ như căn cước công dân, sổ hộ khẩu giúp xác minh nhân thân; giấy tờ chứng minh công việc thể hiện nghề nghiệp và vị trí; còn giấy tờ tài chính cho thấy khả năng chi trả cho toàn bộ hành trình. Bên cạnh đó, người nộp hồ sơ cần cung cấp lịch trình chuyến đi, thông tin lưu trú, bảo hiểm du lịch và các tài liệu chứng minh mục đích nhập cảnh. Phần lớn lãnh sự quán yêu cầu hồ sơ được dịch sang tiếng Anh và nộp kèm lệ phí theo quy định.
Trong số các loại thị thực, visa Schengen là một trong những loại được quan tâm nhiều nhất nhờ phạm vi di chuyển rộng. Hiện khu vực Schengen gồm 29 quốc gia áp dụng chung chính sách thị thực. Người sở hữu visa này có thể di chuyển giữa các quốc gia trong khối mà không cần xin visa riêng lẻ.
Bạn cần hiểu rõ về các loại visa khác nhau để xin đúng loạiVisa Schengen là thị thực ngắn hạn dành cho công dân ngoài châu Âu, cho phép lưu trú tối đa 90 ngày trong mỗi chu kỳ 180 ngày. Tuy nhiên, việc di chuyển trong khối là thuận tiện chứ không hoàn toàn tự do tuyệt đối, bởi cơ quan chức năng vẫn có thể kiểm tra tại biên giới trong một số trường hợp cần thiết.
Từ năm 2026, Liên minh châu Âu đã triển khai hệ thống kiểm soát biên giới mới Entry/Exit System (EES), thay thế việc đóng dấu hộ chiếu thủ công bằng ghi nhận điện tử. Theo đó, người nhập cảnh từ ngoài EU, bao gồm công dân Việt Nam, sẽ cung cấp dữ liệu sinh trắc học như vân tay và nhận diện khuôn mặt tại cửa khẩu. Hệ thống này giúp theo dõi lịch sử xuất nhập cảnh và kiểm soát tình trạng lưu trú quá hạn, đồng thời có thể khiến thời gian làm thủ tục tại sân bay kéo dài hơn trong giai đoạn đầu áp dụng.
Bên cạnh đó, hệ thống ETIAS – cơ chế cấp phép nhập cảnh điện tử dành cho các quốc gia được miễn visa – dự kiến triển khai từ cuối năm 2026. Dù không áp dụng trực tiếp với người Việt phải xin visa Schengen, đây vẫn là thay đổi quan trọng trong tổng thể chính sách kiểm soát biên giới của châu Âu.
Về điều kiện xét duyệt, công dân Việt Nam có thể xin visa Schengen nếu đáp ứng đầy đủ yêu cầu. Cơ quan xét duyệt không dựa vào quốc tịch mà đánh giá dựa trên mức độ rõ ràng, hợp lý và độ tin cậy của hồ sơ.
Để tăng khả năng được cấp visa, người nộp cần đáp ứng 5 điều kiện cốt lõi:
- Thứ nhất: Hồ sơ cá nhân hợp lệ và đầy đủ, bao gồm hộ chiếu còn hạn, ảnh, tờ khai và các giấy tờ theo checklist.
- Thứ hai: Chứng minh rõ mục đích chuyến đi, thể hiện cụ thể lịch trình, nơi lưu trú và thời gian lưu trú.
- Thứ ba: Chứng minh đủ năng lực tài chính để chi trả toàn bộ chi phí, từ vé máy bay, ăn ở đến bảo hiểm và chi phí quay về.
- Thứ tư: Chuẩn bị bảo hiểm du lịch, thông tin lưu trú và kế hoạch hành trình rõ ràng, có thể kiểm chứng.
- Thứ năm, chứng minh ràng buộc tại Việt Nam thông qua công việc, thu nhập, tài sản, gia đình hoặc lịch sử di chuyển quốc tế – yếu tố cho thấy khả năng quay về sau chuyến đi.
Ngoài ra, nguyên tắc nộp hồ sơ cũng cần được tuân thủ. Nếu chỉ đến một quốc gia, hồ sơ phải nộp tại cơ quan đại diện của nước đó. Nếu đi nhiều nước, cần nộp tại quốc gia là điểm đến chính (nơi lưu trú lâu nhất). Trường hợp thời gian lưu trú bằng nhau, hồ sơ sẽ được nộp tại quốc gia nhập cảnh đầu tiên.
Thực tế giai đoạn 2025–2026 cho thấy xu hướng xét duyệt visa Schengen ngày càng chặt chẽ hơn, đặc biệt ở các tiêu chí về tài chính và tính logic của hồ sơ. Nhiều trường hợp bị từ chối không phải do thiếu giấy tờ, mà do thông tin thiếu nhất quán hoặc không chứng minh được mục đích chuyến đi.
Có thể thấy, visa Schengen mở ra cơ hội di chuyển rộng trong khu vực châu Âu, nhưng đồng thời đòi hỏi người nộp hồ sơ phải chuẩn bị kỹ lưỡng và trung thực. Việc cập nhật các quy định mới như EES và ETIAS, cùng một bộ hồ sơ rõ ràng, minh bạch sẽ giúp tăng đáng kể khả năng được cấp thị thực.
