Nghị định 284 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính về tài sản mã hóa (crypto) và thị trường tài sản mã hóa có hiệu lực từ 1/9. Các hành vi cung cấp dịch vụ liên quan đến tài sản mã hóa khi chưa được cấp phép có thể bị phạt 180 - 200 triệu đồng. Hoạt động quảng cáo, tiếp thị tài sản mã hóa khi chưa cấp phép cũng chịu mức phạt tương tự.
Tổ chức nào được vận hành giao dịch tài sản mã hóa ở Việt Nam
Theo quy định tại Nghị định 284, tổ chức vận hành thị trường giao dịch tài sản mã hóa phải là doanh nghiệp Việt Nam, có vốn điều lệ tối thiểu 10.000 tỷ đồng.
Trong đó, ít nhất 65% vốn điều lệ phải thuộc sở hữu của các cổ đông tổ chức. Đáng chú ý, trên 35% vốn phải do ít nhất 2 tổ chức thuộc một trong các lĩnh vực ngân hàng, chứng khoán, quản lý quỹ, bảo hiểm hoặc công nghệ nắm giữ.
Tổng tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài không vượt 49%.
Việt Nam đang sẵn sàng thí điểm có kiểm soát thị trường tài sản mã hóa.
Như vậy, từ sau ngày 1/9, một sàn giao dịch quốc tế muốn có vị trí chính thức tại Việt Nam chỉ có thể tham gia thông qua một pháp nhân Việt Nam, với tư cách cổ đông, đối tác hoặc theo hình thức phù hợp với quy định.
Với nhà đầu tư Việt Nam, Nghị định 284 chưa được áp dụng ngay mà thực hiện theo Nghị quyết 05. Theo đó, nhà đầu tư có thời gian chuyển tiếp 6 tháng để tiếp tục giao dịch trước khi sàn giao dịch tài sản mã hóa đầu tiên được cấp phép.
Theo Luật Công nghiệp công nghệ số, có hiệu lực từ ngày 1/1/2026, tài sản mã hóa là một loại tài sản số sử dụng công nghệ mã hóa hoặc công nghệ số có chức năng tương tự để xác thực đối với tài sản trong quá trình tạo lập, phát hành, lưu trữ và chuyển giao.
Tài sản mã hóa không bao gồm chứng khoán, các dạng số của tiền pháp định và các tài sản tài chính khác.
Ông Phan Vũ Tuấn, Luật sư điều hành Phan Law Vietnam, Phó Chủ tịch Hội Truyền thông điện tử TP.HCM (EIC), cho biết theo thống kê của Triple -A, Việt Nam hiện có khoảng khoảng 21,2 triệu người trưởng thành sở hữu, sử dụng tài sản số, đứng thứ 2 thế giới.
Trong năm 2025, dòng tài sản mã hóa vào Việt Nam tăng 55% so với trước đó, đạt 220 tỷ USD, đứng thứ 3 khu vực châu Á - Thái Bình Dương.
Hiện có gần 10 trong top 200 công ty Blockchain hàng đầu thế giới có nhà sáng lập là người Việt Nam. Cùng với đó là hàng tỷ USD tài sản do các giao thức của người Việt quản lý.
Khi nào thị trường tài sản mã hóa vận hành tại Việt Nam?
Ông Tô Trần Hòa, Phó trưởng Ban Quản lý thị trường giao dịch tài sản mã hóa, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước - Bộ Tài chính, cho biết thời điểm thị trường tài sản mã hóa chính thức vận hành phụ thuộc vào tiến độ hoàn tất các thủ tục của doanh nghiệp.
Hiện 5 doanh nghiệp đã được chấp thuận về nguyên tắc để triển khai các hoạt động chuẩn bị cho thị trường tài sản mã hóa trước khi chính thức vận hành.
Việt Nam là quốc gia thứ 46 công nhận tài sản số.
Sau khi được chấp thuận, doanh nghiệp phải xây dựng hệ thống thông tin và đáp ứng tiêu chuẩn an toàn cấp độ 4, là một tiêu chuẩn rất cao trong lĩnh vực công nghệ thông tin.
Tiếp đó, doanh nghiệp sẽ hoàn thiện khoảng 10 quy trình liên quan đến giao dịch, thanh toán, phí, báo cáo, quản trị, máy tính... Sau khi hoàn thiện toàn bộ các quy trình này, doanh nghiệp phải thực hiện góp vốn đáp ứng quy định 10.000 tỷ đồng.
Theo công bố của Bộ Tài chính, 5 doanh nghiệp đã được chấp thuận nguyên tắc thí điểm tổ chức thị trường giao dịch tài sản mã hóa tại Việt Nam.
Đó là Công ty CP Sàn Giao dịch tài sản mã hóa VIX (VIXEX) có vốn điều lệ 1.000 tỷ đồng; Công ty CP Tài sản số Việt Nam, vốn điều lệ 1.000 tỷ đồng.
Công ty CP Sàn Giao dịch tài sản mã hóa Lộc Phát Việt Nam (LPEX/SCEX), vốn điều lệ 6,8 tỷ đồng; Công ty CP Sàn Giao dịch tài sản mã hóa Việt Nam Thịnh Vượng (CAEX), vốn điều lệ 25 tỷ đồng và Công ty CP Sàn Giao dịch tài sản mã hóa Techcom (TCEX), vốn điều lệ 101 tỷ đồng.
Tiến sĩ Nguyễn Hải Nam, Ủy viên thường trực UB Kinh tế và Tài chính của Quốc hội, cho biết giai đoạn thí điểm sẽ tập trung vào tài sản mã hóa gắn với tài sản thực (không gồm chứng khoán hay tiền pháp định). Cơ chế thí điểm phải xác định rõ phạm vi, thời gian, đối tượng tham gia, tiêu chí đầu vào, cơ chế giám sát và bảo vệ nhà đầu tư.
Khi mô hình chứng minh được hiệu quả, có thể xây dựng lộ trình đưa vào vận hành chính thức.
Điểm mấu chốt là việc phát triển phải gắn chặt với phòng, chống rửa tiền và an ninh mạng tuyệt đối.
Cũng theo TS Nguyễn Hải Nam, Việt Nam là quốc gia thứ 46 công nhận tài sản số. Bên cạnh hai trụ cột quen thuộc là tín dụng ngân hàng và thị trường chứng khoán, tài sản số và tài sản mã hóa được kỳ vọng sẽ trở thành “bệ đỡ” dẫn vốn mới của nền kinh tế.
Tài sản nào được mã hóa?
Theo quy định, thị trường tài sản mã hóa sẽ hoạt động 24/7, các tổ chức quản lý tài sản mã hóa có thể liên thông với nhau để hỗ trợ thanh khoản cho thị trường.
Nông sản như hồ tiêu, điều... là một trong những tài sản được giao dịch tại thị trường tài sản mã hóa. (Ảnh minh họa)
Các tổ chức cung cấp dịch vụ được quyền lựa chọn tài sản mã hóa để niêm yết, giao dịch. Tuy nhiên, các sàn phải xây dựng quy trình, tiêu chí niêm yết và thực hiện công bố thông tin theo quy định.
Nghị quyết số 05 cũng cho phép doanh nghiệp Việt Nam phát hành tài sản mã hóa dựa trên tài sản thực cho nhà đầu tư nước ngoài. Chỉ nhà đầu tư nước ngoài được mua bán các loại tài sản này.
Theo ông Tô Trần Hòa, các loại tài sản thực được giao dịch là token (NFT). Nhưng không phải tất cả các loại NFT đều bắt buộc giao dịch trên sàn. Ví dụ như những loại NFT dùng làm vé tham dự các sự kiện.
Nhóm các loại hàng hóa như hồ tiêu, hạt điều, cà phê... sẽ mã hóa đưa lên sàn giao dịch.
Các dòng tiền, ví dụ như cho thuê bất động sản có thể mã hóa dòng tiền để giao dịch.
Bất động sản cũng là tài sản được giao dịch, nhưng không phải tất cả các dự án bất động sản đều có thể mã hóa, được giao dịch mà phải tính tùy theo từng loại.
Các sản phẩm xanh được ưu tiên, ví dụ như các dự án về năng lượng gió, năng lượng mặt trời có dòng tiền.
Đối với các loại tài sản mã hóa chưa được niêm yết nhưng muốn giao dịch, theo đại diện Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, có thể thực hiện ngoài hệ thống giao dịch của tổ chức, nhưng vẫn phải đăng ký thông qua hệ thống của tổ chức để thực hiện,
